Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1987231

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 14 października 2015 r.
II OSK 368/14
Działalność produkcyjna w pomieszczeniach stałej pracy a wymóg uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy na zastosowanie wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak.

Sędziowie NSA: Anna Łuczaj (spr.), Zdzisław Kostka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "Ś." Sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1224/13 w sprawie ze skargi "Ś." Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) marca 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1224/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "Ś." Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) marca 2013 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że "Ś." Sp. z o.o. z siedzibą w T. zwróciła się do Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem z dnia (...) października 2012 r. o wyrażenie zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu sprzedaży Galerii Alkoholi, przewidzianym jako pomieszczenie stałej pracy, zlokalizowanym w Centrum Handlowym "Ś.", przy ul. K. w T., na podstawie § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.).

Stosownie do § 58 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił do Okręgowego Inspektora Pracy w Krakowie o zajęcie stanowiska w sprawie przedmiotowego wniosku.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2012 r. (znak: (...)) Okręgowy Inspektor Pracy w Krakowie wyraził negatywną opinię o wniosku. Główny Inspektor Pracy postanowieniem z dnia (...) stycznia 2013 r. (znak: (...)) uchylił zaskarżone postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Krakowie z dnia (...) listopada 2012 r. wyrażając opinię, że nie zostały spełnione przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniu sprzedaży Galerii Alkoholi, zlokalizowanej w Centrum Handlowym "Ś." w Tarnowie.

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia (...) stycznia 2013 r. (znak: (...)) nie wyraził zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu sprzedaży Galerii Alkoholi, zgodnie z § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Od powyższej decyzji odwołała się "Ś." Sp. z o.o. w T.

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia (...) marca 2013 r. znak: (...) uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że przepis § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie daje państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu uprawnienia do wyrażania zgody na zastosowanie wyłącznie światła sztucznego w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy, w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, innych niż produkcyjne, w tym do pomieszczeń usługowych. Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny nie ma podstawy prawnej do prowadzenia postępowania dotyczącego pomieszczeń usługowych (sprzedaż alkoholi). Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po otrzymaniu stanowiska Głównego Inspektora Pracy, powinien był umorzyć postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie wyrażenia zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu sprzedaży Galerii Alkoholi, zlokalizowanej w CH "Ś." w T., jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstawy prawnej do zajmowania stanowiska.

Organ odwoławczy zauważył dodatkowo, iż organ I instancji naruszył przepisy art. 9 k.p.a. Z uwagi na brak podstawy prawnej do zajmowania stanowiska, przed wydaniem decyzji z dnia (...) stycznia 2013 r. (znak: (...)), Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powinien poinformować stronę, iż zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie, przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków przepisy dopuszczają, aby wymagania, o których mowa w § 1 ww. rozporządzenia, były spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy. Organ I instancji uczynił to dopiero w momencie wydania decyzji z dnia (...) stycznia 2013 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "Ś." Sp. z o.o. w T. zaskarżyła decyzję z dnia (...) marca 2013 r. w części dotyczącej umorzenia postępowania w pierwszej instancji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w tej części.

Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: a) nieprawidłową wykładnię § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), co miało istotny wpływ na treść decyzji; b) nieprawidłowe zastosowanie § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.), co miało istotny wpływ na treść decyzji; c) uchybienie art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku w postaci niezebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego przy ocenie okoliczności faktycznych; d) uchybienie art. 81 k.p.a. - poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, z pominięciem obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; e) uchybienie art. 106 § 2 k.p.a. - poprzez niewykonanie obowiązku zawiadomienia strony o zwróceniu się do innego organu o zajęcie stanowiska; f) uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji; g) naruszenie art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. a także art. 6 k.p.a. - poprzez niedopełnienie przez organ prowadzący postępowanie obowiązków w postaci braku ustalenia podstawy prawnej dla przedmiotowego rozstrzygnięcia; h) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez niedopełnienie przez organ obowiązków w postaci nierozpoznania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd, powołując art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) stycznia 2013 r. którą organ na podstawie § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) odmówił wyrażenia zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu sprzedaży Galerii Alkoholi zlokalizowanym w Centrum Handlowym "Ś." w T. Sąd wskazał, że § 58 ust. 1 ww. rozporządzenia dopuszcza oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli: 1) oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych; 2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego. W przypadku gdy pomieszczenie, o którym mowa w § 58 ust. 1, jest pomieszczeniem stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym, w tym elektrycznym, jest wymagane uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy. W myśl § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia przez pomieszczenie "stałej pracy" - rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny.

Sąd zaznaczył, że złożonego w sprawie wniosku o wyrażenie zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia sztucznego w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi wynika, że lokal znajdujący się w CH "Ś." w T. będzie pomieszczeniem stałej pracy. W lokalu tym prowadzona ma być działalność w zakresie handlu - sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych i artykułów spożywczych, gdzie zatrudnionych będzie 4 pracowników, a średni czas przebywania tego samego pracownika w pomieszczeniu nienormatywnie oświetlonym światłem dziennym wynosić będzie 8 godzin w ciągu doby. Sąd podał, że kwestie związane z oświetleniem takich pomieszczeń zostały uregulowane w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, który stanowi, że w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne chyba, że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. Przepis § 25 ww. rozporządzenia znajduje zastosowanie w sprawie z mocy § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., który w kwestii oświetlenia pomieszczeń stałej pracy światłem sztucznym odsyła do ogólnych przepisów BHP.

