Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1770514

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 6 sierpnia 2015 r.
II FSK 1769/13
Uprawdopodobnienie przez podatnika niezawinionych okoliczności niedochowania terminu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala.

Sędziowie NSA: Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), (del.) Zbigniew Romała.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1698/12 w sprawie ze skargi L. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r.

1)

oddala skargę kasacyjną,

2)

odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.

Uzasadnienie faktyczne

1.1. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. o akt I SA/Kr 1698/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi L. S.A. z siedzibą w W. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 sierpnia 2012 r. oraz decyzję organu I instancji w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r.

1.2. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia 19 sierpnia 2011 r. Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. Organ podał, że Spółka złożyła zeznanie CIT-8 za 2007 r., a następnie złożyła korektę zeznania. Organ podatkowy przeprowadził kontrolę podatkową w Spółce po zakończeniu której złożono kolejną korektę zeznania CIT-8, a w dalszej kolejności wszczęto z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie weryfikacji warunków zwolnienia od opodatkowania odsetek od obligacji oraz zbadania dokumentów odnoszących się do dochodów wolnych i odliczeń w tym z tytułu darowizny. Organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie wydał decyzję w której określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w kwocie 11.501.598,00 zł, tj. o 9.267.859,00 zł wyższej niż wykazana przez Spółkę w skorygowanym w dniu 21 marca 2011 r. zeznaniu rocznym CIT-8 za 2007 r. Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 121 § 1, art. 123, art. 210 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 dalej zwana: "Ordynacja podatkowa") oraz naruszenie przepisów prawa materialnego zawartych w umowie z 23 kwietnia 1993 r. pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu. (Dz. U. z 1994 r. Nr 38, poz. 139 dalej zwana: "UPO").

