Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2081402

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 marca 2016 r.
II OSK 2941/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła.

Sędziowie: NSA Grzegorz Czerwiński (spr.), del. WSA Sławomir Wojciechowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. R., D. K. i P. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 86/14 w sprawie ze skargi D. R., D. K. i P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) grudnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 86/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę D. R., D. K. i P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) grudnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia (...) kwietnia 2013 r. właściciele nieruchomości w S.: D. R. - działki nr (...), P. O. - działek nr (...), (...), (...), D. K. - działka nr (...) i (...), zwrócili się do Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia (...) października 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: "Budowa elektrowni wiatrowej składającej się z (...) turbin o mocy 18 MW każda, o łącznej mocy 36 MW, wraz z rozdzielnią SN i stacją transformatorową 110 kV w miejscowości P.", której ważność została przedłużona postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2011 r., w którym organ stwierdził, że realizacja przedsięwzięcia, dla którego została wydana decyzja środowiskowa przebiega etapowo i nie zmieniły się warunki jej realizacji określone w przedmiotowej decyzji.

Zdaniem wnioskodawców, organ - wbrew zasadom z art. 6, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a. - nie poinformował ich o postępowaniu administracyjnym, a opisana decyzja środowiskowa, a w szczególności postanowienie z dnia (...) sierpnia 2011 r. przedłużające jej ważność, mają znaczenie dla ich interesu prawnego. Sporna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach i ww. postanowienie zezwalające na powstanie farm wiatrowych mają znaczny wpływ na ich nieruchomości, a zatem posiadają oni przymiot strony w tym postępowaniu. Wnioskodawcy powołali się w tym zakresie na stanowisko sądów administracyjnych, że pojęcie nieruchomości sąsiedniej, na której realizowana jest inwestycja, może obejmować nie tylko nieruchomość graniczącą fizycznie z nieruchomością, której interes prawny właściciela został naruszony, ale również inne nieruchomości, nieposiadające wspólnej granicy, lecz pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym.

Wnioskodawcy podali w uzasadnieniu wniosku, że o wydaniu ww. decyzji, a w szczególności postanowienia Burmistrza z dnia (...) sierpnia 2011 r. powzięli wiedzę, gdy ich pełnomocnik w dniu (...) marca 2013 r. przeglądał akta Starostwa Powiatowego w Gryfinie w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nr 84/2012. Oznacza to, że termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. został zachowany. Z kolei pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. winien być liczony od daty wydania postanowienia z dnia (...) sierpnia 2011 r.

Według wnioskodawców, zasadny jest także wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wydając decyzję środowiskową, a w szczególności przedłużając jej ważność postanowieniem, nie zapoznał się i nie przeanalizował przedłożonego przez I. Sp. z o.o. raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowych w P. Raport środowiskowy nie wspomina nic o przebiegającej, w odległości 100 m od miejscowości S., drodze ekspresowej S3. Droga ta do użytkowania została oddana w czerwcu 2010 r. a więc przed dniem wydania przez Burmistrza Gminy Gryfino ww. postanowienia. Zapis więc raportu, że "w rejonie lokalizacji elektrowni wiatrowych hałas komunikacyjny nie odgrywa większego znaczenia z uwagi na małe natężenie ruchu ciężkich pojazdów transportowych - brak jest ciągłej uciążliwości hałasowej" - jest całkowicie nieprawdziwy jako, że droga ekspresowa S3 charakteryzuje się bardzo dużym natężeniem ruchu samochodów ciężarowych i jest źródłem generowania znaczącego hałasu, zwłaszcza w miejscowości S. Nadto w punkcie 5.2.2. raportu, na stronie 30, znajduje się stwierdzenie, że na terenie gminy występują rzadkie i podlegające ochronie gatunki ssaków latających oraz rzadkie gatunki przedstawicieli awifauny. Punkt 6.4 raportu stanowi, że "ubóstwo fauny, nie ma stałych miejsc bytowania ssaków ani stałych gniazd ptaków". Porównanie więc zacytowanych zapisów z pkt 7.2.8 raportu, w którym zostało stwierdzone, że z uwagi na bliskie sąsiedztwo dwóch ostoi ptasich o randze międzynarodowej, konieczny jest monitoring, prowadzi niewątpliwie do wniosku o wewnętrznej sprzeczności i braku spójności tego dokumentu. Ponadto w punkcie 5 marca 1910 raportu, na str. 39, zostało wskazane, że w S. do obiektów zabytkowych należy wyłącznie kościół. Tymczasem cały układ urbanistyczny miejscowości S. oraz 26 domów znajduje się w ewidencji konserwatora zabytków.

