Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1637092

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 grudnia 2014 r.
II GSK 1654/13
Ponowne rozpatrzenie sprawy przez osobę upoważnioną przez ministra - naruszenie przepisów postępowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.).

Sędziowie: NSA Hanna Kamińska, del. WSA Lidia Ciechomska-Florek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 maja 2013 r.; sygn. akt VI SA/Wa 471/13 w sprawie ze skargi C. spółki z o.o. w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2012 r.; nr (...) w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 24 maja 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 471/13 po rozpoznaniu skargi C. sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Finansów z (...) grudnia 2012 r., nr (...) w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżone postanowienie oraz stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 22 maja 2012 r. spółka C. złożyła do Ministra Finansów wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Ministra Finansów w przedmiocie udzielenia C. sp. z o.o. koncesji na prowadzenie kasyna gry w S.

Zarzuciła organowi sprzeczne z prawem nierozpisanie przetargu na udzielenie koncesji oraz udzielenie tej Spółce koncesji na prowadzenie kasyna pod nieistniejącym adresem.

Minister Finansów, działając na podstawie art. 165a § 1 oraz art. 133 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.; dalej: Op) w zw. z art. 8 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.; dalej: ugh) w dniu (...) lipca 2012 r. wydał postanowienie w przedmiocie odmowy skarżącej Spółce wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Finansów.

Wskazał, że stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 133 § 1 Op jest C. sp. z o.o., tj. podmiot, który prowadzi działalność na podstawie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Podkreślił, że wnioskująca spółka C. jest w sprawie jedynie podmiotem zainteresowanym, który jednak nie posiada przymiotu strony i nie ma indywidualnego interesu prawnego w żądaniu uchylenia prawomocnej decyzji koncesyjnej. Mając na uwadze treść art. 165a § 1 Op organ I instancji uznał, że skoro żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wniesione przez podmiot niebędący w sprawie stroną, należało orzec o odmowie wszczęcia postępowania.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z (...) grudnia 2012 r. Minister Finansów utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie, jednocześnie podtrzymując dotychczasową argumentację, co do braku legitymacji C. sp. z o.o. do żądania stwierdzenia nieważności decyzji koncesyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z (...) grudnia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z (...) lipca 2012 r.

Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przez organ administracji - Ministra Finansów - przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Op, poprzez zaakceptowanie dopuszczalności podpisania przez Podsekretarza Stanu zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia poprzedzającego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ procedując w sprawie z wniosku skarżącej Spółki o wszczęcie postępowania nieważnościowego naruszył zasadę sformułowaną w uchwale NSA z 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12, zgodnie z którą przepis art. 130 § 1 pkt 6 Op ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy. Jak wynika z uzasadnienia tej uchwały, pojęciu pracownika organu administracji można nadać szeroki zakres znaczeniowy, poczynając od osoby piastującej funkcję jednoosobowego organu podatkowego, podsekretarza stanu w ministerstwie, czy pracownika działającego w ramach upoważnienia z art. 143 Op. Nie można jednak utożsamiać pojęcia pracownika z pojęciem jednoosobowego organu podatkowego. Piastun organu jednoosobowego wykonuje funkcję organu, a dopuszczenie do jego wyłączenia mogłoby w określonych sytuacjach doprowadzić do pozbawienia tego organu możliwości działania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro organami podatkowymi w sprawach, o których mowa w art. 221 Op, są jednoosobowe organy podatkowe, a w ich imieniu decyzje wydają upoważnieni pracownicy będący pracownikami aparatu urzędniczego tych organów, to zawsze istnieje możliwość takiego doboru osób upoważnionych, aby decyzje te wydawali pracownicy, którzy nie wydawali ich w poprzedniej fazie postępowania.

Minister Finansów wywiódł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Środek prawny oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1)

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 130 § 1 pkt 6 oraz art. 221 Op poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa i uznanie przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie Minister Finansów w swoim rozstrzygnięciu naruszył przepis art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 221 Op pomimo, że w postępowaniu przed organem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

2)

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 5 ugh poprzez jego pominięcie;

3)

art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) tej ustawy w związku z art. 240 § 1 pkt 3 Op poprzez uznanie, że kontrolowane postępowanie jest dotknięte wadą, będącą podstawą wznowienia postępowania, pomimo że w postępowaniu przed organem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w której kasator podtrzymywał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).

Spór prawny w sprawie sprowadza się do kwestii oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy rozstrzygnięcia administracyjne wydane zostały przez działającego z upoważnienia Ministra Finansów podsekretarza stanu - J. K.

Rozważania w tym zakresie były i powinny być oparte w głównej mierze na treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2010 r. (sygn. akt I OPS 13/09; publ. ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 82), mającej odniesienie do art. 130 § 1 pkt 6 Op, a także na późniejszych orzeczeniach NSA wydanych na tle wskazanego przepisu (v.m.in. wyroki NSA z: 16 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 196/10; 2 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 1016/10; 21 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 155/11; 14 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 2405/11 - dostępne w internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

We wskazanej wyżej uchwale z 20 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: k.p.a.) nie podlega wyłączeniu, gdy - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. (odpowiednio art. 221 Op) - wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu (art. 37 ust. 1 ustawy z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 z późn. zm.). Kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że tylko Minister Finansów, jako piastun funkcji organu nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak podsekretarza stanu upoważnionego do działania w imieniu Ministra Finansów, gdyż nie może on być uznany za osobę piastującą funkcję, która - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. (art. 221 Op) - nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie (podobnie jak w sprawie sygn. akt II GSK 2242/11 j.w.) podlegającym wyłączeniu pracownikiem Ministra Finansów jest podsekretarz stanu J. K., który podpisał oba wydane w sprawie postanowienia. Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie rozstrzygnięcia po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji.

Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, że wydanie postanowienia po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez upoważnioną przez ministra osobę, która rozpoznała sprawę w pierwszej instancji, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania tj. art. 221 Op, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.