1.3. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 29 sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zasadnicze znaczenie w sprawie miała kwestia czy Spółka zaniżyła przychody o kwotę łączną 58.675.131,15 zł na którą składają się: kwota 48.773.501,27 zł (różnica pomiędzy kwotą 50.242.436,27 zł wypłaconą tytułem odsetek i kwotą 1.468.935,00 zł stanowiącą odsetki od posiadanych przez Spółkę obligacji wyliczone zgodnie z ich rzeczywistą wartością, która odpowiada faktycznemu okresowi posiadania określonej ilości obligacji przez Spółkę), kwota 1.468.935,00 zł i kwota 8.432.694,88 zł, tj. kwota wypłacona Spółce w 2007 r. tytułem wykupu przez emitenta 41 sztuk obligacji i czy zaniżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 8.432.694,88 zł, tj. kwotę wypłaconą Spółce w 2007 tytułem wykupu przez emitenta 41 sztuk obligacji. Z akt sprawy wynikało, że korzystając z oferty Bank R., Spółka w dniu 19 września 2007 r. zakupiła 65 dłużnych papierów wartościowych w formie obligacji denominowanych w złotych polskich na łączną kwotę 65.000.000,00 zł. Emitentem obligacji tzw. Kwalifikowanych Dłużnych Papierów Wartościowych (ang. Qualifying Debt Securities QDS) był Bank B. P. Oddział Singapur, który emisji dokonał emisji w ramach singapurskiego programu popierania rozwoju gospodarczego. Zasady emisji obligacji regulował dokument ("Warunki emisji obligacji"). Zakupione obligacje nominowane były w walucie polskiej o stałym oprocentowaniu 7,5% płatnym w okresach miesięcznych z 20 letnim okresem wykupu, ale między innymi z możliwością przedterminowego kupna/sprzedaży przez każdą ze stron (opcja call/put) oraz opcją przedpłaty wszystkich odsetek przez emitenta. Obligacje zostały wyemitowane przez B. P. Oddział w Singapurze w dniu 19 września 2007 r. na rzecz R. I., i w tym samym dniu R. I., przeniósł obligację na Spółkę. Dnia 19 listopada 2007 r. emitent skorzystał z przysługującej mu opcji przedpłaty wszystkich odsetek należnych z tytułu przedmiotowych obligacji (na podstawie warunku 6f "Warunków emisji obligacji") dokonując wypłaty na rzecz Spółki łącznie kwoty 49.456.586,27 zł tytułem przedpłaconych odsetek. W październiku i listopadzie 2007 r. Spółka otrzymała miesięczne odsetki od obligacji w łącznej kwocie 785.850,00 zł. W dniu 19 grudnia 2007 r. emitent skorzystał także z prawa wcześniejszego wykupu części obligacji (na podstawie warunku 6d "Warunków emisji obligacji") i wykupił 41 obligacji za wyliczoną na podstawie "Warunków emisji obligacji" kwotę 8.432.694,27 zł przy ich cenie nabycia 41.410.000,00 zł (określona jako wartość zakupu obligacji 41.000.000,00 zł +1% opłata transakcyjna 410.000,00 zł). W dniu 19 lutego 2008 r. emitent dokonał wykupu wszystkich pozostałych 24 obligacji realizując tzw. drugą opcję kupna. Cena wykupu za jedną obligację wynosiła 208.489,65 zł tak więc łączna wartość wykupu 24 obligacji zamknęła się kwotą 5.003.751,55 zł przy ich cenie nabycia 24.240.000,00 zł (wartość zakupu obligacji 24.000.000,00 zł +1% opłata transakcyjna 240.000,00 zł). Organ zaznaczył, że nabyte obligacje ewidencjonowano z opłatą transakcyjną na koncie księgowym 032 "Papiery wartościowe" w momencie zbycia obligacji wartość obligacji wyksięgowano z tego konta w korespondencyjnym z kontem 759-002 "Pozostałe koszty finansowe-papiery wartościowe". Kwota otrzymanych odsetek w łącznej wysokości 50.242.436,27 zł została zaewidencjonowana na koncie księgowym 752-006 i wyłączona z przychodów Spółki. Kwota 8.432.694,88 zł została zaksięgowana na koncie 754-002 i wyłączona zarówno z kosztów jak i z przychodów podatkowych. Spółka uznała stratę na opisanej sprzedaży obligacji w kwocie 32.977.404,12 zł (41.410.000,00 zł-8.432.694,88 zł) za koszt uzyskania przychodów. Dla pozostałej części obligacji Spółka utworzyła odpis aktualizacyjny wartość obligacji w wysokości 19.236.248,45 zł. Zdaniem organu ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych korzysta tylko kwota 1.468.935,00 zł wypłacona Spółce za okres posiadania obligacji. Spółka posiadała 65 sztuk obligacji o wartości nominalnej 65.000.000,00 zł przez okres trzech miesięcy tj. od 19 września 2007 r. do 19 grudnia 2007 r. Po wykupieniu przez emitenta 41 sztuk w dniu 19 grudnia 2007 r., pozostało 24 sztuki obligacji o wartości 24.000.000,00 zł. Obligacje te wykupiono 19 lutego 2008 r. W trakcie postępowania, Spółka przedstawiła kalkulację odsetek za poszczególne okresy rozliczeniowe. Tym samym zdaniem organu odwoławczego tylko kwota 1.468.935,00 zł stanowiła przedpłacone odsetki czyli swoistą rekompensatę za wcześniejszy wykup obligacji, stanowiącą zdyskontowaną wartość spodziewanych przyszłych dochodów z obligacji wypłaconą przez emitenta dłużnych papierów wartościowych ich posiadaczowi, nie mającą charakteru odsetek. Dlatego różnica pomiędzy wypłaconą tytułem "odsetek" kwotą 50.242.436,27 zł a kwotą 1.468.935,00 zł w wysokości 48.773.501,27 zł stanowi przychód Spółki na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm., dalej zwana: "u.p.d.o.p."). Organ II instancji wskazał, że przepisy u.p.d.o.p. nie zawierają definicji przychodu. Przychód z tytułu przedpłaconych odsetek nie podlega zwolnieniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. gdyż kwota ta nie może być traktowana jako odsetki w myśl umowy dwustronnej zawartej pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru. W odniesieniu do kwoty 48.773.501,27 zł nie ma podstaw do zastosowania art. 24 ust. 1 lit. d UPO czyli nie można uznać za odsetki tzw. przedpłaconych odsetek, a na podstawie analizy art. 7 i art. 13 ust. 4 UPO, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że dochody te będą opodatkowane w Polsce.