W ocenie wnioskodawców, brak uwzględnienia w tym raporcie największego źródła hałasu, jakim jest droga ekspresowa S3 dla obszaru S., należy uznać za zatajenie informacji fundamentalnej dla właściwej oceny przedłożonego raportu, a tym samym dla wydania decyzji środowiskowej. Okoliczność ta wypełnia także znamiona opisane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Burmistrz Miasta i Gminy Gryfino decyzją z dnia (...) września 2013 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie, wznowione postanowieniem z dnia (...) maja 2013 r., zakończone decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia (...) października 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia budowy farmy wiatrowej w P.

W uzasadnieniu decyzji, organ odniósł się do spornej pomiędzy stronami (wnioskodawcy a inwestor) kwestii dochowania terminu do wniesienia podania o wznowienie przedmiotowego postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. oraz w art. 148 § 2 k.p.a. Powołując się na treść ww. przepisów, a także na orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących tej kwestii, organ wskazał, że wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie zachowali termin z art. 148 § 2 k.p.a., liczony od dnia kiedy dowiedzieli się o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, po zapoznaniu się z aktami sprawy o pozwolenie na budowę przez ich pełnomocnika, tj. od dnia (...) marca 2013 r.

Zdaniem organu, nie można zaakceptować stanowiska wnioskodawców, że w przedmiotowej sprawie terminy z art. 146 § 1 k.p.a. należy liczyć od dnia (...) sierpnia 2011 r., tj. od dnia wydania postanowienia rzekomo wydłużającego termin obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zaprezentowany pogląd nie zasługuje na uznanie, albowiem ww. postanowienie nie przedłuża obowiązywania decyzji, a w tej drodze organ wyraził jedynie stanowisko, że nie zmieniły się warunki realizacji przedsięwzięcia określone w tejże decyzji, zaś termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. biegnie od daty doręczenia decyzji.

Organ wskazał, że jeżeli od doręczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach upłynęło pięć lat nie można uchylić decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., a jeżeli upłynęło lat dziesięć również z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W takich przypadkach możliwe byłoby jedynie stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Organ I instancji stwierdził, że działki wnioskodawców nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji oraz nie znajdują się w obrębie oddziaływania tej inwestycji. Nadto organ zaznaczył, że w dniu wydania decyzji, tj. (...) października 2007 r., D. K. oraz P. O. nie byli właścicielami wskazanych we wniosku działek.

Ponadto Starostwo Powiatowe w Gryfinie decyzją z dnia (...) maja 2013 r. umorzyło, wszczęte na wniosek tych samych wnioskodawców, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o wydaniu pozwolenia na budowę "F.", wskazując, że ich działki znajdują się poza obszarem oddziaływania obiektu.

W ocenie organu I instancji, wnioskodawcom nie przysługuje status strony w tym postępowaniu, ponieważ nie wykazali istnienia interesu prawnego lub obowiązku, w związku z czym brak podstaw do wznowienia przedmiotowej sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W zakresie zarzutów rzekomego sfałszowania raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia oraz pojawienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, organ wyjaśnił, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia tej przesłanki jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. W art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przewiduje się w tym względzie wyjątki. Art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie brak jakichkolwiek przesłanek przemawiających za tym, że raport środowiskowy jest dokumentem sfałszowanym i nieprawdziwym. Droga ekspresowa S3 nie była wybudowana w momencie sporządzenia raportu, a w gminnej ewidencji zabytków ujawniono tylko Kościół oraz cmentarz przykościelny. Zarzuty wnioskodawców są zatem nieuzasadnione. W żaden też sposób nie można uznać, że wybudowanie drogi ekspresowej S3 jest nową okolicznością faktyczną dla sprawy, albowiem projektowanie i budowanie drogi przebiegającej przez obszar gminy z całą pewnością stanowi fakt notoryjny, który był znany organowi z urzędu.

W ocenie organu, w związku z powyższym, brak jest jakichkolwiek podstaw do wznowienia przedmiotowej sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.