W ocenie Sądu słusznie stwierdził organ odwoławczy, że przepis § 58 rozporządzenia nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania zgody, o jakiej w nim mowa. Ma zastosowanie tylko w sytuacjach, które zgodnie z ogólnymi przepisami BHP wymagają uzyskania zgody inspektora pracy. Oznacza to, że § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. dotyczy obowiązku uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy, gdy pomieszczenie, w którym ma być zastosowane wyłącznie sztuczne oświetlenie, spełnia wymogi określone w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z jego § 2 pkt 4, tzn. jest pomieszczeniem stałej pracy, w którym prowadzona jest działalność produkcyjna.

Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie w lokalu, którego dotyczył wniosek nie będzie prowadzona działalność produkcyjna, tylko działalność usługowa, co zwalniało inspektora pracy z obowiązku prowadzenia postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na zastosowanie sztucznego oświetlenia. Sąd, powołując się na wykładnię § 25 rozporządzenia, jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OSK 814/08, uznał, że Główny Inspektor Sanitarny prawidłowo przyjął, że przepis § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie dawał państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu uprawnienia do wyrażania zgody na zastosowanie wyłącznie światła sztucznego w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy, w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, innych niż produkcyjne, w tym do pomieszczeń usługowych. Sytuacja taka skutkuje tym, że nie ma podstawy prawnej do prowadzenia w ww. sprawach postępowań przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Tym samym zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że dalsze prowadzenie postępowania przez organ stało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu bezpodstawny jest zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 106 § 2 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku zawiadomienia strony o zwróceniu się do innego organu o zajęcie stanowiska, gdyż w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dostrzegł i wskazał na uchybienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego polegające na naruszeniu art. 9 k.p.a. W ocenie Sądu, organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wymogów określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, organ wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, zaś uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia jest spójne, jasne, logiczne i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów.

W skardze kasacyjnej "Ś." Sp. z o.o. z siedzibą w T., reprezentowana przez adw. B. F., zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

I.

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.), dalej k.p.a., w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż zasadnym było umorzenie postępowania z uwagi na zaistnienie jego bezprzedmiotowości, pominięcie podczas kontroli decyzji administracyjnej celu postępowania administracyjnego w postaci zakończenia sprawy administracyjnej wydaniem rozstrzygnięcia co do istoty sprawy na podstawie i zgodnie z przepisami prawa;

2.

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uznanie przy ocenie decyzji wydanej przez organ administracyjny, że strona postępowania została prawidłowo pouczona o swoich uprawnieniach, brak w tym zakresie uzasadnienia stanowiska sądu, a jedynie powielenie argumentacji organu administracji w kwestii pouczenia strony co do dalszego postępowania w sprawie,

II.

naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) i uznanie, że pomimo istniejącego obowiązku uzyskania zgody na zastosowanie wyłącznie sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu stałej pracy, wniosek strony jest bezprzedmiotowy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja wydana przez organ I i II instancji jest przedwczesna. Organy w trakcie toczącego się postępowania ustaliły, że pomieszczenie, w którym ma być zastosowane sztuczne światło jest pomieszczeniem stałej pracy zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, a praca tam wykonywana ma mieć charakter usługowej. Z uwagi na fakt, że § 25 ww. rozporządzenia ma zastosowanie tylko do pomieszczeń, w których wykonywana jest działalność produkcyjna, w niniejszej sprawie organ uznał, że nie ma podstawy prawnej do zajęcia merytorycznego stanowiska, a tym samym postępowanie jest bezprzedmiotowe. Tym samym organ nie wywiązał się ze spełnienia celu, jaki nakłada na niego prawodawca, a mianowicie dążenia do rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego co do istoty. Samo uznanie, że dyspozycja jednej normy prawnej nie ma zastosowania w niniejszym stanie faktycznym, nie stanowi o bezprzedmiotowości roszczenia strony.

