II FSK 5/18, Skutki wniesienia odwołania z przekroczeniem ustawowego terminu. Obowiązek badania przyczyn uchybienia terminowi wyłącznie postępowaniu dotyczącycm przywrócenia terminu i wszczętym na wniosek strony. Brak przeszkód prawnych do stwierdzenia uchybienia terminowi przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu. - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2529971

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2018 r. II FSK 5/18 Skutki wniesienia odwołania z przekroczeniem ustawowego terminu. Obowiązek badania przyczyn uchybienia terminowi wyłącznie postępowaniu dotyczącycm przywrócenia terminu i wszczętym na wniosek strony. Brak przeszkód prawnych do stwierdzenia uchybienia terminowi przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.).

Sędziowie NSA: Bogusław Dauter Grażyna Nasierowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 650/17 w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2017 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania

1)

oddala skargę kasacyjną,

2)

zasądza od H. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

1. Wyrokiem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 650/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił skargę H. M. (dalej: "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

2. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 27 października 2016 r. została skarżącemu osobiście dostarczona decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27 października 2016 r. określająca podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Ustawowy (14 dni) termin do złożenia odwołania od decyzji upływał w dniu 10 listopada 2016 r., natomiast odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu, zostało wniesione w dniu 26 listopada 2016 r. (orzeczenie wraz z uzasadnieniem dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA").

3. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił datę doręczenia decyzji i datę wniesienia odwołania. Stwierdzenie jego złożenia po ustawowym terminie obligowało go do zastosowania art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, dalej jako "O.p."). Przy wydawaniu postanowienia opartego na powołanym przepisie nie ma znaczenia przyczyna uchybienia terminu.

4. Od wskazanego na wstępie orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną, domagając się jego zmiany i uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2017 r. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- naruszenie przepisu art. 228 § 1 w zw. z art. 187 O.p. przez nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2017 r. stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżący wskazał brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.z dnia 27 października 2016 r. i nie powinien ponosić winy za zaniedbanie swojego pełnomocnika a decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27 października 2016 r. również obciążona jest błędem przyjmującym zawinienie skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu braku podstaw do uwzględnienia skargi skarżącego, podczas gdy sprawa w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. jest w toku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia, oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14. dniu od dnia doręczenia decyzji (w sposób zgodny z prawem), stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Pogląd ten można uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2009 r., I FSK 854/08, z 8 lipca 2010 r., II FSK 372/10z 29 sierpnia 2017 r., II FSK 1995/15, z 20 lutego 2018 r., II FSK 575/16, z 2 marca 2018 r., II FSK 3193/15, z 29 maja 2018 r., II FSK 3193/15, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA), nie budzi on także wątpliwości w piśmiennictwie (por. S. Presnarowicz w: R. Dowgier, L. Etel, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 1380, B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 1126).

W tej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego złożenia. Nie podważa ustaleń dotyczących daty doręczenia decyzji i daty wniesienia odwołania. Dokonane przez organ odwoławczy i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia w tym zakresie są zatem wiążące dla Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast stanowiska strony skarżącej, że wydanie zaskarżonego postanowienia wymagało uprzedniego zbadania przez organ przyczyn uchybienia terminowi, a w szczególności winy strony skarżącej. Kwestię przyczyn uchybienia terminowi organ odwoławczy obowiązany jest badać wyłącznie w postępowaniu wszczętym na wniosek strony i dotyczącym przywrócenia terminu. Dopiero w tym postępowaniu organ ma badać, czy strona wnosząca o przywrócenie terminu uprawdopodobniła, że do uchybienia terminowi doszło bez jej winy. W orzecznictwie (por. powołane wyżej wyroki, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2011 r., II FSK 1785/09, z 13 stycznia 2011 r., I FSK 214/10) podkreśla się, że chronologicznie wniosek o przywrócenie terminu musi być złożony już po uchybieniu temu terminowi. W tym drugim postępowaniu badaniu podlega to, czy istotnie nie zachowano terminu do dokonania czynności, czy w ustawowym terminie od ustania przyczyny uchybienia terminowi złożono wniosek o jego przywrócenie, czy pochodzi on od osoby uprawnionej i czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Nie ma zatem prawnych przeszkód, aby stwierdzić uchybienie terminowi przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu, nawet jeżeli wniosek ten zostanie złożony jednocześnie z odwołaniem. Przeciwnie, względy logiki i ekonomii wskazują na to, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi powinno być wydane przed lub jednocześnie z rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2017 r., I FSK 2288/15). Ewentualne późniejsze przywrócenie terminu powoduje natomiast, że strona będzie mogła dokonać skutecznie czynności procesowej (w tym przypadku wniesienia odwołania). Z tych powodów za zbędne i pozostające bez związku z rozpoznawaną sprawą należy uznać zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywody dotyczące podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza że sprawa ta była przedmiotem kontroli sądu w postępowaniu wywołanym skarga na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.

Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12) orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit.b) i pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.