Od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino odwołanie wnieśli D. R., P. O. i D. K. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

- błąd w ustaleniach polegający na przyjęciu, że na działkach ich nie zostaną przekroczone normy hałasu w sytuacji, gdy raport nie uwzględnia przebiegającej w odległości 100 m od miejscowości S. drogi ekspresowej S3, a co ma wpływ na przyznanie im przymiotu strony postępowania administracyjnego,

- sprzeczność w uzasadnieniu decyzji, z której wynika, że organ wiedział o fakcie budowy drogi ekspresowej S3, co w ocenie organu czyni bezzasadnym wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a co oznaczałoby, że organ, który miał wiedzę o tym fakcie, w sposób rażący naruszył przepisy prawa, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. wydając decyzję środowiskową na podstawie raportu, który zawiera niepełne i nieprawdziwe dane,

- art. 7 k.p.a. przez brak podjęcia przez organy działań zmierzających do ustalenia, czy wadliwie sporządzony raport środowiskowy pozwala na faktyczne ustalenie obszarów, na które inwestycja będzie oddziaływać,

- art. 8 k.p.a. poprzez brak odniesienia się organu do zmiany polegającej na oddaniu do użytkowania drogi ekspresowej S3,

- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że postępowanie nie może być wznowione z uwagi na fakt, że od dnia wydania decyzji upłynął pięcioletni termin, zaś wydanie ww. postanowienia nie ma żadnego wpływu na bieg tego terminu,

- art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że dowód na podstawie którego została wydana decyzja środowiskowa nie jest dokumentem fałszywym, w sytuacji gdy zataja podstawową informację o przebiegu drogi S3,

- brak odniesienia się organu do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia (...) grudnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 5, art. 147 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji w całości oraz odmówiło uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia (...) października 2007 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał na wstępie treść przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania, tj. 145 § 1 k.p.a., art. 146 § 1 k.p.a., art. 147 k.p.a., art. 148 § 1 k.p.a. i art. 151 § 1 k.p.a. i podkreślił, że organ administracyjny prowadzący sprawę wznowieniową może rozważać uchylenie decyzji pierwotnej i wydanie w tym zakresie nowego rozstrzygnięcia dopiero po stwierdzeniu, że w sprawie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania. Jeżeli zaś stwierdzi brak takich przesłanek - musi wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Co do zasady organ dokonuje ustalenia legitymacji podmiotu żądającego wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją przed formalnym wszczęciem tego postępowania, jednakże w wypadku, gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07).

Dalej organ II instancji przytoczył brzmienie art. 28 k.p.a., a także podał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać należy tylko te osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie, przy czym bezpośrednie sąsiedztwo należy rozumieć szeroko, a więc - właścicieli wszystkich nieruchomości, na które może oddziaływać planowane przedsięwzięcie.

Następnie organ wskazał, że działki o numerach (...), (...) i (...) oddalone są od najbliższej działki, na której realizowane ma być sporne przedsięwzięcie, o 900 m. Działka o nr (...) znajduje się w odległości 1.100 m od granicy działki inwestycji (nr 8), zaś działki o nr (...) i (...) położone są w odległości 1.600 m od miejsca inwestycji. Jak wynika z treści raportu o oddziaływaniu na środowisko minimalna odległość turbiny od zabudowań mieszkalnych powinna wynosić 400 m, minimalna odległość między elektrowniami to 300 m, zaś odległość od drogi powiatowej nie może być mniejsza niż 100 m. Praca elektrowni wiatrowych nie wpłynie znacząco na klimat akustyczny w rejonie, a mieszkańcy najbliższych okolic nie będą narażeni na hałas przekraczający dopuszczalne normy. Dla przedmiotowej inwestycji izolinia dopuszczalnego hałasu o natężeniu 45 dB przebiega w odległości ok. 100 m od najbliższej zabudowy mieszkaniowej. Najbliższa zabudowa mieszkaniowa znajduje się natomiast w odległości 500 m od przedsięwzięcia. Nadto, na etapie eksploatacji elektrowni i towarzyszącej jej infrastruktury nie nastąpi emisja gazów, pyłów i odorów. Nie stwierdzono również szkodliwego oddziaływania pola elektromagnetycznego.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe okoliczności stanowią o braku podstaw do uznania, że działki należące do wnioskodawców znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. W konsekwencji powyższego wnioskodawcom nie przysługuje status strony w postępowaniu, a co za tym idzie w sprawie nie zachodzi wskazywana przez skarżących przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże, zdaniem organu, ustalenie to nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania. Postępowanie wznowieniowe w tym przypadku powinno zostać zakończone decyzją o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie decyzją na podstawie art. 105 k.p.a.

Organ wskazał, że takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1286/09, z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1406/10 oraz z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2509/10. Również w doktrynie pogląd ten nie nasuwa wątpliwości (por. M. Jaśkowska i A. Wróbel, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 882).