2.1. Skarżąca wywiodła skargę do WSA w Krakowie domagając się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K., której zarzuciła naruszenie art. 121, art. 122 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego i jego dowolną ocenę oraz poprzez przedstawienie, jako prawidłowego sposobu rozliczenia dokonanych transakcji. Ponadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 i 5 i art. 24 ust. 1 lit. d UPO poprzez uznanie, że otrzymane odsetki nie stanowią w całości odsetek w rozumieniu UPO, art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw z ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. poprzez ustalenie, że przychód otrzymany tytułem odsetek stanowi w części przychód z tytułu rekompensaty za wcześniejszy wykup obligacji, art. 27 ust. 1 UPO poprzez niezastosowanie oraz art. 7 ust. 3 pkt 1 i art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że Spółka nie ma prawa do ujęcia otrzymanych odsetek w całości jako zwolnionych z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.

2.2. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że organ błędnie nie zastosował prawa singapurskiego do oceny cywilnoprawnego charakteru otrzymanych tytułem odsetek płatności, przyjął arbitralne zasady obliczenia części kwoty odsetek przedpłaconych oraz błędne ustalenia skutków podatkowych otrzymanych płatności wynikające tylko z częściowego uznania ich za odsetki. Autor skargi dodatkowo podniósł, ze w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów przeciwnych, które obalałyby stanowisko Skarżącej. Ocena materiału dokonana przez organ była selektywna, a organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ dokonał przekwalifikowania odsetek bez wskazania podstawy prawnej swoich działań. Kwalifikacja otrzymanej płatności, tj. czy są to odsetki czy też nie winna być dokonana na podstawie prawa singapurskiego. Zdaniem autora skargi, organ bezpodstawnie przyjął, że wysokość odsetek powinna być powiązana z czasem posiadania obligacji, co nie wynika z umowy zawartej pomiędzy Spółką a Emitentem. W uzasadnieniu skargi zaznaczono również, że w sporządzonym protokole kontroli, organ nie kwestionował zaliczenia otrzymanej przez Spółkę całej kwoty odsetek do odsetek, postulowano natomiast wyłączenie przychodów i kosztów związanych z nabyciem obligacji z rachunku podatkowego tymczasem w późniejszych rozstrzygnięciach organy zajęły odmienne stanowisko, kwestionując charakter płatności odsetkowych i wynikającego z niego zasady opodatkowania. Organy nie wyjaśniły tego stanu rzeczy.

