Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1988871

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 16 grudnia 2015 r.
II FZ 979/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1573/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1573/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2015 r., w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący złożył w dniu 11 września 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga dochód w wysokości 6.350,- zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (z tego tytułu wykazuje stratę), ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości 1.244,16,- netto), a także otrzymuje świadczenie rentowe (po potrąceniach komorniczych kwotę 415,71,- zł). Ponadto wnioskodawca posiada majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów. Skarżący wskazał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52.5452 ha. Ze złożonych przez niego oświadczeń wynika, że w 2014 r. jego gospodarstwo rolne było deficytowe, gdyż z tytułu upraw uzyskał przychód w wysokości 100.000,- zł, poniósł koszty w wysokości 142.000,- zł. Z kolei w 2015 r. również poniósł koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które wyniosły 110.000,- zł. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2013 r., 2014 r., w okresie od stycznia do lipca 2015 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia tej działalności. Skarżący oświadczył również, że wobec niego zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, spłaca on ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów.

W ocenie Sądu, mając na uwadze stan majątkowy skarżącego, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych sprowadzał się do subiektywnej oceny swojej sytuacji materialnej przez skarżącego i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego. Tymczasem - zdaniem Sądu - społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanego pozwalają ponosić opłaty sądowe, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Wszczynając postępowania sądowe, skarżący powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczenia środków finansowych na te koszty. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.").

W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i nadanie sprawie biegu. W uzasadnieniu podniósł, że Sąd dał dowód na to, że pokrzywdzony nie ma szans walczyć o swoje na legalnej drodze prawnej, a w związku z drastycznym spadkiem dochodów Skarżący nie jest w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych, a przez to zamknięta jest dla niego droga sądowa z uwagi na barierę finansową. Ponownie Skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd, a dokonane ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Nie powinna jednak ona uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które obligowałyby Sąd do zwolnienia Skarżącego z kosztów sądowych w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji w sposób jednoznaczny wskazał Skarżącemu, z jakich powodów odmawia mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącego i jego małżonki nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji fakt osiągania przez skarżącego dochodów z różnych źródeł, posiadanie znacznego majątku i umiejętność jego skutecznego wykorzystania, jak również zdolność do spłaty innych zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów, a przy tym bierność skarżącego odnośnie przedstawienia informacji czy otrzymuje dofinansowanie z funduszów Unii Europejskiej wykluczały zaliczenie go do osób, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przeprowadzona przez Sąd analiza, słusznie doprowadziła go do konkluzji, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego.

Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji bardzo szczegółowo zebrał informacje. Wykorzystał te, płynące z dosłanych dokumentów, jak i bardzo dokładnie przeanalizował akta sprawy, wyciągając trafne konkluzje. Natomiast podnoszone w zażaleniu na sporne postanowienie twierdzenia, że "sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd sytuacji" są gołosłowne. Podatnik nie poparł ich ani żadnym uzasadnieniem ani żadnymi dokumentami. Nie pozwala to zatem na podjęcie kontroli zażaleniowej w ramach niniejszego postępowania.

Wobec tego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na to postanowienie podlega oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.