Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 783838

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 16 lutego 2011 r.
II FZ 590/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1590/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 września 2008 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia:

oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 września 2008 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych skarżący przedstawiając swą sytuację majątkową, podał iż pracuje na część etatu, uzyskując zarobki w kwocie 318 zł brutto. Prócz zajętego w postępowaniu egzekucyjnym udziału w spółce z o.o. o wartości 500 zł nie posiada żadnego majątku. Wnioskodawca podał, iż ma na utrzymaniu 15 miesięczne dziecko. Nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, lecz zamieszkuje u rodziny.

Ponadto, wezwany na mocy zarządzeniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2010 r. do uzupełnienia wniosku, poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wskazał on, że od trzech lat praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Jak podaje nie posiada lokat bankowych, a na kontach osobistych i firmowych przez ostatnie trzy miesiące nie przeprowadzał żadnych operacji z powodu braku środków finansowych. Skarżący nie przedstawił spisu miesięcznych wydatków, podał natomiast, że są one związane z zakupem żywności.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. referendarz oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw.

Oddalając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazał że analiza złożonych przez skarżącego dokumentów nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Sąd podniósł, że dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, skarżący uzupełnił to oświadczenie wybiórczo, nie przedstawiając wszystkich dokumentów i informacji, o które był wzywany a sąd nie dysponował wszystkimi dokumentami pozwalającymi ocenić wysokość uzyskiwanych dochodów. Złożone przez skarżącego oświadczenie co do ponoszonych wydatków Sąd pierwszej instancji uznał za niewiarygodne, biorąc pod uwagę, że ma on na utrzymaniu osiemnastomiesięczne dziecko. Sąd podkreślił ponadto, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a zatem a dochody małżonka mają wpływ na ocenę sytuacji strony twierdzącej, iż nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania, jednak skarżący nie podał żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej żony.

W świetle tych okoliczności Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, aby zachodziły przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł.

Wnosząc zażalenie od powyższego postanowienia, skarżący podniósł, że nie jest w stanie wyasygnować żadnej kwoty na opłacenie kosztów sądowych ze względu na sytuację rodzinną i materialną. Wskazał, że swoje dochody poświęca na spłatę zobowiązań podatkowych oraz wychowanie dziecka. Dodatkowo podniósł, iż jego żona jest w siódmym miesiącu ciąży.

Pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. skarżący wskazał na zaistnienie nowych okoliczności w sprawie, załączając postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2010 r. oraz Sądu Okręgowego z 25 sierpnia 2010 r. na mocy których został zwolniony od kosztów sądowych oraz postanowienie Sądu Rejonowego z 28 kwietnia 2009 r. o wpisaniu go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie dotyczyło wniosku w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez niego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od kompletności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji i dokumentów.

W przedmiotowej sprawie okoliczności przedstawione przez skarżącego zostały uznane przez Sąd pierwszej instancji za niewystarczające. Należy podkreślić, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie udziela żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, albowiem ciężar dowodzenia, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy ciąży wyłącznie na wnioskodawcy. We wniosku jak i w innych pismach kierowanych do sądu wnioskodawca prezentował jedynie lakoniczne oświadczenia dotyczące jego sytuacji majątkowej i życiowej, nie czyniąc jednak zadość obowiązkowi precyzyjnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla przedmiotu rozstrzygnięcia.

Nie można uznać za dostatecznie wiarygodne twierdzeń skarżącego odnośnie jego sytuacji rodzinnej, z jednej bowiem strony wskazuje on na fakt, iż nie prowadzi on z żoną wspólnego gospodarstwa, gdzie indziej podnosząc, że jest ona w 7 miesiącu ciąży. O ile okoliczność ta może mieć znaczenie dla sytuacji materialnej skarżącego, to jednak rodziłaby wówczas ona jedynie dodatkowe wątpliwości co do braku wzajemnej finansowej niezależności obojga małżonków. Ponieważ jednak kwestia ta nie została dostatecznie wyjaśniona we wniosku i pozostałych pismach skarżącego - trudno na jej podstawie ocenić jego faktyczną sytuację.

Ponadto należy wskazać, odnosząc się do orzeczeń przesłanych przez skarżącego, że w każdej sprawie rozstrzygnięcie następuje na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, które powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia sądów (administracyjnych jak i powszechnych) w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (tak np. NSA w postanowieniach z 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10 oraz z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 408/10),

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.