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie przez organ, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie miała miejsca, ma ten skutek, że organ nie jest uprawniony do badania pozostałych, powołanych we wniosku o wznowienie postępowania, przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. W postępowaniu wznowionym na wniosek, badanie podstaw wznowieniowych uzależnione jest bowiem od uprzedniego stwierdzenia, że wniosek pochodzi od strony. Tym samym przyjęcie przez organy, że wniosek nie pochodził od strony, zamyka drogę do dalszego badania innych podstaw wznowieniowych i merytorycznej oceny prawidłowości wydanej w sprawie decyzji ostatecznej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, podniesionych w odwołaniu, organ II instancji stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż przedmiotem postępowania nie jest badanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu w zakresie stanowiska w sprawie przedłużenia ważności decyzji dotyczącej planowanego przedsięwzięcia. Z uwagi na powyższe nie było również podstaw do odnoszenia się przez organ I instancji do złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. Nie można też się zgodzić ze stanowiskiem strony, że wydanie postanowienia z dnia (...) sierpnia 2011 r. przedłużyło termin z art. 146 k.p.a. Nie pozostawia bowiem wątpliwości, że termin ten należy liczyć od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Poza tym ustalenie, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wystąpiła, nie daje podstaw do dalszego pochylania się nad możliwością uchylenia decyzji w kontekście terminu, o którym mowa w art. 146 k.p.a.

Powyższą decyzję D. R., P. O. i D. K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

- art. 28 k.p.a. polegające na przyjęciu, że za strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać można tylko te osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie i oparcie się w tym zakresie na sporządzonym przez inwestora raporcie, w sytuacji gdy raport ten nie uwzględnia przebiegającej w odległości 100 m od miejscowości S. drogi ekspresowej S3,

- art. 6, 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez oparcie się przez organ II Instancji o raport, w sytuacji gdy organ II Instancji ma wiedzę, że raport ten zawiera nierzetelne, niepełne informacje dotyczące źródeł emisji hałasu mających wpływ na nieruchomości skarżących, co w konsekwencji prowadziło do odmówienia skarżącym statusu strony postępowania administracyjnego,

- art. 140 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się organu II instancji do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi, skarżący powtórzyli ponownie argumenty i zarzuty podnoszone uprzednio we wniosku o wznowienie postępowania i w odwołaniu od decyzji Burmistrza, dotyczące nieprawdziwych i niepełnych ustaleń raportu, w szczególności dotyczących drogi S3, co przełożyło się na nieprawidłowe ustalenie kręgu podmiotów mających prawa strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, a także w postępowaniu o wznowienie tego postępowania, jak też na bezzasadne wydanie I. Sp. z o.o. decyzji środowiskowej, a następnie postanowienia o przedłużeniu ważności tej decyzji.

Skarżący podkreślili, że w praktyce przyjmuje się, że najistotniejszym oddziaływaniem na środowisko, jakim charakteryzują się farmy wiatrowe jest emisja hałasu. W związku z tym, krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę farmy wiatrowej wyznaczany jest zazwyczaj w oparciu o zasięg oddziaływania akustycznego turbin wiatrowych oraz przeznaczenie terenów sąsiednich. Przedłożony raport oddziaływania na środowisko, w żadnej mierze, nie pozwala na stwierdzenie, że nieruchomości stron nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Nieruchomości skarżących od strony zachodniej i południowo-zachodniej narażone są na źródło hałasu pochodzące z drogi ekspresowej S3, zaś od strony wschodniej i południowej na źródła hałasu wywołane ruchem na drodze powiatowej oraz planowaną inwestycją farm wiatrowych. Organ natomiast dokonując swoich ustaleń oparł się na twierdzeniu raportu ze strony 6. Ponadto, organ całkowicie pominął faktyczne ustalenia i wyniki badań dotyczące wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie ludzkie z opracowania tematycznego Kancelarii Senatu Biura Analiz i Dokumentacji "Energetyka wiatrowa, a społeczności lokalne" wydanego w kwietniu 2011, w którym powołano się m.in. na badania, w wyniku których wyodrębniono nową jednostkę chorobową - syndrom turbiny wiatrowej, charakteryzującą się m.in. zaburzeniami snu, bólami i zawrotami głowy, szumem lub uciskiem w uszach, różnego rodzaju zawrotami głowy oraz że hałas wytwarzany przez turbiny wiatrowe jest bardzo specyficzny i jest dokuczliwy i uciążliwy, jeżeli chodzi o oddziaływanie na sen okolicznych mieszkańców, nawet w odległości 2-3 km od źródła hałasu.

Według skarżących, powyższe okoliczności powodują, że dane zawarte w raporcie nie tylko są nieprawdzie i nierzetelne, ale także są całkowicie oderwane od aktualnych wyników badań wpływu elektrowni wiatrowych na środowisko i zdrowie ludzkie.

