Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1274266

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 stycznia 2013 r.
II FZ 1038/12
Uchybienie terminowi i przywrócenie terminu jako instytucja o wyjątkowym charakterze.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska - Nowacka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 258/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 9 lutego 2012 r., nr (...) w przedmiocie określenia nieprzekraczalnej kwoty zajętej wierzytelności postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 258/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 9 lutego 2012 r., nr (...) w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę.

Pismem z dnia 3 października 2012 r. prezes zarządu Spółki wniosła o sporządzenie uzasadnienia powyżej powołanego wyroku oraz doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 4 października 2012 r. Przewodniczący I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wezwał stronę skarżącą do podpisania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub nadesłania odpisu podpisanego wniosku poświadczonego za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wyżej wymienionego wniosku bez rozpoznania. Zarządzenie zostało doręczone stronie 9 października 2012 r.

Zarządzeniem z dnia 31 października 2012 r. pozostawiono wniosek skarżącej Spółki bez rozpoznania wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia jego braków formalnych. W dniu 14 listopada 2012 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wskazując w uzasadnieniu, iż uchybiła terminowi bez własnej winy, ponieważ wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało doręczone Spółce w dniu 9 października 2012 r., w czasie kiedy jedyna osoba umocowana do podpisywania wniosków i pism (prezes zarządu) przebywała na zaległym urlopie wypoczynkowym. Do przedmiotowego wniosku załączono wniosek urlopowy prezes zarządu oraz podpisany wniosek o sporządzenie oraz doręczenie uzasadnienia wyroku.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2012 r. odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyjazd na urlop nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której prezes zarządu nie była w stanie przezwyciężyć, aby w sposób skuteczny złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku z dnia 26 września 2012 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji prezes Spółki, wybierając się na tak długi urlop (23 dni robocze) powinna podjąć niezbędne kroki celem należytego zabezpieczenia spraw Spółki poprzez ustanowienie pełnomocnika, który pod jej nieobecność dokona czynności niecierpiących zwłoki lub dowiedzieć się w Sądzie czy złożonemu wnioskowi nadano dalszy bieg. Od prezesa Spółki, zwłaszcza jednoosobowego, w ocenie składu orzekającego w sprawie, należy wymagać zapobiegliwości, przezorności, staranności i dbałości w prowadzeniu spraw reprezentowanego przez niego podmiotu.

Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez przywrócenie skarżącej terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2012 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oraz zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że okoliczność przebywania prezesa zarządu Spółki na urlopie nie mieści się w pojęciu braku winy, zaś okoliczność tę należy zakwalifikować w kategoriach lekkomyślności, niedbalstwa oraz naruszenie art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu oraz dodatkowo podkreślono, iż prezes zarządu przedsięwzięła wszelkie kroki, aby jak najpełniej zabezpieczyć wszystkie interesy Spółki w czasie jej nieobecności: zakończyła szereg działań z wyprzedzeniem, udzieliła oznaczonym pracownikom stosownych pełnomocnictw, jednak nie pozwoliły one na uczynienie zadość wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku. Z uwagi na powyższe, zdaniem Spółki, skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku bez swojej winy.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasadniczym celem instytucji przywrócenia terminu jest wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania, zobligowanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") warunkiem koniecznym przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że uchybienie terminu nie jest zawinione tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu, a przekroczenie to nastąpiło mimo dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W postanowieniu NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OZ 997/10; niepubl.) wskazano, że kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie, jako staranność, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar) czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; niepubl.).

Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter instytucji wyjątkowej, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ustalonych przez Sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych nie jest możliwe zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż wskazana we wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia oraz doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem okoliczność przebywania prezesa zarządu skarżącej Spółki na urlopie w dniach od 8 października do 8 listopada 2012 r. nie mieści się w pojęciu "braku winy" w rozumieniu art. 87 p.p.s.a. Zgodzić należy się także z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wyjazd na urlop nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której prezes zarządu nie była w stanie przezwyciężyć, aby w sposób skuteczny złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 września 2012 r. Co więcej, na prezesie Spółki, jako jedynym członku jej zarządu, ciążył zatem obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów Spółki. I choć strona skarżąca w uzasadnieniu zażalenia podniosła, że przed urlopem udzieliła określonym pracownikom stosownych pełnomocnictw rodzajowych do dokonania poszczególnych czynności w zakresie prowadzenia bieżących spraw Spółki przez okres przebywania jej na urlopie wypoczynkowym, jednakże, jak sama wskazała, zakres udzielonych pełnomocnictw nie pozwolił pracownikom Spółki na uczynienie zadość wezwaniu do usunięcia braków formalnych wniosku. W tym kontekście wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny należycie zakwalifikował okoliczności wskazane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu w kategorii lekkomyślności, niedbalstwa. Nie świadczą one bynajmniej o braku winy w uchybieniu terminowi. Samo przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie usprawiedliwia uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, fakt ten nie zwalnia bowiem strony z obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2012 r., I FZ 272/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że skarżąca miała przecież świadomość wszczęcia procedury sądowej. W związku z tym planując urlop jedyny członek zarządu powinien zabezpieczyć się na wypadek otrzymania pod jego nieobecność korespondencji, na którą trzeba będzie odpowiedzieć w zakreślonym terminie, w odpowiedni sposób, pod rygorem ujemnych skutków procesowych.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, przepisy nie przewidują bowiem takiej możliwości w postępowaniu zażaleniowym (art. 209 p.p.s.a.; por. także postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2007 r., II FZ 12/07, Lex 299419).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.