Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2195275

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 stycznia 2017 r.
II GZ 1351/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Hanna Kamińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia (...) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Po 351/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) lutego 2016 r., nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Po 351/16 odmówił (...) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 lutego 2016 r., nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) grudnia 2015 r.

Sąd I instancji podał, że (...) dalej: skarżący - wystąpił z wnioskiem o wstrzymania wykonania decyzji, którą nałożono na nią karę pieniężną w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w odniesieniu do spółki ogłoszona została upadłość likwidacyjna. W ocenie Syndyka, karę za zajęcie pasa drogowego za okres po ogłoszeniu upadłości ((...) zł) należy utożsamiać z daniną publiczną za czas po ogłoszeniu upadłości w rozumieniu art. 230 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.).

W ocenie wnioskodawcy brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność umorzenia postępowania upadłościowego, gdyż po uwzględnieniu wskazanej powyżej kwoty majątek dłużnika nie będzie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego w rozumieniu art. 361 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.

Sąd I instancji nie stwierdził żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby stwarzać dla skarżącej spółki niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja odwołująca się do załamania płynności finansowej skarżącej, już na dzień wniesienia skargi była nieaktualna. Zagrożenia płynące z utraty płynności finansowej wystąpiły i zostały skonsumowane na długo przed wniesieniem skargi.

Zdaniem Sądu, losy postępowania upadłościowego wynikające stąd, że skarżąca spółka okazuje się być w większym stopniu niewypłacalna niż na dzień wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości nie stanowią właściwej podstawy dla wydania orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. o sygn. akt II GZ 873/16, uchylił ww. postanowienie Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu NSA podkreślił, że Sąd I instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. WSA stwierdził jedynie, że argumentacja odwołująca się do załamania płynności finansowej skarżącej, już na dzień wniesienia skargi była nieaktualna. Tymczasem skarżąca w swoim wniosku nie podnosiła argumentacji dotyczącej załamania płynności finansowej spółki. Oznacza to, że w istocie Sąd I instancji uchylił się od dokonania pełnej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pominął w całości przedstawiane przez skarżącą okoliczności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd I instancji winien rozważyć, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, biorąc w szczególności pod uwagę podnoszoną okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować umorzeniem postępowania upadłościowego. Dodatkowo NSA zwrócił uwagę, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) grudnia 2015 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Tymczasem Sąd I instancji orzekł wyłącznie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z 23 listopada 2016 r., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) lutego 2016 r., w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że argumentacja wniosku nie stanowi o realizacji przesłanek dla wydania orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, czy o wstrzymaniu wykonania poprzedzającej ją decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) grudnia 2015 r. o nałożeniu na Skarżącą kary administracyjnej za zajęcie pasa drogowego pod reklamę bez zezwolenia. Skarżąca na żadnym etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania kwestionowanych decyzji nie uprawdopodobniła istnienia stanu faktycznego, który aktualizuje zastosowanie art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze.

Sąd podkreślił, że do akt sprawy nie zostały złożone żadne dokumenty, które potwierdzałyby tezę, że w skład masy upadłości wchodzą przedmioty majątkowe obciążone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską. Skoro powyższe nie zostało wykazane, to nie można uznać, aby uprawdopodobnione zostało twierdzenie o aktualizacji obowiązku umorzenia postępowania upadłościowego wskutek wyłączenia z masy upadłości wskazanych powyżej przedmiotów. Skoro obowiązek umorzenia postępowania upadłościowego na podstawie art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze jest skutkiem braku środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego wskutek wyłączenia z masy upadłości przedmiotów majątkowych obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, to bez związku ze wskazaną regulacją prawną pozostają takie okoliczności jak wydanie, czy wykonalność, decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia pod reklamę. Brak jest zatem podstaw faktycznych i prawnych dla uznania, że nałożona kara za zajęcie pasa drogowego pod betonowy fundament dla konstrukcji reklamy świetlnej, stanowiąca koszt postępowania upadłościowego w rozumieniu art. 230 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, ma ten skutek prawny, że przesądza o konieczności umorzenia postępowania upadłościowego w rozumieniu art. 361 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy.

W ocenie WSA, chociaż koszty postępowania upadłościowego pokrywane są z masy upadłości (art. 231 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze), to niepokryte z masy upadłości koszty postępowania upadłościowego po zakończeniu postępowania upadłościowego ponosi upadły (art. 231 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze). W tym aspekcie aktualne pozostaje stanowisko, że zagrożenia płynące z utraty płynności finansowej wystąpiły i zostały skonsumowane na długo przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie. W postępowaniu administracyjnym brał udział Syndyk.