2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

2.4. WSA w Krakowie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, w szczególności zasadne były zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 121, art. 122, art. 191 Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa materialnego art. 12 ust. 1, art. 27 ust. 1 i art. 7 ust. 3 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. oraz art. 11 ust. 1 i 5 i art. 24 ust. 1 lit. d UPO). W ocenie Sądu I instancji organ podatkowy nie udowodnił i nie wykazał istnienia podstawy prawnej dla opodatkowania otrzymanych przez Skarżącą kwot pieniężnych. Kwestionując otrzymane przez Spółki "odsetki", organ w sposób arbitralny i z pominięciem zebranych w sprawie dowodów z dokumentów nie uznał ich jako odsetki. Sąd I instancji podkreślił, że Skarżąca złożyła do akt postępowania zarówno dokumenty źródłowe dotyczące transakcji (Warunki emisji obligacji, wyciągi bankowe, kalkulację odsetek sporządzoną przez agenta kalkulacyjnego), ale także dokumenty otrzymane od singapurskich władz skarbowych. Ta ostania grupa dokumentów, a w szczególności pismo Inland Revenue Authority of Singapore (IRAS) z 19 grudnia 2007 r. oraz informacja o złożeniu przez emitenta deklaracji "Return on debt securities", stanowiącej warunek dla zastosowania zwolnienia podatkowego w Singapurze, były w aktach podatkowych i powinny być poddane szczególnie wnikliwej analizie co się jednak nie stało. Organ podatkowy w ogóle nie ustosunkował się do tych dokumentów jak również nie wskazał przyczyny dla której dokumenty te zostały pominięte. Organ podatkowy nie sygnalizował też wątpliwości co do prawdziwości tych dokumentów. Zdaniem Sądu, bez odwołania się do wskazanych powyżej dokumentów pochodzących od singapurskich władz skarbowych, do prawa wewnętrznego Republiki Singapuru i istoty oraz charakteru prawnego tzw. "odsetek przepłaconych" w praktyce nie jest możliwe dokonanie z perspektywy wyłącznie przepisów obowiązujących na gruncie prawa polskiego, w tym także Konwencji, jednoznacznego zakwalifikowania tego świadczenia do kategorii należącej do art. 11 ust. 3 Konwencji. Konieczne jest poszukiwanie cech kwalifikujących dane świadczenie przede wszystkim w przepisach państwa źródła. W przypadku różnic w wykładni poszczególnych pojęć konstytuujących elementy składowe definicji odsetek rozstrzygać winno prawo państwa źródła, ze skutkiem dla państwa rezydencji. Podkreślono także, że zbycie obligacji stanowi odrębny rodzaj źródła przychodu związany z innym stosunkiem prawnym, niż stosunek zawiązywany pomiędzy emitentem obligacji a ich subskrybentem, w wyniku którego subskrybent uzyskuje przychód podatkowy z tytułu oprocentowania obligacji. Zbycie obligacji przez podmiot krajowy ich zagranicznemu emitentowi oraz osiąganie przychodów z odsetek od tych obligacji stanowią dwa odrębne, niezależne od siebie, rodzaje źródeł przychodów, o których mowa w art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. Powstają one w oparciu o odmienne stosunki cywilnoprawne dotyczące zbycia papierów wartościowych oraz korzystania z praw z nich wynikających. Efekty gospodarcze tych stosunków prowadzą do powstania na gruncie prawa podatkowego dwóch różnych rodzajów źródeł przychodów. W sytuacji zatem, gdy odsetki od obligacji są zwolnione z opodatkowania, przychody z nich uzyskane nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu podstawy opodatkowania oraz kosztów uzyskania przychodów. Powyższa problematyka nie była jednak przedmiotem badań ze strony organu podatkowego co również w ocenie Sądu I instancji stanowiło o wadliwości podjętego rozstrzygnięcia.

3.1. Od powyższego orzeczenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wywiódł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dyrektor zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 191, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, mimo braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd dokonał prawidłowej oceny wydanych rozstrzygnięć pod względem zgodności z przepisami musiałby skargę oddalić, stosując art. 151 p.p.s.a.,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a., poprzez dokonanie przez sąd niewłaściwej oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, polegającej na stwierdzeniu, iż decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, brak rozpoznania i dokonania oceny prawnej stanu faktycznego, poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich istotnych aspektów sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia wydanej decyzji,

- art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. ponieważ Sąd, w ramach obowiązku rozpoznania wszystkich aspektów sprawy, niewłaściwie rozstrzygnął o prowadzonym przez organy podatkowe postępowaniu dowodowym oraz o dokonanej przez organy podatkowe ocenie zebranego materiału w sprawie. Sąd nie odniósł się również do całego stanu faktycznego udokumentowanego w aktach sprawy.