Strona skarżąca podniosła, że zgodnie z dyspozycją § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zastosowanie oświetlenia sztucznego w pomieszczeniu stałej pracy wymaga uzyskania zgody organu administracji, którym jest państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Zatem brak uregulowania w § 25 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, jako normy szczególnej w stosunku do przywołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, nie zwalnia organu administracji od podjęcia działań mających na celu wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, szczególnie, że jest to organ właściwy, którego kompetencje to m.in. sprawowanie nadzoru sanitarnego zapobiegawczego bądź doraźnego, zgodnie z dyspozycją art. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 12, poz. 49 z późn. zm.), a żądanie strony dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji. Zadaniem organu było ustalenie prawidłowej normy prawnej z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, w oparciu o którą wniosek mógłby być rozpatrzony. Zdaniem strony skarżącej pouczenie, że organ może zająć się sprawą po przedłożeniu przez stronę opinii biegłego nie spełnia wymogu wskazanego w art. 9 k.p.a. Pouczenie wskazuje na istnienie możliwości rozpoznania przez organ wniosku strony, po uzupełnieniu stosownej dokumentacji, do czego strona winna być wezwana. Powyższe uchybienie nie zostało dostrzeżone przez sąd, o czym świadczy brak szczegółowego uzasadnienia w tej części. Pouczenie wskazuje na istnienie normy, która pozwala na wydanie decyzji merytorycznej, która nie została wskazana przez organ administracji, a zatem również Sąd nie mógł się do treści pouczenia prawidłowo odnieść, co świadczy o braku wszechstronnego rozważenia sprawy i winno stanowić przesłankę do uchylenia wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu nieuzasadniony jest zarzut dokonania błędnej wykładni § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Rozpatrując sprawę organ brał pod uwagę obowiązujące przepisy prawa z uwzględnieniem orzecznictwa sądów administracyjnych. Przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 814/08) wykładnia przepisu § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. stanowi, iż w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, innych niż produkcyjne, nie mają zastosowania przepisy § 58 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury. A zatem przepis § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie daje państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu uprawnienia do wyrażania zgód na zastosowanie wyłącznie światła sztucznego w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy, w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, innych niż produkcyjne, w tym do pomieszczeń usługowych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Po pierwsze, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) przez jego błędną wykładnię. Zgodnie § 58 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli: 1) oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych, 2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego. W przypadku gdy pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, jest pomieszczeniem stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym, w tym elektrycznym, jest wymagane uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy - § 58 ust. 2 rozporządzenia.

Z brzmienia § 58 ust. 2 cytowanego rozporządzenia wynika, że obowiązek uzyskania zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym istnieje wyłącznie w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów BHP. A zatem, § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w kwestii oświetlenia pomieszczeń stałej pracy światłem sztucznym odsyła do ogólnych przepisów BHP.

Jak stanowi § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) przez pomieszczenie "stałej pracy" - rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny. Kwestie związane z oświetleniem takich pomieszczeń zostały uregulowane w § 25 tegoż rozporządzenia.

Stosownie do § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

W tym stanie prawnym przepis § 58 rozporządzenia nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania zgody, o jakiej w nim mowa. Ma zastosowanie tylko w sytuacjach, które zgodnie z ogólnymi przepisami BHP wymagają uzyskania zgody inspektora pracy. Zastosowanie w zakładzie pracy wyłącznie elektrycznego źródła światła na podstawie § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy jest dopuszczalne, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane oraz 2) przyczyna przeszkody określonej w pkt 1 tkwi w technologii produkcji. To zaś oznacza, że względy technologii produkcji ograniczają zakres podmiotowy zastosowania § 25 tego rozporządzenia, a tym samym przepis ten nie może znajdować zastosowania względem pracodawców prowadzących działalność inną niż produkcyjna, w tym usługowo - handlową. A zatem, przepis § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. dotyczy obowiązku uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy, gdy pomieszczenie, w którym ma być zastosowane wyłącznie oświetlenie światłem sztucznym spełnia wymogi określone w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w związku z jego § 2 pkt 4, tzn. jest pomieszczeniem stałej pracy, w którym prowadzona jest działalność produkcyjna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 września 2021 r., sygn. akt I OSK 2461/11; z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 814/08).

W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w pomieszczeniu, którego dotyczy wniosek nie będzie prowadzona działalność produkcyjna, co zwalniało inspektora sanitarnego z obowiązku prowadzenia postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym. Wprawdzie pomieszczenie Galerii Alkoholi w Centrum Handlowym "Ś.", przy ul. K. w T. przewidziane jest jako pomieszczenie stałej pracy, lecz będzie w nim prowadzona działalność w zakresie handlu (sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych i artykułów spożywczych).

W tym stanie rzeczy zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zgodna z prawem. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

Wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy (art. 104 § 1 k.p.a.). Jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.).

Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych bądź zdarzeń prawnych (por.: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck W-wa 1996 r., s. 462). A zatem bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

Z powyższych względów chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., art. 104 § 1 k.p.a. i art. 6 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż zasadnym było umorzenie postępowania z uwagi na zaistnienie jego bezprzedmiotowości.

Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Uzasadnienie wyroku stanowi odzwierciedlenie przeprowadzenia przez Sąd administracyjny kontroli legalności rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.

Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co należy rozumieć możliwość takiego oddziaływania naruszeń przepisów postępowania na treść zaskarżonego aktu, że gdyby ich nie było to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie uzasadnienie Sądu pierwszej instancji odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji, wskazuje, że sprawa została szczegółowo przeanalizowana przez Sąd pierwszej instancji i Sąd dokonał należytej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wypowiedział się we wszystkich kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy odwołując się do materiału dowodowego sprawy. Zaznaczyć należy, że okoliczność, iż być może uzasadnienie Sądu pierwszej instancji mogło być bardziej wyczerpujące nie uzasadnia uchylenia wyroku. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy dostrzegł uchybienie organu I instancji polegające na naruszeniu art. 9 k.p.a. Powyższa kwestia pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a tym samym nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W tym stanie rzeczy zarzuty kasacyjne nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę kasacyjną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.