Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3028818

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 30 czerwca 2020 r.
II GZ 155/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r.; sygn. akt VI SA/WA 1469/15 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 24 września 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1469/15, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę J.B. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z (...) marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniami z 28 maja 2015 r. Przewodniczący Wydziału VI WSA w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącej radcę prawnego D.S. do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł oraz przedłożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Powyższe zarządzenia zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 czerwca 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki - k. 20 akt sądowych). W przewidzianym terminie wpis sądowy został uiszczony, natomiast pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braku formalnego skargi w postaci złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wobec nieuzupełnienia braku skargi WSA w Warszawie stwierdził, że podlega ona odrzuceniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie sądu pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 53 § 1 pkt 3 w zw. z art. 36 p.p.s.a. polegające na mylnym przyjęciu, że ustanowiony pełnomocnik działał bez pełnomocnictwa i go nie przedłożył. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał, że pełnomocnictwo było przedłożone organowi wydającemu decyzję, a ponadto skarżąca w dniu 3 lipca 2015 r. wysłała do WSA w Warszawie pełnomocnictwo oraz przelew na kwotę żądaną przez sąd. Tym samym wezwanie sądu do uiszczenia wpisu i złożenia pełnomocnictwa zostało wykonane w terminie. Dodatkowo powołał się na wynikającą z art. 37 p.p.s.a. możliwość udzielenia przez stronę pełnomocnictwa ustnie na posiedzeniu sądu. Podniósł, że w tej sytuacji w sprawie może zachodzić nieważność postępowania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który przy pierwszej czynności procesowej obowiązany jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis takiego pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o ich uzupełnienie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednym z braków formalnych, o których mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., a który uniemożliwia nadanie skardze biegu, jest brak dokumentu właściwie określającego umocowanie do wniesienia skargi. Zgodnie natomiast z regulacją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie obliguje sąd do jej odrzucenia.

Na gruncie niniejszej sprawy strona nie kwestionuje okoliczności, że otrzymała wezwanie sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podnosi, że wykonała to wezwanie w ten sposób, że w dniu 3 lipca 2015 r. uiściła wpis od skargi oraz przesłała do sądu pełnomocnictwo wraz z dowodem przelewu.

Powyższe twierdzenie pełnomocnika strony nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Nie zostało ono niczym poparte poza gołosłownym stwierdzeniem. Natomiast mogłoby zostać uwiarygodnione, gdyby pełnomocnik skarżącej wskazał np. na wszczęcie procedury reklamacyjnej w zakresie niedostarczenia do sądu wspomnianej przesyłki nadanej 3 lipca 2015 r., a zawierającej potwierdzenie przelewu i pełnomocnictwo obejmujące możliwość działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Niejasne jest także stanowisko pełnomocnika skarżącej, że w sprawie może zachodzić nieważność postępowania. Poglądu tego strona nie uzasadnia i nie wskazuje, jakie w jej ocenie przesłanki nieważności mogłyby zachodzić, a sąd badając sprawę z urzędu ocenia przesłanki zaistnienia nieważności postępowania, które w tej sprawie nie wystąpiły.

Niezrozumiałe jest również powoływanie się na treść art. 37 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu. W rozpoznawanej sprawie WSA wytknął stronie braki formalne skargi, a zatem na tym etapie przepis art. 37 § 2 p.p.s.a. nie mógł mieć zastosowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, uznać jednak należy, iż odrzucenie skargi przez sąd pierwszej instancji było niezgodne z prawem, gdyż usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 (błędnie wskazany jako art. 53 § 1 pkt 3, co zapewne wynika z powielenia takiej samej pomyłki sądu pierwszej instancji na str. 1 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia) w zw. z art. 36 p.p.s.a., polegający na mylnym przyjęciu, że ustanowiony pełnomocnik działał bez pełnomocnictwa i go nie przedłożył.

Należy zauważyć, że art. 49 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu strony prawidłowego biegu. Z kolei celem przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest zdyscyplinowanie strony składającej skargę do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego. Jednak niewłaściwe zastosowanie tego przepisu niesie za sobą poważne konsekwencje prawne, może bowiem doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu przewidzianego w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA: z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 2922/11, LEX nr 1104114; z 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 352/14, LEX nr 1450776).

