Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1145605

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 marca 2012 r.
II OSK 2469/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz.

Sędziowie NSA: Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.), del. Jerzy Solarski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 908/10 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska uchyla zaskarżony wyrok oraz skarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) marca 2010 r. nr (...)

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. IV SA/Wa 908/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa W. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) marca 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odroczonych opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska - oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku podano, iż decyzją z dnia (...) marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa W. S.A. od decyzji Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia (...) czerwca 2008 r., odmawiającej umorzenia przed przewidywanym terminem, tj, 30 grudnia 2010 r. zakończenia realizacji przedsięwzięcia wyposażenia aglomeracji warszawskiej w zbiorcze sieci kanalizacyjne i oczyszczalnie ścieków, polegającego na rozbudowie i modernizacji oczyszczalni ścieków "Czajka" wraz z oczyszczalnią ścieków "Południe" i układem kolektorów dosyłowych, odroczonych opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, w części dotyczącej oczyszczalni ścieków "Południe" za okres od I kwartału 2002 r. do I półrocza 2006 r. w kwocie 172.615.555,04 zł (sto siedemdziesiąt dwa miliony sześćset piętnaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt pięć złotych i cztery grosze) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż przedmiotowa sprawa dotyczy jednego przedsięwzięcia, którego skutki powinny być oceniane łącznie. Dzielenie przedsięwzięcia polegającego na wyposażeniu aglomeracji warszawskiej w zbiorcze sieci kanalizacyjne i oczyszczalnie ścieków, polegającego na rozbudowie i modernizacji oczyszczalni ścieków "Czajka" wraz z oczyszczalnią ścieków "Południe" i układem kolektorów dosyłowych na poszczególne etapy, dla których uzyskuje się następnie decyzje nie może prowadzić do obejścia definicji przedsięwzięcia znajdującej się zarówno na gruncie uchylonych przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm. - dalej zwana ustawą Poś), jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm. - dalej zwana ustawą Ooś). Organ wskazał, iż podnoszone przez skarżącą argumenty, a w szczególności powoływanie się na odrębne traktowanie poszczególnych inwestycji w ramach Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych jak i w harmonogramach załączonych do wniosków o odroczeniu terminu płatności opłat podwyższonych, nie mogą przesądzić o kwalifikacji przedsięwzięcia. Dodał również, iż - jak wynika z akt sprawy - nie znajduje potwierdzenia argumentacja strony, że inwestycje wcześniej zawsze były traktowane jako odrębne przedsięwzięcia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Przedsiębiorstwo W. S. A. z siedzibą w Warszawie zarzucając naruszenie art. 319 ust. 3a ustawy Poś poprzez odmowę umorzenia odroczonych opłat podwyższonych pomimo zrealizowania przedsięwzięcia - budowy oczyszczalni ścieków "Południe" oraz uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i osiągnięcia efektu ekologicznego w terminie określonym w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych. W uzasadnieniu skargi podkreśla się, że stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, że "rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków "Czajka" wraz z oczyszczalnią ścieków "Południe" i układem kolektorów dosyłowych" jest jednym przedsięwzięciem są sprzeczne z zapisami Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK). Ponadto dla oceny przedsięwzięcia - budowa oczyszczalni ścieków "Południe" - wykonana została "Ocena oddziaływania na środowisko oczyszczalni ścieków "Południe" w Warszawie" zgodnie z obowiązującym wówczas art. 68 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1980 r. Nr 3, poz. 6 ze zm.) i w ten sposób wypełniony został obowiązek zapewnienia prawu wspólnotowemu pełnej i realnej efektywności oraz zgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Natomiast dla przedsięwzięcia - rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków "Czajka" - została wykonana odrębna ocena oddziaływania na środowisko oraz uzyskano dla tego przedsięwzięcia odrębną decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację tego przedsięwzięcia, już po zrealizowaniu oczyszczalni ścieków "Południe".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podano, iż stosownie do art. 319 ust. 3a Poś, jeżeli odroczeniu podlegały opłaty w związku z wprowadzaniem ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi, w razie terminowego wykonania przedsięwzięcia służącego do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych, właściwy organ stwierdza, w drodze decyzji, umorzenie odroczonych opłat. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 13 obecnie obowiązującej ustawy Ooś przedsięwzięcie to zamierzenie budowlane lub inna ingerencja w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Wskazać należy w tym miejscu, iż tożsama definicja występowała w obowiązującej w dacie wydawania decyzji organu pierwszej instancji w ustawie Poś.

