II FSK 1881/19 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2739430

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019 r. II FSK 1881/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie ze skargi kasacyjnej L. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1637/18 w sprawie ze skargi L. C. na zajęcie egzekucyjne rachunków bankowych na podstawie tytułu wykonawczego z 16 marca 2018 r. Nr (...) dokonane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 8 października 2018 r. o sygn. III SA/Wa 1637/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. C. (dalej: skarżąca) na zajęcie egzekucyjne rachunków bankowych na podstawie tytułu wykonawczego z 16 marca 2018 r. dokonane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Jako podstawę prawną powołano art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a."). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego) wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Sformułowała również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez:

a) jego niezastosowanie, polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi na postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy zgodnie z treścią tego przepisu Sądy Administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, polegającą między innymi na orzekaniu w sprawach skarg na "inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "O.p.") oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw", które to miało znaczący wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało bezzasadnym odrzuceniu skargi;

b) brak zastosowania dla tego przepisu wykładni zgodnej z Traktatem o Unii Europejskiej, a w tym art. 4 ust. 3 TUE oraz wykładni tego artykułu dokonanego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu Simmenthal - acte éclairé;

2. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie i brak zastosowania dla tego przepisu wykładni zgodnej z Traktatem o Unii Europejskiej, a w tym art. 4 ust. 3 TUE oraz wykładni tego artykułu dokonanego przez TSUE w orzeczeniu Simmenthal - acte éclairé, co niezgodnie z orzeczeniem Trybunału i brakiem wykładni zgodnej skutkowało odrzuceniem skargi, a w przedstawionym stanie faktycznym nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki by WSA mógł naruszać orzeczenie TSUE w sprawie Simmenthal, co w końcu miało znaczący wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi;

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

3. art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm.; dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 112 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, polegające na niewzięciu pod uwagę, iż błędne pouczenie co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała, podczas gdy z treści doręczonych skarżącej zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę wynika, iż skarżąca została poinformowana przez organ egzekucyjny w sposób niepełny i niewystarczający;

4. art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 TUE, poprzez jego bezzasadne niezastosowanie, polegające na pozbawieniu skarżącej prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, polegające na odmowie rozpatrzenia jej sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd, pomimo, iż z treści skargi jednoznacznie wynikało, iż dotyczy ona jej praw i wolności zagwarantowanych przez Prawo Unii Europejskiej, co skutkowało:

5. rażącym naruszeniem art. 4 ust. 3 TUE, poprzez jego bezzasadne niezastosowanie, polegające na naruszeniu zasady lojalności oraz braku podjęcia jakichkolwiek środków mających na celu zapewnienie wykonania zobowiązań, wynikających z Traktatów oraz aktów instytucyjnych Unii.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Osią sporu w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy skarga na zajęcie egzekucyjne rachunków bankowych na podstawie tytułu wykonawczego z 16 marca 2018 r. dokonane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, bez wykorzystania toku instancyjnego, podlega kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosowne do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skarga może zostać wniesiona do Sądu po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei zgodnie z art. 54 § 1, 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w sprawie skargi, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji "zajęcie egzekucyjne" nie zostało przewidziane jako samodzielny przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego, a Skarżąca nie skorzystała z trybu kwestionowania czynności egzekucyjnych w trakcie postępowania egzekucyjnego.

Niezasadne są zatem zarzuty pełnomocnika skarżącej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że kontrola sądowoadministracyjna zajęcia egzekucyjnego, w niniejszej sprawie - zajęcia rachunku bankowego, jest możliwa po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Skarżącej przysługiwały środki ochrony prawnej, przysługujące zobowiązanemu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Rozstrzygnięcia w zakresie tych środków ochrony prawnej podlegają ewentualnej kontroli przez sądy administracyjne.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika dotyczących naruszenia art. 4 ust. 3 TUE w nawiązaniu do wykładni orzeczenia TSUE w sprawie Simmenthal, wskazać należy, że wyrok ten wskazuje na praktyczne konsekwencje zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Wszystkie sądy muszą bezpośrednio i niezwłocznie zapewnić wykonanie jasnego i bezwarunkowego przepisu prawa wspólnotowego, nawet gdy istnieje przepis krajowy rangi konstytucyjnej sprzeczny z takim przepisem wspólnotowym. Obowiązkiem sądu krajowego jest odmowa (jeżeli to konieczne - z własnej inicjatywy) zastosowania jakiegokolwiek przepisu prawa krajowego sprzecznego z prawem wspólnotowym. W niniejszej sprawie nie mamy takiej sytuacji, ze Sąd zastosował przepis sprzeczny z prawem Unii Europejskiej, bądź też zastosował przepis niezgodnie z prawem wspólnotowym. Sąd wskazał przyczyny braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., t.j. brak wyczerpania toku instancyjnego w postępowaniu egzekucyjnym.

Z tych samych powodów nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 TUE, skutkujący naruszeniem art. 4 ust. 3 TUE. Skarżąca nie została pozbawiona prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem. Stosowny środek prawny byłby rozpoznany przez sąd administracyjny w przypadku wyczerpania środków zaskarżenia przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 122 k.p.a. co do błędnego pouczenia do prawa odwołania. W zawiadomieniach o zajęciu rachunków bankowych organ egzekucyjny prawidłowo pouczył o możliwości wniesienia skargi na zajęcie egzekucyjne. Wskazał termin oraz tryb jej wnoszenia. Zaznaczono, że skargę wnosi się do organu egzekucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pouczenie to było prawidłowe, nie wprowadzało w błąd, z jego treści nie wynikało, że skargę na zajęcie egzekucyjne wnosi się do sądu administracyjnego. Podkreślić należy, ze użyte w pouczeniu słowo "skarga" uzasadnione było nadaną przez ustawodawcę nazwą określonego środka zaskarżenia.

Uwzględniając wskazane okoliczności uznać należy, że WSA zasadnie odrzucił skargę Skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, ponieważ skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA odpowiada prawu.

Na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.