Zdaniem skarżących, mają oni legitymację procesową do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, gdyż ich interes prawny wynika z konkretnych przepisów prawa materialnego w tym - art. 6, art. 1 ust. 2 pkt 1, 5, 6 i 7 oraz art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 112 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, § 323, 325 i 326 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Okoliczność, że nieruchomości stanowiące ich własność nie sąsiadują z nieruchomościami, na których ma być realizowana inwestycja, nie uzasadnia twierdzenia, że nie posiadają oni interesu prawnego. Zasadniczym elementem jest tutaj bowiem fakt, że ich nieruchomości znajdują się w strefie oddziaływania planowanego obiektu, a stanowisko organu II instancji w tym zakresie uznać należy za całkowicie chybione.

W dalszej części skargi, skarżący oświadczyli, że w pełni podtrzymują zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I Instancji, do których nie odniósł się organ odwoławczy, skierowane na wykazanie, że decyzja środowiskowa, a następnie postanowienie o przedłużeniu ważności tej decyzji zostały wydane w oparciu o dowód fałszywy, jakim jest raport środowiskowy. Ponadto w ocenie skarżących, bezwzględnie w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 145 § 2 k.p.a. in fine, bowiem wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Skarżący podkreślili nadto, że skoro organ I Instancji uznał, że droga ekspresowa S3, która nie została ujęta w żadnym dokumencie zgromadzonym przez organ w toku postępowania związanego z wydaniem decyzji z dnia (...) października 2007 r., nie jest nową okolicznością, jaka pojawiła się w postępowaniu, to stwierdzić należy, że organ wydając zarówno sporną decyzję, jak i postanowienie, dopuścił się szczególnie rażącego naruszenia przepisów prawa, zignorował bowiem tak istotną okoliczność mającą wpływ na treść wydanych decyzji i postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 86/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) grudnia 2013 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że przedmiotem kontroli były decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte jest jedną z wad, wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Jedną z nich jest niebranie przez stronę udziału w postępowaniu bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Zanim jednak dojdzie do wznowienia postępowania, organ administracji publicznej bada zaistnienie w sprawie przesłanek przedmiotowych i podmiotowych, stanowiących przeszkodę do jego wznowienia. Stwierdzenie ich zaistnienia uzasadnia odmowę wznowienia postępowania, która zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji) następuje w drodze postanowienia, zaś ich brak - wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), które stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W toku czynności wstępnych organ administracji publicznej, oceniając dopuszczalność podania o wznowienie postępowania bada, przede wszystkim, czy podmiot wnoszący to podanie posiada przymiot strony. Co do zasady bowiem, wniesienie podania o wznowienie postępowania na podstawie innej niż art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez podmiot, który nie został uznany za stronę w postępowaniu głównym, uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania możliwe jest w pewnych okolicznościach również wtedy, gdy z samego przedmiotu postępowania zakończonego ostateczną decyzją wynika bezsprzecznie, iż wnioskodawca nie mógł być jego stroną w ogóle.

Z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Ponieważ skarżący żądali wznowienia postępowania powołując się także na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., należało w pierwszej kolejności zbadać, czy są oni stroną w tym postępowaniu. Wymagało to zbadania wystąpienia przesłanki wznowienia.

Ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Innymi słowy jeśli istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2012 r., II OSK 821/11).

Samo wznowienie postępowania postanowieniem, nie oznacza jeszcze ostatecznego ustalenia przymiotu strony i tego, że miała miejsce przyczyna wznowienia postępowania, gdyż te kwestie ustala się w drugim etapie postępowania wznowieniowego.

Zdaniem Sądu oceniając, po wznowieniu postępowania, czy wnioskodawcy wznowienia mają przymiot strony postępowania, organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił położenie nieruchomości wnioskodawców oraz odwołał się do ustaleń i dokumentacji dowodowej, w oparciu o którą wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Nieruchomości skarżących nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji objętej decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, ani nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, jak również skarżący nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją, która wydana została w postępowaniu, którego wznowienia obecnie żądają.

Osoba trzecia ma interes prawny, wynikający z art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego, do uczestniczenia, jako strona w postępowaniu administracyjnym, lecz tylko w sytuacji, gdy w jego wyniku zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności (por. postanowienie NSA z 13 maja 2011 r. II OZ 394/11 - orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym przypadku kwestię tę należy oceniać indywidualnie, w odniesieniu do okoliczności sprawy - charakteru i rozmiaru spornej inwestycji oraz położenia terenu objętego inwestycją względem nieruchomości osoby wnioskującej o uznanie jej za stronę postępowania. Tak też uznał NSA w wyroku z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 465/11.