3.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W skardze kasacyjnej postawiono wyłącznie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Dla trafności części z nich decydujące znaczenie ma jednak prawidłowa wykładania prawa materialnego, gdyż wyrażona w orzeczeniu Sądu I instancji cena prawna w zakresie prawa materialnego doprowadziła do poczynienia nieprawidłowych wskazań co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., który to zarzut skargi kasacyjnej należy uznać za uzasadniony. Istota sporu sprowadza się w pierwszej kolejności do rozstrzygnięcia, czy uzyskane prze Spółkę tzw. przedpłacone odsetki w kwocie 48.773.501,27 zł z tytułu wypłaty dokonanej przez emitenta, Bank B. P. Oddział Singapur, obligacji stanowiących Kwalifikowane Dłużne Papiery Wartościowe (Qualifying Debt Securities QDS), stanowią odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 5 UPO, które mogą korzystać z preferencji wynikającej z art. 24 ust. 1 lit. d tej umowy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Spółka dokonała zakupu 65 sztuk takich dłużnych papierów wartościowych w formie obligacji denominowanych w złotych polskich na łączną kwotę 65.000.000 zł, co miało miejsce w dniu 19 września 2007 r. Następnie łącznie z tytułu ich wykupu otrzymała od emitenta kwotę 50.242.436,27 zł. Zdaniem organu podatkowego ze zwolnienia korzysta wyłącznie kwota 1.468.935,00 zł jako miesięczne odsetki od posiadania 65 sztuk obligacji za okres 3 miesięcy (1.178.775,00 zł) oraz miesięczne odsetki od posiadania 24 sztuk obligacji za okres 2 miesięcy (290.160,00 zł), przy przyjęciu miesięcznej stopy procentowej 0,6045% wartości nominalnej obligacji. Pozostała kwota, nazywana także "przedpłaconymi odsetkami", stanowi w ocenie organu podatkowego rekompensatę za wcześniejszy wykup obligacji, stanowiący zdyskontowaną wartość spodziewanych przyszłych dochodów z obligacji, która nie ma jednak charakteru odsetek w rozumieniu art. 11 ust. 5 UPO. Zastrzeżenia może w istocie budzić określenie przez Spółkę łącznej kwoty wypłaconej na jej rzecz po kilku miesiącach trwania umowy, a stanowiącej 77,30% wartości wyemitowanych papierów wartościowych, jako odsetek, nawet w przypadku korzystania przez emitenta z prawa wcześniejszego wykupu. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że decydującego znaczenia w tym względzie nie mogą mieć wyłącznie zapisy umowy. Bez znaczenia jest to jak strony czynności cywilnoprawnej nazywają i traktują poszczególne świadczenia w zapisach umów. Istotne bowiem jest to jak traktowane są wypłacone Spółce należności na podstawie prawa singapurskiego, a mianowicie, czy traktowane są jako odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 5 UPO. Bez znaczenia jest także to, czy należności tego rodzaju uznawane są za dochód podlegający zwolnieniu od podatku na mocy przepisów budżetowych zawartych w ustawodawstwie singapurskim dotyczącym popierania rozwoju gospodarczego, o czym stanowi art. 24 ust. 4 lit. d UPO. Konieczne jest bowiem przede wszystkim rozstrzygnięcie, czy wypłacone należności stanowią odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 5 UPO. W pierwszej kolejności należy zatem sięgnąć do zapisów umowy bilateralnej, a także zasad wykładni i rozumienia pojęć wynikających z umów dotyczących unikania podwójnego opodatkowania i tym samym określić, co stanowi w jej rozumieniu odsetki, które stanowią tzw. dochody bierne. Przywoływane w treści decyzji rozumienie odsetek, a także jak się zdaje zaakceptowane co do zasady przez WSA w Krakowie, zasadza się na pominięciu części przepisu zamieszczonego w art. 11 ust. 5 umowy między RP a Republiką Singapuru, który stanowi, że "użyte w tym artykule określenie "odsetki" oznacza dochody z wszelkiego rodzaju roszczeń wynikających z długów, zarówno zabezpieczonych, jak i nie zabezpieczonych prawem zastawu hipotecznego, jak również inny dochód zrównany z dochodem od pożyczek przez ustawodawstwo Państwa, w którym dochód powstaje, a w szczególności dochód z pożyczek publicznych i dochód z obligacji lub skryptów dłużnych, w tym premie i nagrody mające związek z takimi pożyczkami, obligacjami lub skryptami dłużnymi. Opłat karnych z tytułu opóźnionych płatności nie uważa się za odsetki w rozumieniu niniejszego artykułu". Jak zatem wynika z tego przepisu za odsetki uznawane są dochody, które według ustawodawstwa państwa źródła stanowi dochód ze skryptów dłużnych, a także premie i nagrody mające z nimi związek. Podkreślenia wymaga, że wzorem i podstawą do zawarcia umowy między RP a Republiką Singapuru były zapisy Modelowej Konwencji OECD, która w tekście dotyczącego odsetek pomieszczonym w art. 11 nie przewiduje tego rodzaju szczegółowych zapisów, które wskazywałyby na odesłanie do przepisów wewnętrznych państwa źródła i zawiera ich katalog zamknięty (por. Z. Kukulski, W. Nykiel t. 11 do art. 11 w Model Konwencji OECD Komentarz, Wydawnictwo Oficyna Prawa Polskiego, Warszawa 2010 str. 788). Nie oznacza to jednak, że państwa-strony umów dwustronnych nie mogą tych kwestii uregulować inaczej. Umawiające się państwa mogą w umowie bilateralnej nadać formule dotyczącej odsetek szerszy zakres i objąć terminem "odsetki" także dochody, które zgodnie z ich wewnętrznymi porządkami prawnymi są opodatkowane w taki sam sposób jak dochody z wierzytelności (ale nie same wierzytelności), a umowa może w takim przypadku zawierać odesłanie do ustawodawstwa wewnętrznego jednego lub obu państw stron umowy (por. Z. Kukulski, op. cit., str. 788). Rozumienie odsetek w prawie wewnętrznym powinno jednak także odróżniać je od spłaty samego zobowiązania głównego, tj. wierzytelności, z której są wypłacane, gdyż są to dwa odrębne źródła, a skrypty dłużne co do zasady uważane są za wierzytelności (por. Z. Kukulski, op. cit., str. 787).

