II GZ 76/17 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2203048

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r. II GZ 76/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Kręcisz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "P." Spółki z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3468/15 w sprawie ze skargi "P." Spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia (...) czerwca 2015 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzenia gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3468/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi "P." Spółki z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca, spółka), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia (...) czerwca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z dnia (...) marca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzenia gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia. W punkcie 2. tego wyroku zasądzono od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz skarżącej spółki kwotę 7772 złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd I instancji wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Sąd wyjaśnił, że łączna kwota zasądzonego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania obejmuje równowartość uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi (6.772 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego udzielonego przez adwokata - w wysokości 1000 zł. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku, że na podstawie art. 206 p.p.s.a. miarkował koszty zastępstwa procesowego, mając na względzie fakt, że w tutejszym Sądzie zawisło 86 spraw ze skarg tej spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik oraz to, że w wydanych przez tutejszy Sąd 39 wyrokach uchylających decyzje organów celnych zwrócono skarżącej spółce wpis w pełnej wysokości oraz zasądzono łącznie na rzecz skarżącej spółki koszty zastępstwa procesowego w wysokości przekraczającej 120.000 zł. W kilkunastu sprawach zostały zasądzone koszty zastępstwa procesowego w pełnej wysokości, w części spraw Sąd miarkował wysokość zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego do kwoty 1000 zł. W 34 sprawach Sąd skargi oddalił. W tej sytuacji, ocenie Sądu I instancji w tej sprawie przyznanie skarżącej spółce kwoty 1000 zł kosztów zastępstwa procesowego a więc czterokrotności minimalnej stawki określonej dla spraw, w których przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, była adekwatna do wkładu pracy pełnomocnika.

Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2. wskazanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 października 2016 r. Strona zaskarżyła to rozstrzygnięcie w zakresie, w jakim Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego (tj. co do kwoty 6200 zł). Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych tj. w wysokości 7200 zł, a także o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej za postępowanie przed Sądem II instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu strona wnosząca zażalenie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do miarkowania kosztów zastępstwa procesowego,

- art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącej należnych jej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia sprawy, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie sposobu miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego,

- § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy w tej sprawie postanowienie o kosztach zastępstwa procesowego winno zostać wydane w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 7 tego rozporządzenia, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła powyżej 200 000 zł.

W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził, że miarkowanie przez Sąd I instancji kosztów zastępstwa procesowego w tej sprawie nie było niczym uzasadnione. Podniósł, że w dwóch sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 3311/15 oraz V SA/Wa 3462/15, uwzględnił zażalenie stwierdzając, że koszty zastępstwa procesowego powinny być przyznane w pełnej wysokości.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W stanie prawnym tej sprawy "odrębne przepisy", o jakich mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a. stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stosowane w tej sprawie (z uwagi na datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego) w związku z treścią § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

W tej sprawie Sąd I instancji uwzględnił skargę w sprawie, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 677 152 zł. Mając na uwadze treść art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie co do zasady podstawowa wysokość kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogły zostać zasądzone wynosiła 13.972 zł, przy czym 6.772 zł z tej kwoty to równowartość uiszczonego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi, zaś 7.200 zł to stawka minimalna kosztów adwokackich.

Podkreślenia jednak wymaga, że dla oceny rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. wyroku WSA z dnia 12 października 2016 r. decydujące znaczenie ma to, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasądzając zwrot kosztów postępowania zastosował również art. 206 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

W piśmiennictwie wskazuje się art. 206 p.p.s.a. wyraża zasadę miarkowania kosztów postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a sąd stosuje ten przepis z urzędu według własnej, swobodnej oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015, s. 773 - 774). Oczywiście uznaniowe stosowanie tego przepisu nie może oznaczać dowolności, w związku z czym sąd ma w takim przypadku obowiązek precyzyjnego uzasadnienia rozstrzygnięcia o miarkowaniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało polegać na nieuzasadnieni sposobu miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 października 2016 r. w zakresie zaskarżonego postanowienia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego odpowiada wymogom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji podał podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, a następnie wskazał powody zasądzenia na rzecz skarżącej spółki kosztów w wysokości wskazanej w punkcie 2. wyroku. Uzasadnienie wyroku w części dotyczącej podania powodów miarkowania kosztów zastępstwa procesowego pozwala na poznanie stanowiska WSA w tym zakresie i umożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uwagi na uznaniowy charakter stosowania art. 206 p.p.s.a. nie można przy tym uznać, że na mocy art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji miał obowiązek szczegółowego wskazywania "metody" miarkowania kosztów.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., które miało polegać na nieuzasadnionym pozbawieniu skarżącej należnych jej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wskazane przepisy (cytowane wyżej) przewidują odpowiedzialność finansową organu za wynik postępowania sądowego, w wyniku którego uwzględniono skargę, a także określają, co wchodzi w skład niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej m.in. przez adwokata. Jednakże od wspomnianej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek określony w cytowanym wyżej art. 206 p.p.s.a., pozwalającym na miarkowanie kosztów postępowania. Zastosowanie przez sąd art. 206 p.p.s.a. nie może być zatem postrzegane jako naruszenie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., o ile sąd wskaże i uzasadni, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wskazał i uzasadnił, dlaczego uznał, że w tej sprawie wystąpił uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części. Zdaniem NSA w składzie orzekającym w tej sprawie, za taki uzasadniony przypadek można uznać okoliczność, że przed danym sądem zawisło kilkadziesiąt spraw tej samej spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik, bowiem nakład jego pracy w niemal tożsamych sprawach jest mniejszy niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową. Koniecznym jest przy tym podkreślenie, że stosownie do treści § 2 ust. 1 przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Należy też stwierdzić, że skoro z treści art. 206 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że sąd może nawet w całości odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania (a więc nie przyznać stronie żadnych kosztów), to tym bardziej uzasadniona jest teza, że może stronie przyznać koszty w kwocie niższej niż wspomniane stawki minimalne (por. postanowienie NSA z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II GZ 1018/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do twierdzenia podniesionego w zażaleniu, że w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 3311/15 oraz V SA/Wa 3462/15, Sąd I instancji uwzględnił zażalenie stwierdzając, że koszty zastępstwa procesowego powinny być przyznane w pełnej wysokości należy stwierdzić, że w wyrokach uwzględniających skargi w tych sprawach WSA w Warszawie zamieścił postanowienie o zwrocie kosztów, nie miarkując tych kosztów na podstawie art. 206 p.p.s.a. Z uzasadnień powołanych postanowień wynika, że w sprawach tych błędnie obliczono koszty podlegające zwrotowi, wobec czego, Sąd I instancji działając w trybie autokontroli, uchylił zaskarżone postanowienie w tym zakresie i orzekł zwrot kosztów postępowania w prawidłowo wyliczonej kwocie. Zatem sprawy te nie były analogiczne do sprawy rozpoznawanej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem zażalenie na to postanowienie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.