Dokonując oceny legitymacji skarżących do występowania w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Trzeba przy tym podkreślić, że pojęcie oddziaływania musi być rozumiane, jako wpływ na środowisko przyrodnicze i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione np. środowisko. Nadto krąg stron w przedmiotowym postępowaniu powinien być wyznaczony na zasadach ogólnych, tj. w oparciu o dyspozycję z art. 28 k.p.a. Interes prawny strony powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy skargę. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreślany jest w szczególności realny i aktualny charakter interesu prawnego wynikający z zastosowania konkretnej normy prawnej. Interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Ponadto, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Sąd zaznaczył, że brak przesłanki wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych jest wyprowadzany w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. Zatem obowiązek wykazania interesu prawnego spoczywa na składającym wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego.

Aby ocenić, czy z faktu funkcjonowania elektrowni wiatrowej, właściciele nieruchomości zlokalizowanych w odległości minimum 900 m od granic terenu tej inwestycji, mogą wywodzić swój interes prawny, zdaniem Sądu, należy przeanalizować dokumentację z postępowania środowiskowego. Analiza taka pozwoli bowiem ustalić, czy nieruchomość wnioskujących o wznowienie postępowania znajdzie się w tak negatywnym oddziaływaniu uciążliwości wskazywanych przez wnioskodawcę, a związanych z hałasem, że przymiot strony postępowania będzie można osobom tym przyznać w oparciu o art. 144 Kodeksu cywilnego.

Zdaniem Sądu, analiza taka dokonana przez organy została przeprowadzona prawidłowo. Krąg stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia ustalono przy uwzględnieniu możliwych oddziaływań inwestycji na nieruchomości sąsiednie, a zakres możliwych oddziaływań oparto na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Organ nie stwierdził jakiegokolwiek oddziaływania na teren działki skarżących przez elektrownię wiatrową.

Skarżący podnoszą, że w odległości 100 m od miejscowości S. przebiega droga S3, na której bardzo duży ruch generuje hałas, który nakłada się na hałas pochodzący z innych dróg oraz z turbin wiatrowych. W ocenie Sądu, hałas turbin wiatrowych, oddalonych co najmniej 900 m od nieruchomości skarżących, jest nie do odróżnienia od normalnego poziomu dźwięków środowiska (str.49/68 raportu). Uciążliwości hałasu powodują więc inne obiekty niż turbiny wiatrowe.

Brak przymiotu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przesądza o tym, że wnioskodawca nie jest stroną w postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jeżeli nie istnieje podstawa wznowienia postępowania, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., jak przyjął to organ II instancji.

Prawidłowo też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie stwierdziło, że wykluczenie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. powoduje niemożność rozpatrywania pozostałych przesłanek wznowienia zawartych we wniosku skarżących o wznowienie postępowania. To z kolei powoduje niemożność odnoszenia się przez organy, jak i sąd, nie tylko do zarzutów dotyczących sfałszowania raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowych w P., ale także do wszystkich innych podnoszonych we wniosku, odwołaniu, czy skardze.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego na wstępie kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną decyzję organ nie naruszył prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną wnieśli D. R., D. K. i P. O. podnosząc zarzuty naruszenia:

1)

art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska w zw. z art. 112 ustawy Prawo ochrony środowiska i w zw. z art. 152 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania z tych przyczyn, że nie miały przymiotu strony postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia w sytuacji, gdy Burmistrz Miasta i Gminy Gryfino wydając postanowienie z dnia (...) sierpnia 2011 r., którym została przedłużona ważność tej decyzji oparł się na raporcie środowiskowym zawierającym nieaktualne dane w związku z czym na jego podstawie nie można ustalić faktycznego obszaru oddziaływania inwestycji w postępowaniu dotyczącym wydania postanowienia, co powoduje, że skarżącym należy przyznać status strony przedmiotowego postępowania,

2)

art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do faktycznych podstaw skargi do WSA, to jest do okoliczności, że postanowienie Burmistrza z dnia (...) sierpnia 2011 r. było wydane w stanie faktycznym innym niż opisywał to raport środowiskowy stanowiący podstawę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, co powoduje, że organ zobowiązany był do ponownego określenia obszaru oddziaływania inwestycji w celu ustalenia wszystkich podmiotów mających przymiot strony postępowania, a w sytuacji, gdy tego nie uczynił przymiot ten należy przyznać wszystkim tym, którzy domagają się uznania ich za stronę tego postępowania.