Za zasadne uznać należy stanowisko pełnomocnika skarżącej, że przepisy obowiązujące w dacie wnoszenia skargi nie dawały sądowi podstaw do wzywania go o uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa, skoro takie pełnomocnictwo - jak wynika z akt administracyjnych sprawy - było przedłożone organowi, który wydał zaskarżoną decyzję.

Art. 46 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez sąd zarządzenia wzywającego do przedłożenia pełnomocnictwa przewidywał, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo, jeśli przedtem go nie złożył. Na tle tego przepisu wskazywano w orzecznictwie sądowym, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi przy wnoszeniu skargi nie powstaje, gdy pełnomocnictwo to zostało już złożone w postępowaniu administracyjnym, pod warunkiem by pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do działania w imieniu strony także przed sądami administracyjnymi. Wniosek taki wyprowadzono z treści art. 133 § 1 (mającego z mocy art. 166 p.p.s.a. zastosowanie także do postanowień), nakazującego sądowi wydawanie orzeczeń na podstawie akt sprawy, przez które należy rozumieć zarówno akta sądowe, jak i akta z postępowania administracyjnego (np. postanowienia NSA: z 12 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 157/15; z 7 października 2014 r., sygn. akt I GSK 1670/14, z 8 listopada 2013 r., sygn. akt I GSK 1713/13; z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 450/06, z 7 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 286/08; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; por. także J. P. Tarno: Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, Wydanie 3, str. 135).

Z dniem 15 sierpnia 2015 r., na mocy art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) treść art. 46 § 3 p.p.s.a. uległa zmianie i w aktualnym brzmieniu obliguje pełnomocnika do dołączenia do wnoszonego pisma pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, jeżeli pełnomocnik w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W obecnie obowiązującym stanie prawnym nawet gdyby pełnomocnictwo zostało uprzednio złożone do akt administracyjnych sprawy, strona nie może się na ten fakt powoływać. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma jednak regulacja obowiązująca przed nowelizacją obowiązującą od 15 sierpnia 2015 r.

Zasadnie zatem pełnomocnik skarżącej wywodzi, że skoro radca prawny D.S. był prawidłowo umocowany do działania w imieniu skarżącej i mógł podpisać skargę, co wynikało z akt postępowania administracyjnego, to nieprawidłowe było przyjęcie, że skarga dotknięta była brakiem formalnym w postaci niedołączenia do niej pełnomocnictwa, a zatem niezasadne było wezwanie go przez WSA w Warszawie do przedłożenia pełnomocnictwa przy wniesieniu skargi na decyzję Prezesa NFZ. W aktach administracyjnych (nieponumerowanych) znajduje się bowiem, przedłożone przy piśmie z 7 lutego 2014 r., skuteczne pełnomocnictwo udzielone dnia 28 października 2014 r. przez J.B. radcy prawnemu D.S. Treść tego pełnomocnictwa wskazuje, że obejmuje ono umocowanie do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Narodowym Funduszem Zdrowia w sprawie ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1999 r. do marca 2005 r., a także przed sądami i innymi organami państwa. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, żeby to pełnomocnictwo zostało cofnięte lub wypowiedziane.

Z akt sprawy wynika również, że radca prawny D.S. reprezentował J.B. jeszcze przed wszczęciem postępowania przed organami NFZ, co potwierdza treść odpowiedzi na skargę, w której Prezes NFZ wskazał, że to pełnomocnik pismem z 3 listopada 2013 r. w imieniu strony zwrócił się do (...) Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o rozstrzygnięcie w drodze decyzji o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez J.B. pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 21 marca 1999 r. do 13 marca 2005 r., następnie od tej decyzji wniósł odwołanie do Prezesa NFZ, a także reprezentował skarżącą przed Sądem Okręgowym w Warszawie w postępowaniu z odwołania J.B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. o zapłatę składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 21 marca 1999 r. do 13 marca 2005 r.

Ponadto strona składając, w tej samej dacie co zażalenie, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, przedłożyła również pełnomocnictwo udzielone przez J.B. radcy prawnemu D.S. "do reprezentowania w sprawie skarg na decyzje Prezesa NFZ".

W tych okolicznościach, mając również na uwadze dobro prawem chronione jakim jest prawo do sądu, należy stwierdzić, że zarzut naruszenia 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest uzasadniony, gdyż w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do odrzucenia skargi.

Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.