Sąd podkreślił, że losy postępowania upadłościowego, w tym jego ewentualne zakończenie poprzez umorzenie, nie stanowią o realizacji przesłanek dla wydania orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, czy o wstrzymaniu wykonania poprzedzającej ją decyzji Burmistrza (...) o nałożeniu kary administracyjnej za zajęcie pasa drogowego pod reklamę bez zezwolenia. W razie umorzenia postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami. Zatem skutkiem zakończenia postępowania upadłościowego bez likwidacji Upadłego, jako podmiotu niewydolnego finansowo i bez zaspokojenia wierzycieli, jest aktualizacja praw i obowiązków wspólników skarżącej Spółki w zakresie przeprowadzenia likwidacji niewydolnego finansowo podmiotu lub podjęcia uchwały o dalszym jego istnieniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył (...), wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenia art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 361 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy wykonanie tych decyzji nakazujących zapłatę kary pieniężnej wywoła niemożliwe do odwrócenia skutki w postaci konieczności umorzenia postępowania upadłościowego na podstawie art. 361 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, bez likwidacji upadłego jako podmiotu niewydolnego finansowo i bez zaspokojenia wierzycieli upadłego.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził, że wykonanie decyzji nakazujących zapłatę kary pieniężnej skutkować będzie koniecznością umorzenia postępowania upadłościowego na podstawie art. 361 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Z kolei wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej złożony był w celu uniknięcia umorzenia postępowania upadłościowego będącego w końcowym stadium.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. w odpowiedzi na zażalenie wniosło o jego oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1131/12 i z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 456/12). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 197/14).

Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09 i z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09).

Podzielając przedstawioną wyżej wykładnię art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz odnosząc ją do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że poza wyrażeniem subiektywnej obawy o losy postępowania upadłościowego i wierzycieli Spółki, wnioskodawca nie wykazał okoliczności uprawdopodabniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Syndyk nie wskazał, istotnych w takiej sytuacji, aktualnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej likwidowanej Spółki, tj. posiadanych aktywów, środków trwałych, a także wielkości zobowiązań. Tak lakoniczny i ogólny wniosek nie poddaje się kontroli Sądu. O sytuacji majątkowej i możliwościach finansowych Spółki nie świadczy bowiem sama okoliczność prowadzenia wobec niej postępowania upadłościowego. Trafnie skonstatował WSA w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu z dnia 23 listopada 2016 r." że argumentacja wniosku nie stanowi o realizacji przesłanek dla wydania orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, czy o wstrzymaniu wykonania poprzedzającej ją decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) grudnia 2015 r. Do akt sprawy nie zostały złożone żadne dokumenty, które potwierdzałyby tezę, że w skład masy upadłości wchodzą przedmioty majątkowe obciążone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską. Dopiero przedłożenie takich dokumentów warunkowałoby uprawdopodobnieniem istnienia stanu faktycznego, który aktualizuje zastosowanie art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Powyższego zabrakło. Skoro nie wykazano przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie można uznać, aby uprawdopodobnione zostało twierdzenie o aktualizacji obowiązku umorzenia postępowania upadłościowego wskutek wyłączenia z masy upadłości wskazanych wyżej przedmiotów. Dane odnośnie aktualnego stanu materialnego spółki w upadłości likwidacyjnej są niewystarczające dla oceny przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z tym nie można ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a Sąd nie może tych okoliczności domniemywać.

Nie ulega wątpliwości, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Strona składająca wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winna przekonać Sąd o tym, że wykonanie tego aktu lub czynności, bez wątpienia, zrodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania dla niej trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie ogólna argumentacja zawarta we wniosku nie doprowadziła Sądu I instancji do takiego przekonania. Ocenę tą podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Również okoliczności podniesione w zażaleniu nie mogły zostać uwzględnione jako przemawiające za zasadnością wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem wnioskodawca nie wykazał jaki konkretnie wpływ mieć będzie jej wykonanie na sytuację skarżącej Spółki. Nie wykazano w jaki sposób wykonanie obu decyzji organów administracji publicznej może powodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub może spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Ma marginesie wskazać należy że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a., sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić postanowienie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w razie zmiany okoliczności.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.