Zdaniem skarżących kasacyjnie przysługiwał im interes prawny w postępowaniu prowadzonym w sprawie o zajęcie stanowiska przedłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacji przedsięwzięcia na podstawie art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Interes prawny stron musi występować odrębnie w postępowaniu, które dotyczy wydania postanowienia na podstawie ww. przepisu.

Skarżący kasacyjnie zwrócili uwagę, że Burmistrz wydając przedmiotowe postanowienie nie wziął pod uwagę faktu, że raport środowiskowy zawiera nieaktualne dane. Został on bowiem sporządzony wówczas, gdy droga S3 była w zaawansowanym etapie jednak nie była oddana do użytkowania zaś raport w ogóle o przebiegu tej trasy nie wspomina. Wskazując na obszar oddziaływania planowanej inwestycji raport nie bada jej wpływu na nieruchomości skarżących przy uwzględnieniu istnienia tej drogi. Droga jest źródłem hałasu, które ma wpływ na nieruchomości skarżących.

Obszar oddziaływania obiektu opisany w raporcie środowiskowym jest całkowicie nieaktualny i pozostawał taki w czasie wydawania postanowienia z dnia (...) sierpnia 2011 r. Tym samym niezasadne jest stanowisko Sądu I instancji, że skoro skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, to status taki nie przysługiwał im także w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia z dnia (...) sierpnia 2011 r.

Organ administracji w związku z powstaniem drogi ekspresowej S3 zobowiązany był do ustalenia na nowo kręgu podmiotów, którym przysługuje status strony postępowania. Skoro organ tego nie uczynił to wszelkie wątpliwości w zakresie interesu prawnego skarżących należy rozstrzygać na korzyść pomiotu domagającego się uznania za stronę postępowania.

Usytuowanie planowanej inwestycji przy uwzględnieniu drogi ekspresowej S3, zdaniem skarżących kasacyjnie, narusza ich interes prawny mający swą podstawę w art. 6, art. 1 ust. 2 pkt 1, 5, 6 i 7 oraz art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 112 ustawy Prawo ochrony środowiska, § 323, 325 i 326 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. oraz art. 144 k.c. W ocenie skarżących kasacyjnie, naruszenie tych przepisów kształtuje ich sytuację prawną, a zatem ich interes prawny ma charakter bezpośredni, konkretny i realny.

O istnieniu interesu prawnego nie przesądza fakt, że nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością, na której ma być prowadzona inwestycja, ale fakt, czy określone nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji.

Najistotniejszym oddziaływaniem farm wiatrowych jest emisja hałasu i krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę farmy wiatrowej wyznaczany jest zazwyczaj w oparciu o zasięg oddziaływania akustycznego turbin wiatrowych oraz przeznaczenie terenów sąsiednich. Mając na uwadze, że z jednej strony nieruchomość narażona jest na źródło hałasu w postaci drogi ekspresowej a z drugiej strony na źródło hałasu jaki stanowi planowana inwestycja istnieje duże prawdopodobieństwo, że obszar oddziaływania obiektu będzie obejmował także nieruchomości skarżących.

Pomimo tego, że aktualnie brak jest dokumentu, który jednoznacznie i w sposób zgodny z prawem przesądzałby o zakresie oddziaływania planowanej inwestycji, to mając na względzie fakt, że celem przepisów postępowania administracyjnego jest w szczególności zapewnienie ochrony interesów prawnych stron, wątpliwości na temat legitymacji do udziału skarżących w postępowaniu dotyczącym wydania postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska, należy rozstrzygać na ich korzyść. Bezkrytyczne opieranie się przez Sąd na twierdzeniach raportu niemającego aktualnie żadnego waloru poznawczego z uwagi na zmianę stanu faktycznego, potwierdza wady wyroku wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej.

Zdaniem skarżących kasacyjnie, uzasadnienie wyroku narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem brak jest w nim odniesienia się do faktycznej podstawy skargi, to jest do zarzutu bezprawnego wydania postanowienia z dnia (...) sierpnia 2011 r., gdyż nie została spełniona przesłanka braku zmiany warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Brak jest również w uzasadnieniu wyroku odniesienia się do zarzutu, że obszaru oddziaływania obiektu nie można oceniać na podstawie raportu środowiskowego zawierającego nieaktualne dane, a tym samym ustalenia tego dokumentu nie mogą stanowić podstawy dla określenia stron postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez D. R., D. K. i P. O. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zasadnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżący kasacyjnie nie mogą być uznani za strony postępowania o wznowienie postępowania, w którym wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353 j.t. z późn. zm.) nie zawiera własnej definicji strony postępowania w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W postępowaniu tym zastosowanie będzie miała więc definicja strony zawarta w art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny ma miejsce wówczas, gdy w oparciu o przepis powszechnie obowiązującego prawa materialnego dana osoba może żądać od organu administracji podjęcia określonej czynności. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, gdy osoba taka jest wprawdzie zainteresowana rozstrzygnięciem w sprawie administracyjnej, ale nie jest ono oparte na przepisach prawa mogących stanowić podstawę żądania skierowanego do organu administracji.