4.3. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim ten, w którym wskazano na brak oceny przez Sąd I instancji wszystkich aspektów sprawy, w tym przede wszystkim tłumaczenia znajdującego się w aktach pisma Urzędu Skarbowego Singapuru. Za uzasadnione wobec tego należy uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 191 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia różnią się od przyjętych przez organ podatkowy, a do tego pomijają rzeczywiście nieprawidłowy aspekt oceny dowodów dokonanej w decyzji ostatecznej. Organ podatkowy dokonał bowiem wbrew twierdzeniom Sądu I instancji oceny dokumentu stanowiącego "Warunki emisji obligacji", a także omówił i ocenił tłumaczenie pisma z dnia 19 grudnia 2007 r. sygnowane przez Dyrektora Podatkowego w międzynarodowym Oddziale Podatkowym (k. 399-400 akt), co wynika z treści uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej (str. 22-23). Błędnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że organ podatkowy w ogóle się nie ustosunkował do tych dokumentów i nie wskazał przyczyny dlaczego je pominął. Jednocześnie sprzecznie z treścią tego pisma WSA w Krakowie uznał, że produkt, który zakupiła Spółka, tj. QDS umożliwia po bardzo krótkim czasie (2-3 miesiące) poprzez transakcję kupna i wykupu tego instrumentu finansowego, zamianę posiadanych środków pieniężnych na odsetki zwolnione z opodatkowania w Polsce oraz pozostałą kwotę wykupu. Nie jest jednak wiadome na podstawie jakich dowodów Sąd I instancji doszedł do tego przekonania. Z cała pewnością nie można za taki dowód uznać wskazanego już powyżej tłumaczenia pisma Dyrektora Podatkowego w międzynarodowym Oddziale Podatkowym. W piśmie tym po pierwsze zamiennie operuje się pojęciami dochodu i przychodu. Tymczasem jak wskazano powyżej art. 11 ust. 5 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, objęte są wyłącznie dochody bierne z odsetek, a nie spłata samej wierzytelności. W świetle tego przepisu bez znaczenia jest czy całość przychodu obligatariusza zwolniona jest z opodatkowania na podstawie prawodawstwa singapurskiego, gdyż rzeczą podstawową jest ustalenie, co stanowi odsetki od Kwalifikowanych Dłużnych Papierów Wartościowych. Po drugi w piśmie z dnia 19 grudnia 2007 r. wskazuje się, że zwolnienie ma miejsce po spełnieniu warunków, które w tym piśmie nie zostały wskazane, a mają wynikać z postanowień Ustawy o Podatku Dochodowym w Singapurze. Wobec tego dokument ten wbrew stanowisku WSA w Krakowie nie może mieć przesądzającego dla sprawy znaczenia.

