Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1768006

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 15 lipca 2015 r.
II FSK 481/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3757/14 w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 20 listopada 2012 r., nr (...) w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 20 listopada 2012 r. w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2014 r. skarżący wniósł skargę m.in. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 20 listopada 2012 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej tego organu z dnia 16 listopada 2012 r. dot. określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), argumentując, że o niedopuszczalności skargi przesądziło niewyczerpanie przez stronę skarżącą środków zaskarżenia. Wskazał, że postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, a skarżący z tego prawa skorzystał, wnosząc zażalenie na powyżej opisywane postanowienie, jednakże Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniami z dnia 10 marca 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący nie zaskarżył skutecznie postanowienia z dnia 20 listopada 2012 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w postępowaniu administracyjnym.

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wskazanego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, a także zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 239b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 58 § 1 k.c. przez brak stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie opatrzenia rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej nieistniejącej w dacie wydania przedmiotowego postanowienia w obrocie prawnym.

Ponadto podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 52 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i przyjęcie, że strona nie wyczerpała środków zaskarżenia otwierających drogę do postępowania sądowoadministracyjnego, podczas gdy inicjującą postępowanie w sprawie skargą z dnia 3 kwietnia 2014 r. skarżący kwestionował w szczególności niezasadną odmowę przywrócenia terminu wystąpienia ze stosownymi środkami zaskarżenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, które to postanowienia zamykają w istocie drogę odwoławczą w postępowaniu administracyjnym, formułując zarazem zarzuty nieważności postanowienia oraz w sytuacji, gdy skarga co do odmowy przywrócenia terminu zaskarżenia i stwierdzenia, że środek zaskarżenia wniesiono po terminie uznana została za ostatecznie zasadną, z czym wiąże się zarzut naruszenia art. 52 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sprawie wskutek błędnego uznania, że skarżący nie wyczerpał środków odwoławczych w postępowaniu administracyjnym,

- art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie rozstrzygnięcia bez zbadania akt sprawy, jak i przed faktyczną oceną całokształtu istotnych dla sprawy okoliczności objętych skargą z dnia 3 kwietnia 2014 r.,

- art. 135 § p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji zaniechanie podjęcia obligatoryjnych czynności zmierzających do usunięcia naruszeń prawa, których przejawem byłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanej z rażącym naruszeniem obowiązujących w tej materii przepisów postanowienia o opatrzeniu rygorem natychmiastowej wykonalności nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji,

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wobec zaniechana stwierdzenia wydanego z rażącym naruszeniem prawa rozstrzygnięcia organu podatkowego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle przepisów p.p.s.a. warunkiem złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy natomiast rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Postawiony w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności skargi ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje, iż złożona do sądu administracyjnego skarga oceniona zostanie jako niedopuszczalna, co z kolei skutkować będzie jej odrzuceniem, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem wniesionej przez skarżącego skargi było postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów z dnia 20 listopada 2012 r., na mocy którego nadano rygor natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej tego organu z dnia 16 listopada 2012 r. Od tego postanowienia stronie służyło zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie wskazał, że skoro strona nie wyczerpała przysługującego jej przed właściwym organem administracji publicznej środka zaskarżenia, to jej skarga wniesiona na postanowienie organu pierwszej instancji podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej (zob. R. Hauser (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013 r., s. 310 i powołane tam orzecznictwo). Natomiast skarżący w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaskarżył skutecznie postanowienia z dnia 20 listopada 2012 r., a tym samym nie wyczerpał - zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. - przysługujących mu środków zaskarżenia, co czyni jego skargę niedopuszczalną. W konsekwencji za chybione uznać należało podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ art. 135 kreuje uprawnienie po stronie sądu administracyjnego, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyroki NSA z 12 marca 2013 r. sygn. akt: I OSK 1199/12; z dnia 11 grudnia 2014 r., II GSK 1979/13). Skoro w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga podlegała odrzuceniu to zarzut naruszenia powołanego przepisu nie może odnieść zamierzonego skutku. Komentowany przepis ma zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut ten charakteryzuje się wadliwością polegającą na braku powiązania przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. (mającego zastosowanie do wyroków) z odpowiednią regulacją wskazującą na odpowiednie jego stosowanie do postanowień (art. 166 p.p.s.a.). Jednakże nawet pomijając tę wadliwość wskazać należy, że zarzut jest całkowicie chybiony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie dokonał analizy całokształtu mających dla sprawy okoliczności, przede wszystkim zaś zauważył brak skutecznego zaskarżenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2012 r.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter wynikowy i może znaleźć zastosowanie w przypadku stwierdzenia przez sąd pierwszej instancji nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast odmienna ocena stanu faktycznego sprawy, wyprowadzanie na tej podstawie własnych wniosków co do stanu faktycznego sprawy w skardze kasacyjnej, bez wskazania przepisów postępowania, których naruszenie stanowi uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 i 176 p.p.s.a.

Za całkowicie chybiony uznać należało zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 239b § 1 O.p. w powiązaniu z art. 58 § 1 k.c. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przepis art. 239b § 1 jest przepisem postępowania, a nie prawa materialnego, jak błędnie go zakwalifikował skarżący. Przepis ten nie miał w sprawie zastosowania i nie mógł być naruszony w żaden sposób. Ponadto nie został powiązany z żadnym przepisem procedury sądowoadministracyjnej, przedmiotem skargi kasacyjnej jest natomiast orzeczenie sądowe, a nie akt administracyjny, zatem również podstawa skargi powinna odnosić się do postępowania, które doprowadziło do wydania tego orzeczenia. Ponadto skarżący podnosząc wskazany zarzut pominął, iż przepis art. 239b § 1 składa się z kilku jednostek redakcyjnych (czterech punktów) i zaniechał wskazania, który jego zdaniem przepis został naruszony. Skarżący zdaje się nie zauważać, że przedmiotem zażalenia w niniejszej sprawie jest postanowienie, na mocy którego odrzucono jego skargę na postanowienie organu z dnia 20 listopada 2012 r. z przyczyn procesowych, bez badania sformułowanych przez stronę zarzutów merytorycznych. Opisane wyżej przepisy art. 52 § 1 i 2 oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. wykluczają bowiem możliwość badania takich zarzutów, wskazując jednoznacznie na konieczność uprzedniego wyczerpania trybu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 28 września 2012 r., I OSK 1710/12). Podniesiony przez skarżącego zarzut (jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej) dotyczy natomiast postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.