Stroną postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia może być właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, który wykaże, że w związku z realizacją tego przedsięwzięcia jego nieruchomość doznawać będzie różnego rodzaju oddziaływań. Muszą to być ograniczenia, przed powstaniem których ochrony można poszukiwać w oparciu o przepisy prawa administracyjnego np. na nieruchomość zacznie docierać hałas, którego dotychczas nie było, zapachy lub promieniowanie elektromagnetyczne.

W przedmiotowej sprawie oddziaływanie planowanej inwestycji, jaką jest elektrownia wiatrowa, na nieruchomości skarżących kasacyjnie mogłoby wynikać z emisji hałasu oraz promieniowania elektromagnetycznego powstającego w wyniku eksploatacji takiej elektrowni.

Odnośnie do emisji promieniowania elektromagnetycznego, to jak wynika z raportu oddziaływania inwestycji obszar oddziaływania pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez elektrownię wiatrową nie będzie obejmował nieruchomości należących do skarżących kasacyjnie. Z raportu oddziaływania na środowisko wynika również, że hałas wytwarzany w wyniku eksploatacji elektrowni także nie będzie docierał na nieruchomości należące do skarżących kasacyjnie. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że interes prawny skarżących kasacyjnie może wynikać z przepisów prawa regulujących kwestie związane z dopuszczalnym poziomem pola elektromagnetycznego i hałasu. W realiach niniejszej sprawy skarżący kasacyjnie nie mogliby np. domagać się od organu administracji podjęcia czynności w celu zapobieżenia powstaniu inwestycji emitującej ponadnormatywny poziom hałasu lub nałożenia na inwestora takich wymagań, by emitowany hałas nie przekraczał dopuszczalnego poziomu, czy też domagać, by eksploatacja przedsięwzięcia nie wiązała się z powstaniem ponadnormatywnego poziomu pola elektromagnetycznego. Eksploatacja przedsięwzięcia nie będzie wiązała się z emisją gazów, pyłów i zapachów.

Kwestia budowy i eksploatacji drogi S3 i powstałego w związku z tym hałasu nie ma znaczenia dla ustalenia, czy skarżącym kasacyjnie przysługuje status strony postępowania. Status strony postępowania rozpatrywany jest z punktu widzenia wpływu jaki wywierać ma na nieruchomości skarżących elektrownia wiatrowa nie zaś droga. Znaczenie ma, to czy na nieruchomości skarżących oddziałuje hałas emitowany przez elektrownię wiatrową nie zaś hałas powstający w związku z eksploatacją drogi. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska w zw. z art. 112 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 152 p.p.s.a.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi wynikające z tego przepisu. Sąd I instancji należycie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze. Przedstawione w uzasadnieniu wyroku argumenty pozwalają na odtworzenie motywów, którymi Sąd kierował się wydając zaskarżony wyrok oraz na ocenę prawidłowości zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowiska.

Nie było konieczności dokonywania przez Sąd I instancji oceny zastosowania przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia organ administracji nie rozstrzygał o kwestii możliwości zagospodarowania nieruchomości należących do skarżących. Z przepisów wskazanych przez skarżących nie wynika, by w związku z realizacją inwestycji możliwość zagospodarowania nieruchomości skarżących kasacyjnie doznawała jakichkolwiek prawnych ograniczeń.

Art. 112 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (jt. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232) dotyczy kwestii związanych z ochroną przed hałasem. Z kolei § 323, 325 i 326 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 j.t.) dotyczą kwestii halsu i drgań związanych z eksploatacją budynku. Jak to zostało już wcześniej wskazane na nieruchomości skarżących nie będzie oddziaływał hałas powstały w wyniku eksploatacji elektrowni wiatrowych. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że drgania wytwarzane w wyniku eksploatacji elektrowni wiatrowych będą oddziaływać na nieruchomości należące do skarżących kasacyjnie.

Art. 144 k.c. stanowi, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Roszczenia wynikające z tego przepisu dochodzone są w postępowaniu cywilnym nie zaś w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.