Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1091468

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 czerwca 2008 r.
II OSK 860/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Sędzia NSA: Zygmunt Niewiadomski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki Wodnej Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 950/07 o odrzuceniu skargi Spółki Wodnej Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 950/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Spółki Wodnej Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2007 r. odmawiające stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu ma charakter aktu procesowego, a zatem nie należy do kategorii postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. W ocenie Sądu postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) nie może być kwalifikowane jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie, bowiem w konsekwencji odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) organ odwoławczy jest zobowiązany do podjęcia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. kończy postępowanie w sprawie i służy na nie skarga do sądu administracyjnego.

W związku z powyższym Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sytuacji wniesienia skargi do sądu na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania bądź zażalenia, kontroli sądu administracyjnego będzie podlegało również niezaskarżalne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu - stosownie do regulacji art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niedopuszczalność skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie zamyka zatem stronie prawa do sądu.

Od powyższego postanowienia Spółka Wodna Z. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 3 § 2 pkt 2, art. 58 § 1 pkt 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zarzucono nadto naruszenie przez Sąd art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 163 § 1 i art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozpoznanie skargi w granicach sprawy, niewyjaśnienie zarzutów dotyczących zaskarżonego postanowienia SKO i nieuchylenie tego postanowienia w sytuacji gdy w postępowaniu przez organem nie dokonano żadnych ustaleń faktycznych pozwalających na ocenę sprawy uchybienia terminu (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Zarzucono również naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wywołane zastosowaniem się do pouczenia zawartego w postanowieniu SKO co do prawa wniesienia skargi do sądu, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 8 i art. 112 k.p.a.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Nie są w szczególności zasadne zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny ich nie stosował i nie mógł stosować, skoro nie rozpoznawał merytorycznie zarzutów skargi. Nie jest zrozumiały zarzut naruszenia art. 163 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiący, że postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom. Zaskarżone rozpoznawaną skargą kasacyjną postanowienie zostało wydane na rozprawie, przy czym z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zostało ono uzasadnione i doręczone stronom. Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166 powołanej ustawy, bowiem mimo, że argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest błędna, to jednak uzasadnienie to formalnie spełnia wymagania określone w powyższym przepisie.

Zasadne są natomiast zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 i art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ww. ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, zaś w myśl art. 3 § 2 pkt 2 kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W doktrynie prezentowane jest stanowisko, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mieszczą się grupie postanowień "kończących postępowanie" w rozumieniu powyższego przepisu. Zauważa się nadto, że takie postanowienia mają istotne znaczenie dla dalszego biegu postępowania w sprawie, bowiem uniemożliwiają one uruchomienie toku instancji w stosunku do określonej decyzji i powodują, że uzyskuje ona przymiot ostateczności (zob. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 57).

W świetle powyższego uznać należy, że postanowieniem takim jest niewątpliwie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., gdyż pozbawia ono stronę możliwości zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Na postanowienie to nie przysługuje wprawdzie zażalenie, jednakże jako postanowienie kończące postępowanie, stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany w doktrynie pogląd, że postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia zamykają postępowanie. Od takich postanowień, jako zamykających postępowanie, służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006 s. 341). Poglądy powyższe zostały również zaakceptowane w orzecznictwie (zob. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 412/07, niepubl.).

Tym samym należy uznać, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował przepis art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w myśl którego Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naruszenie powyższego przepisu niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 134 § 1 powołanej ustawy błędnie uznając, że jego treść przemawia za przyjęciem poglądu o niedopuszczalności skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekł, ponieważ o zwrocie kosztów, stosownie do przepisu art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniu o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 ustawy wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd pierwszej instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.