II GSK 5008/16 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2646240

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r. II GSK 5008/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska.

Sędziowie: NSA Mirosław Trzecki, del. WSA Izabella Janson (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2791/15 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) sierpnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów

1. uchyla zaskarżony wyrok;

2. oddala skargę;

3. zasądza od G. S. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

| |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2791/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi |

|G. S. (dalej też: "skarżący", "strona") na decyzję Ministra Sprawiedliwości (dalej też: "Minister", "organ") z dnia (...) sierpnia 2015 r.|

|nr (...) w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów |

|postępowania. |

|WSA orzekał w następującym stanie sprawy: |

|Uchwałą z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) Okręgowa Rada Adwokacka w W. uwzględniła wniosek G. S. z dnia (...) maja 2015 r. wpisując |

|skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) sierpnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości na |

|podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013|

|r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: k.p.a. w zw. z art. 69a ust. 1 oraz w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r.|

|Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, dalej "P.a")., wniósł sprzeciw od tej uchwały. Minister Sprawiedliwości uzasadniając |

|sprzeciw wyjaśnił, że okolicznością przemawiającą za brakiem nieskazitelności charakteru i brakiem wiarygodności G. S., było jego |

|zachowanie, kiedy w dniu 6 kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości kierował po drodze publicznej samochodem osobowym, co |

|skutkowało zawieszeniem w czynnościach prokuratora i wyczerpywało znamiona czynu z art. 178a § 1 k.k. Powyższe zdaniem organu |

|dyskwalifikuje kandydata w sferze etyczno-moralnej i podważa jego wiarygodność. Ponadto istotną przeszkodę stanowi fakt zbyt krótkiego |

|okresu, jaki upłynął od zdarzenia z dnia 6 kwietnia 2013 r. oraz od zakończenia pełnienia przez G. S. funkcji prokuratora. Minister |

|Sprawiedliwości podkreślił, że osoby wykonujące zawód zaufania publicznego muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe |

|wykonywanie tego zawodu, a sam fakt usunięcia z Krajowego Rejestru Karnego informacji o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, nie |

|powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie strona posiadała, a jakie składają się na |

|pojęcie nieskazitelnego charakteru. W konkluzji Minister negatywnie ocenił dotychczasową postawę G. S. i w jego ocenie nie jest on |

|osobą wiarygodną i odpowiedzialną za własne czyny, a więc swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmii prawidłowego wykonywania |

|zawodu adwokata. |

|W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze i dokonania |

|niewłaściwej oceny jego osoby poprzez uwzględnienie tylko jednej negatywnej okoliczności, a pominięcie szeregu innych wskazujących, że |

|daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. |

|WSA w Warszawie uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o |

|postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zgodził się z organem, że skarżący |

|sprzeniewierzył się zasadom swego dotychczasowego zawodu. Nie mniej jednak WSA odmiennie niż organ ocenił kwestię okresu próby na jaki |

|powinien być poddany skarżący i okresu, po którym można stwierdzić, że odzyskał on cechę posiadania nieskazitelnego charakteru i daje |

|rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. |

|W ocenie Sądu I instancji to, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w myśl art. 65 P.a., winno być |

|ocenione na podstawie całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Zdaniem WSA oceniając |

|kandydata nie można ograniczyć się tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale przeprowadzić ocenę z uwzględnieniem wszystkich |

|zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. W ocenie Sądu I instancji liczne dowody i |

|okoliczności w sprawie przemawiają na korzyść skarżącego. Istotna jest opinia wydana przez przełożonego służbowego, która wskazuje, że |

|skarżący posiada takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie |

|odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwagę cywilną, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. |

|Opinia powyższa oparta została na wiedzy o wieloletnim przebiegu pełnienia funkcji prokuratora przez skarżącego i była wyrazem oceny |

|jego całokształtu zachowań dokonanej już po zdarzeniu z dnia 6 kwietnia 2013 r. Skarżący przez ponad 17 lat pracy w organach |

