II FSK 629/18 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2601633

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2018 r. II FSK 629/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło.

Sędziowie: NSA Stanisław Bogucki (spr.), WSA (del.) Mirosław Surma.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. spółki jawnej z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1608/16 w sprawie ze skargi P. spółki jawnej z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 21 października 2016 r., nr (...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

1. Wyrokiem z dnia 4 maja 2017 r. o sygn. I SA/Gl 1608/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. spółki jawnej z siedzibą w P. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IS) z dnia 21 października 2016 r. o nr (...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata), która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Równocześnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: (1) art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a.) przez jego niewłaściwe zastosowanie i podzielenie nieprawidłowego stanowiska Dyrektora IS, że dokonanie zajęcia wierzytelności w postaci kwoty 100 zł uiszczonej przez skarżącą tytułem wpisu od skargi do WSA w Gliwicach nie miało charakteru przedwczesnego; (2) art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez oparcie się przez WSA w Gliwicach na stanie faktycznym, który został ustalony przez organy administracyjne z rażącym naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej k.p.a.), co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia i oddalenia skargi zamiast jej uwzględnienia.

2.2. Dyrektor IS nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. W przewidzianym terminie ustawowym nie zażądano przeprowadzenia rozprawy.

Uzasadnienie prawne

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów i z tego względu podlega oddaleniu. Wymaga zaakcentowania, że stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na datę wszczęcia w rozpatrywanej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego (tj. datę wniesienia skargi na decyzję Dyrektora IS) znajduje on zastosowanie w tej sprawie. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

3.2. Mając na uwadze sposób formułowania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wymaga zaakcentowania, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przy tym przez podstawy i wnioski. Zarówno art. 183 § 1, jak i art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a., nakładają na stronę wnoszącą skargę kasacyjną obowiązek zredagowania tego środka odwoławczego w sposób, który umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez Sąd pierwszej instancji rozważone czy ocenione. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., II FSK 861/10 i cytowane tam orzecznictwo). Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Poczynienie powyższych uwag jest niezbędne, wobec wystąpienia uchybień w konstrukcji rozpoznawanej skargi kasacyjnej, które sprowadzają się do nieprawidłowego sformułowania zarzutów, co z kolei rzutuje w bezpośredni sposób na możliwość i zakres dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w ramach sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli kasacyjnej. Należy w związku z tym zwrócić uwagę, że część wstępna skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie, w której powinny zostać zawarte zarzuty skargi kasacyjnej, została zbudowana wadliwie z naruszeniem art. 174 pkt 2 oraz art. 176 p.p.s.a.

3.3. W świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania musi być postawiony wyraźnie, to znaczy należy wskazać konkretny przepis prawa i określić wpływ jego naruszenia na wynik sprawy, czyli treść zaskarżonego orzeczenia. W rozpatrywanej sprawie sformułowano w części wstępnej skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sposób sformułowania tych zarzutów skargi kasacyjnej nie jest jednak prawidłowy. Zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania skarżąca nie podała, w jaki sposób ewentualne naruszenie każdego z tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie - zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym uchybieniem przepisom postępowania, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że powołanie jedynie w skardze kasacyjnej jako naruszonych przepisów art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., bez wskazania sposobu naruszenia każdego z tych przepisów, a także istotnego wpływu ich naruszenia na wynik sprawy, nie pozwala traktować jako prawidłowo skonstruowanej podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Nie można pominąć, że zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w znacznej mierze powielenie zarzutów skargi skierowanej do WSA w Gliwicach. Analiza podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania i ich uzasadnienia prowadzi do wniosku, że nie zawierają one uzasadnienia przekonującego o takich następstwach stwierdzonych uchybień, które były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia.

3.4. Niezależnie od wyżej zaakcentowanych mankamentów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że zasadnicza kwestia w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół oceny, czy oceny WSA w Gliwicach prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny czynności w postaci zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącej od WSA w Gliwicach w związku z wydanymi w sprawach o sygn. III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2118/15 oraz III SA/Gl 2107/15 postanowieniami z dnia 26 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skarg i zwrocie uiszczonych wpisów. Wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Warunkiem skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej w postaci zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a., tj. egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych jest dopełnienie przez organ egzekucyjny obowiązków określonych w art. 67 § 1 u.p.e.a., tj. wystawienie zawiadomienia o zajęciu, zawierającego elementy wyszczególnione w tym przepisie, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu.

W rozpatrywanej sprawie WSA w Gliwicach prawidłowo ocenił legalność zawiadomienia organu egzekucyjnego z dnia 27 lipca 2016 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, w kontekście przesłanek określonych w art. 67 § 1 u.p.e.a. Postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2016 r. o sygn.: I SA/Gl 2097/15, I SA/Gl 2107/15 i I SA/Gl 2118/15 w przedmiocie odrzucenia skarg skarżącej oraz zarządzenia o zwrocie uiszczonych wpisów zyskały walor prawomocności, co obligowało WSA w Gliwicach do zwrotu nienależnych wpisów. W konsekwencji WSA w Gliwicach trafnie uznał, że wobec prawomocnego rozstrzygnięcia przez ten Sąd o odrzuceniu skarg i zwrocie pobranych wpisów, pomiędzy tym Sądem a skarżącym zachodzą takie relacje zobowiązaniowe, które uzasadniają traktowanie obu tych podmiotów w kategoriach wierzyciela i dłużnika, a istniejącego pomiędzy nimi stosunku publicznoprawnego - jako podstawy statuującej powstanie po stronie skarżącego wierzytelności pieniężnej. Nie może być tym samym mowy o przedwczesnym dokonaniu czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności, która była wymagalna. Nie znajduje przy tym usprawiedliwienia twierdzenie skarżącej o pozostawaniu w błędnym przekonaniu, że uiszczenie należnej opłaty zaledwie kitka dni po terminie spowoduje, iż wpłacona przez nią kwota zostanie zaliczona przez WSA w Gliwicach na poczet wymaganej opłaty i nie doprowadzi do odrzucenia skargi. Skarżąca nie kwestionuje, że w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego podano, iż wymienioną w zarządzeniu kwotę należy uiścić w kasie Sądu bądź na rachunek bankowy Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na obowiązek WSA w Gliwicach dokonania powinności, jaka ciąży na dłużniku zajętej wierzytelności.

3.5. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Gliwicach, który trafnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W konsekwencji, ponieważ żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.