W związku z powyższym Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż przedmiotowa sprawa dotyczy w istocie jednego przedsięwzięcia, którego skutki powinny być oceniane łącznie. To strona skarżąca ubiegając się o odroczenie terminu płatności powyższych opłat wskazywała, iż rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków "Czajka" wraz z oczyszczalnią ścieków "Południe" i układem kolektorów dosyłowych na poszczególne etapy, stanowi jedno przedsięwzięcie. Tak też przedmiotowe inwestycje traktował Marszałek Województwa Mazowieckiego wydając decyzje odraczające termin płatności opłat za korzystanie ze środowiska. Jeżeli, więc umorzeniu podlegają odroczone opłaty w związku z wprowadzaniem ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi, w razie terminowego wykonania przedsięwzięcia stwierdzić należy iż, decyzja dotycząca umorzenia tych opłat nie może kwalifikować przedmiotowego przedsięwzięcia odmienienie niż uczyniono to w decyzji o odroczeniu opłat.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Przedsiębiorstwo W. S.A. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 319 ust. 3a Prawa ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że budowa oczyszczalni ścieków "Południe", budowa oczyszczalni ścieków "Czajka" i budowa zbiorczych sieci kanalizacyjnych stanowi jedno przedsięwzięcie i powinno być oceniane łącznie, podczas gdy są to odrębne przedsięwzięcia, bo już z założeń Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych wynika wprost, że każda z osobna oczyszczalnia ścieków oraz budowa zbiorczych sieci kanalizacyjnych mają odrębnie wyznaczone terminy realizacji i osiągnięcia efektu ekologicznego, oczyszczalnie nie są powiązane technicznie ani technologicznie, co potwierdza odrębność przedsięwzięć i nie jest obejściem definicji przedsięwzięcia zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) (Dz. U. z 2008 Nr 199, poz. 1227 ze zm.) oraz pozostaje w zgodzie z zapisami art. 76 Prawa ochrony środowiska a także art. 72 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) (Dz. U. z 2008 Nr 199, poz. 1227 ze zm.), czego nie uwzględnił Sąd wydając zaskarżone orzeczenie, a co miało bezpośredni związek z odmową umorzenia odroczonych opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, że oczyszczalnia ścieków "Czajka" (zlokalizowana po prawej stronie Wisły) i oczyszczalnia ścieków "Południe" (zlokalizowana po lewej stronie Wisły) są niezależnie od siebie funkcjonującymi instalacjami. Brak jest między nimi jakichkolwiek powiązań technologicznych. Zmiana parametrów pracy a nawet jej wstrzymanie w jednej z oczyszczalni nie spowoduje żadnych zmian w drugim z obiektów, nie wpłynie ani na efektywność procesu oczyszczania, ani na ilość oczyszczonych ścieków. Do każdej z oczyszczalni dopływają ścieki z innej części Warszawy. Nie ma możliwości technicznego, nie mówiąc o technologicznym połączenia obu oczyszczalni z uwagi na położenie obu obiektów po przeciwnych stronach Wisły i braku kolektorów przesyłowych pomiędzy lewo i prawobrzeżną częścią Warszawy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy błędnego - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - uznania przez Sąd I instancji, iż obie oczyszczalnie ścieków, wymienione w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych, stanowią w istocie jedno przedsięwzięcie przez co, w zakresie rozstrzygania w przedmiocie umorzenia odroczonych opłat za korzystanie ze środowiska należy je traktować łącznie, co w niniejszej sprawie skutkowało odmową umorzenia tych opłat.

Zarzutowi temu nie sposób odmówić słuszności z następujących przyczyn:

Przede wszystkim należy wskazać, iż we wniosku o umorzenie odroczonych opłat strona skarżąca określiła zakres żądania tj. ograniczyła go do oczyszczalni "Południe". Organ pierwszej instancji rozpatrywał wniosek w granicach określonych przez skarżącą. Organ drugiej instancji natomiast, rozpatrując odwołanie Przedsiębiorstwa Wodociągowego, potraktował wniosek zbiorczo w odniesieniu do obu oczyszczalni: "Czajka" i "Południe", nie wyjaśniając przy tym w dostatecznym stopniu swojego stanowiska. Pogląd ten podzielony został następnie przez Sąd I instancji.

Nie przesadzając na obecnym etapie postępowania czy obie oczyszczalnie ścieków powinny być traktowane jako jedno przedsięwzięcie czy też nie, nie sposób tracić z pola widzenia okoliczności, iż jak podnosi się w skardze kasacyjnej, obie oczyszczalnie umiejscowione są po przeciwnych brzegach Wisły, brak jest między nimi powiązań technicznych i technologicznych. Obie oczyszczalnie również, stanowią niezależne od siebie instalacje, a zmiana parametrów pracy jednej z nich pozostaje bez wpływu na pracę drugiej. Ponadto, dla obu inwestycji wydawane były odrębne decyzje środowiskowe oraz inne były terminy ich realizacji. Wyjaśnienie powyższej kwestii jest dla sprawy niniejszej zasadnicze gdyż ma ona bezpośredni wpływ na sytuacje procesową strony i kształt rozstrzygnięcia, a spór dotyczy ogromnych środków finansowych.

W tym stanie rzeczy za niewystarczające uznać należy traktowanie obu oczyszczalni ścieków jako jedno przedsięwzięcie wyłącznie z tej przyczyny, iż ujęte zostały w jednym programie (Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych). Zaskarżony wyrok w związku z tym należy uznać za nieuprawniony dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jego uchyleniu, natomiast mając na uwadze szybkość postępowania, orzeczono także o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Skutek niniejszego wyroku jest taki, że sprawa wraca do etapu postępowania administracyjnego i odżywa odwołanie strony skarżącej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien w dostatecznym stopniu uzasadnić zajęte w sprawie stanowisko, zwłaszcza w zakresie powiązań technologicznych obu inwestycji.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.