4.4. Jak już wskazano powyżej punktem wyjścia wadliwego rozstrzygnięcia dokonanego przez organ podatkowy była wadliwa wykładnia prawa materialnego z art. 11 ust. 5 UPO. Konsekwencją tego stały się wadliwe ustalenia faktyczne i nieprawidłowa ocena dowodów. Wynikają one jednak z braku ustaleń, co w świetle umowy emisji obligacji można uznać za odsetki rozumiane jako dochód bierny, a jedynie zrównany z dochodem od pożyczek przez ustawodawstwo Republiki Singapuru. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie jest możliwe jednak bez odwołania się do prawa Państwa źródła, w którym dochód z odsetek powstaje. Państwo rezydencji bez znajomości przepisów prawa prywatnego dotyczącego charakteru odsetek od określonych instrumentów finansowych, a także systemu podatkowego państwa źródła nie może jednoznacznie i samodzielnie zakwalifikować określonego świadczenia stanowiącego dochód podlegający jego podatkowej jurysdykcji. Kwalifikacja tego przysporzenia uzależniona jest od wykładni przepisów regulujących w Singapurze wypłatę tego dochodu. Odpowiedź na to zagadnienie daje dopiero znajomość przepisów państwa źródła, zasad ich wykładni i poglądów doktryny oraz judykatury panujących w tym państwie. Wobec zapisu art. 11 ust. 5 UPO nie jest to możliwe jedynie w oparciu o polskie przepisy i zapisy UPO. Należy podkreślić, iż postanowienia UPO przewidują tryb wymiany pomiędzy umawiającymi się Państwami informacji koniecznych do stosowania postanowień umowy dwustronnej, w tym także informacji o ustawodawstwie wewnętrznym Umawiających się Państw, dotyczącym podatków, o których mowa w umowie. Został on przewidziany w art. 27 UPO. Jedynie zatem w tym trybie organy podatkowe mogą uzyskać wiarygodną informację, co do kwalifikowania "odsetek przedpłaconych" jako odsetek w rozumieniu art. 11 ust. 5 UPO. Konieczne zatem będzie skorzystanie przez organ podatkowy z tego mechanizmu w celu uzyskania stosownych informacji za pośrednictwem właściwych władz w rozumieniu przepisów UPO. Ma to szczególnie istotne znaczenie w świetle art. 24 ust. 1 lit. d UPO, który również posługuje się pojęciem dochodu zgodnym z postanowieniami art. 11 UPO, za który nie może zostać uznana spłata samej wierzytelności.

4.5. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. Jednocześnie należy wskazać, że wyrażenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku innej oceny prawnej niż przez Sąd I instancji powoduje, iż ocena ta będzie wiążąca dla organów podatkowych tak jak ocena prawna, o której mowa w art. 153 p.p.s.a.

4.6.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, gdyż pomimo oddalenia skargi kasacyjnej, jej zarzuty w większości okazały się zasadne.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.