|prokuratury osiągał bardzo dobre wyniki w pracy, podnosił swoje kwalifikacje, prowadził najpoważniejsze postępowania m.in. w ramach |

|delegacji do Prokuratury Okręgowej w L., a w ostatnim czasie pełnił funkcję kierowniczą. Skarżący w celu poddania się dobrowolnie |

|odpowiedzialności karnej zrzekł się funkcji prokuratora, nie oczekując na uchylenie immunitetu. Powyższe w ocenie Sądu I instancji |

|świadczy o odpowiedzialności skarżącego za własne czyny i odwadze cywilnej. Efektem prowadzonego postępowania był wyrok warunkowo |

|umarzający postępowanie przeciwko skarżącemu, tym samym według WSA Sąd powszechny dał wyraz swojemu przekonaniu, że właściwości i |

|warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia skarżącego w pełni uzasadniają takie rozstrzygnięcie. Warunkowo umorzyć postępowanie |

|karne można bowiem jedynie w sytuacji, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a postawa sprawcy niekaranego za |

|przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, uzasadniają przypuszczenie, że pomimo |

|umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa. Powyższa konstatacja |

|zdaniem Sądu I instancji oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę tej okoliczności, że wobec skarżącego nie został |

|wydany wyrok skazujący i powoływanie przez organ argumentacji dotyczącej zatarcia skazania, jest zabiegiem chybionym. Sąd I instancji |

|podzielił stanowisko skarżącego, iż zdarzenie będące przedmiotem postępowania karnego miało charakter incydentalny i nie może rzutować |

|na całokształt oceny jego osobowości. W żadnej mierze nie świadczy, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W |

|ocenie WSA w niniejszej sprawie organ nie zgromadził też żadnego materiału, z którego wynikałoby, że poza zdarzeniem z 6 kwietnia 2013 |

|r. skarżący miał inne sprawy karne, czy też naruszył prawo w inny sposób. Powyższe w ocenie Sądu I instancji oznacza, że spełnił on |

|kryteria ustawowe z art. 65 P.a. Sąd I instancji odniósł się też do okoliczności, iż Okręgowa Izba Adwokacka w W. przed dokonaniem |

|wpisu miała wiedzę o zaistniałym zdarzeniu oraz przyczynach złożenia z urzędu prokuratora i pomimo to uznała, że ujawnione uchybienie |

|nie dyskwalifikuje skarżącego. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy. |

|W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy |

|Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. |

|Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: |

|I. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych|

| (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 i z 2015 r. poz. 1224) polegające na przekroczeniu kognicji sądów administracyjnych i orzeczeniu na |

|podstawie kryterium innego niż kryterium legalności i jednocześnie art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze |

| (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, z późn. zm.) polegające na błędnej jego wykładni w zakresie znaczenia i oceny rękojmi należytego |

|wykonywania zawodu adwokata; |

|II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. |

|152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz w zw. z art.|

|7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 i |

|868), polegające na błędnym ustaleniu, iż Minister Sprawiedliwości przy wydaniu decyzji z dnia (...) sierpnia 2015 r., Nr (...) w |

|przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu G. S. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w W. dokonanego uchwałą z dnia (...) maja 2015 r. |

|Okręgowej Rady Adwokackiej w W. nr (...) naruszył prawo, w sytuacji, gdy do naruszenia prawa nie doszło, gdyż badając wszechstronnie |

|wszystkie okoliczności sprawy Minister Sprawiedliwości stwierdził, że G. S. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata |

|ze względu na zachowanie, polegające na tym, że w dniu 6 kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości kierował po drodze |

|publicznej samochodem osobowym marki Hyundai, numer rejestracyjny (...), skutkujące zawieszeniem w czynnościach prokuratora, co |

|uzasadniało skorzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z instytucji sprzeciwu określonej w art. 69a ust. 1 cytowanej ustawy. |

|W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie powyższych zarzutów. |

|Skarżący wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną domagając się jej oddalenia. Uczestnik postępowania nie skorzystał z prawa |

|wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. |

Uzasadnienie prawne

|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

|Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. |

|Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi |

|kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego |

|przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na |

|podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów|

|postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone |

|jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle |

|uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą |

|kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym |

|rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej|

|w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego |

|sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. |

|Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, |

|który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stwierdził, że|

|decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) p.p.s.a. |

|Według Sądu I instancji - jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - organ nadzoru w niedostatecznym stopniu ocenił materiał |

|dowodowy, a co za tym idzie nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, co nie mogło pozostawać bez wpływu na prawidłowość |

|wnioskowania tego organu co do spełniania przez stronę tej przesłanki warunkującej wpis na listę adwokatów, o której mowa w art. 65 pkt|

|1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a mianowicie nieskazitelnego charakteru i dawania swym dotychczasowym zachowaniem |

|rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zwłaszcza, że czyn miał charakter incydentalny. |

|Zarzuty skargi kasacyjnej podważają prawidłowość stanowiska Sądu I instancji o braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Ministra |

|Sprawiedliwości, którą w wykonaniu przysługujących temu organowi uprawnień nadzorczych wyrażono sprzeciw wobec wpisu strony na listę |

|adwokatów. |

|Przechodząc do oceny zasadności postawionego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionego w pkt I petitum skargi |

|kasacyjnej należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie nie jest sporne to, że wyrok Sądu Rejonowego w L. II Wydział Karny z dnia (...) |

|września 2013 r., sygn. akt (...), w sprawie skarżącego uprawomocnił się w dniu 8 października 2013 r., a z uwagi na upływ okresu próby |

|oraz wykonanie w dniu 15 listopada 2013 r. świadczenia pieniężnego jego dane usunięto z Krajowego Rejestru Karnego. |

|Jednak w relacji do charakteru tego czynu oraz rażącego stopnia naruszenia porządku prawnego - prowadzenie pojazdu osobowego w ruchu |

|lądowym w stanie nietrzeźwości nie sposób jest za uzasadnione uznać stanowisko Sądu I instancji, że organ nadzoru wadliwie zastosował |

|art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, dokonując niedostatecznej oceny spełniania przez stronę wymogu, o którym mowa w tym |

|przepisie. Skoro, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje |

|rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu zaufania |

|publicznego, organ zobowiązany jest brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata. Pojęcie |

|"nieskazitelnego charakteru" to cechy wartościujące konkretną osobę, ale nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz etyczno - |

|moralnej. "Dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu jego dokonania i |

|to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata (por. wyrok NSA z dnia 11 |

|kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1791/16). Organ więc nie może pomijać faktów o doniosłym znaczeniu dla wyniku oceny spełniania przez|

|kandydata omawianego wymogu, zwłaszcza zaś faktów kojarzonych z - nawet jednostkowym (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. |

|akt II GSK 259/15) - czynem, którego popełnienie jednoznacznie świadczy o umyślnym lekceważeniu i naruszeniu porządku prawnego. Fakty |

|tego właśnie rodzaju - a więc takie jak ten, który w sprawie nie jest sporny - jako doniosłe fakty społeczne, których ciężar gatunkowy |

|należy uznać za przeważający w relacji do okoliczności, na potrzebę uwzględnienia których zwracał uwagę Sąd I instancji - nadal bowiem |

|istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów (por. wyrok NSA z dnia 2 |

|września 2015 r., sygn. akt II GSK 1840/14). |

|W świetle przedstawionych argumentów zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za zasadne, a stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie,|

|za nieprawidłowe. Stwierdzając, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego |

|wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, odnoszącej się do wykładni i zastosowania w sprawie art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o|

|adwokaturze, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Ministra Sprawiedliwości |

|w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle wszystkich przedstawionych |

|argumentów skargę tę należało uznać za niezasadną. |

|W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 |

| § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14.ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 |

|października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. |

|W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi |

|kasacyjnej oraz udziału radcy prawnego reprezentującego Ministra Sprawiedliwości w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w |

|wysokości 100% stawki minimalnej - 480 zł oraz kwoty -100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, co dało kwotę 580 zł. |

| |

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.