Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1682096

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 2 kwietnia 2015 r.
II FZ 282/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1185/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 sierpnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1185/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił J. L. (dalej: "Skarżąca", "Strona") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 sierpnia 2014 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r.

W uzasadnieniu Sąd zacytował treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") i wyjaśnił, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Sąd podkreślił, że Skarżąca korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem braku winy w niedotrzymaniu terminu.

Sąd wyjaśnił, że podstawę wniosku o przywrócenie terminu stanowi twierdzenie, iż adresowana do pełnomocnika przesyłka, zawierająca odpowiedzi na skargi oraz odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów miała charakter mylący. Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pełnomocnik, a wcześniej pracownica kancelarii zwrócili jedynie uwagę na to, że w przesyłce znajdowało się pismo przewodnie wraz z odpowiedzią na skargę. Pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu stwierdził przy tym, że brak było podstaw do przeszukiwania spiętego zszywaczem pisma, znajdującego się pod pismem przewodnim, z podejrzeniem, że oprócz tego, co jest wymienione w piśmie przewodnim, w przesyłce znajduje się jeszcze jakieś inne pismo.

Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż pełnomocnikowi strony skarżącej doręczone zostały - w dniu 5 listopada 2014 r. - cztery odpisy odpowiedzi na skargi wraz z pismami przewodnimi, zatytułowanymi "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę", dotyczącymi czterech spraw; dwóch ze skarg Skarżącego (sygn. akt I SA/Gl 1183/14 oraz I SA/Gl 1184/14) i dwóch ze skarg A. L. (tekst jedn.: sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1185/14 oraz I SA/Gl 1186/14). Wyżej wskazane dokumenty doręczone zostały wspólnemu pełnomocnikowi wymienionych skarżących w jednej przesyłce, gdyż powyższe sprawy toczyły się równolegle (znajdowały się na tym samym etapie postępowania). Z akt sprawy dodatkowo wynika, iż w przesyłce tej znajdowały się również cztery odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów od skarg w powyższych sprawach wraz z pismami przewodnimi, zatytułowanymi "Doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu". W aktach sądowych znajdują się kopie tych pism przewodnich (każde zawierające odpowiednią sygnaturę akt), opatrzone adnotacjami "Wysłano", z podaną datą wysyłki oraz podpisem pracownika sekretariatu, dokonującego wysyłki pism. Zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 5 listopada 2014 r. przesyłki, w której doręczono odpisy odpowiedzi na skargi oraz odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów zawiera informację o zawartości przesyłki, w tym wskazanie, iż znajdowały się w niej "4 odpisy zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu".

Mając na uwadze powyższe, Sąd podkreślił, że w interesie strony skarżącej leżało sprawdzenie (weryfikacja) zawartości przesyłki z adnotacją, poczynioną przez nadawcę na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru (wskazującą na zawartość korespondencji). Tym bardziej na podmiocie zajmującym się w sposób profesjonalny świadczeniem usług prawniczych, ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby weryfikacja zawartości przesyłki była dokonywana. Zdaniem Sądu niedokonanie przez odbiorcę przesyłki weryfikacji jej zawartości oraz niedokładne przejrzenie dokumentów, znajdujących się w przesyłce stanowiło przejaw zaniedbania oraz braku należytej staranności, wymaganej od strony postępowania a tym bardziej od profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do uiszczeniu wpisu od skargi.

Pełnomocnik Strony na powyższe postanowienie wniósł zażalenie, zarzucając mu:

1.

obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia tj.:

- art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, iż strona uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi nie bez swojej winy, w sytuacji, gdy pełnomocnik strony otrzymał w jednej przesyłce poleconej cztery pisma zszyte zszywaczem, zaś w piśmie przewodnim zawarta była informacja, iż Sąd doręcza odpis odpowiedzi na skargę, podczas, gdy wewnątrz znajdowało się również zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty, co w sposób oczywisty wprowadzało w błąd co do zawartości koperty.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy.

W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OZ 997/10) kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie - takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, błąd pełnomocnika był efektem niestaranności, a nie okoliczności nie do przezwyciężenia - bo jak inaczej można określić fakt niezauważenia przez pełnomocnika jednego z ośmiu przesłanych do niego dokumentów (4 odpisy odpowiedzi na skargę + 4 odpisy zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Sam pełnomocnik przyznaje w zażaleniu, że "Brak podstaw ku temu, żeby przeszukać zszyte zszywaczem pismo znajdujące się pod pismem przewodnim, z ewentualnym podejrzeniem, że oprócz tego co jest wymienione w piśmie przewodnim może znajdować się jakaś inna przesyłka" (s. 3 zażalenia) - świadczy o braku należytej staranności przy dokonywaniu czynności skoro pełnomocnik otrzymując korespondencję z Sądu czyta ją wyrywkowo.

W aktach sądowych znajdują się kopie pism przewodnich (każde zawierające odpowiednią sygnaturę akt), opatrzone adnotacjami "Wysłano", z podaną datą wysyłki - 31 października 2014 r., oraz podpisem pracownika sekretariatu, dokonującego wysyłki pism. Co więcej, zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 5 listopada 2014 r. przesyłki, w której doręczono odpisy odpowiedzi na skargi oraz odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów zawiera informację o zawartości przesyłki, w tym między innymi wskazanie, iż znajdowały się w niej "4 odpisy zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu". Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że potwierdzenie odbioru w zakresie przedstawionych w nim informacji stanowi dokument urzędowy korzystający z domniemania zgodności z prawdą (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. II OSK 754/14; postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. II GSK 2285/13; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. II OSK 2779/13; postanowienie NSA z dnia 10 października 2013 r. sygn. II OSK 2283/13; postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 1328/12; postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 201 r. sygn. II OSK 707/11). Nie ulega wątpliwości, że zasady doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym cechuje wysoki poziom sformalizowania. Istotą tego formalizmu jest konieczność przestrzegania określonych wymagań prawnych odnoszących się do poszczególnych elementów składających się na procedurę doręczenia pisma sądowego stronom. Działaniom takim nie można odmówić funkcji gwarancyjnej, albowiem pozwalają one określić, jakie warunki odnoszące do formy, miejsca i czasu sprawiają, że dokonywana czynność procesowa pozostaje ważna i skuteczna. W sytuacji, gdy okoliczności faktyczne nie wskazują na to, by warunki powyższe nie zostały spełnione nie zachodzi możliwość podważenia prawidłowości podejmowanych przez sąd czynności.

Z tych też przyczyn zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło z winy strony, a w konsekwencji tego odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.

Z powyższych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.