Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2054803

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 lutego 2016 r.
I SAB/Wa 671/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.).

Sędziowie WSA: Elżbieta Lenart Przemysław Żmich.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP

1.

zobowiązuje Wojewodę (...) do rozpoznania wniosku J. O. z dnia (...) marca 2006 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości M., gmina S., powiat (...), w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2.

stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3.

oddala skargę w pozostałej części;

4.

zasądza od Wojewody (...) na rzecz J. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

J. O. (dalej: skarżący) pismem z dnia 26 sierpnia 2015 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia (...) marca 2006 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości M., gmina S., powiat (...) przez S. O. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ nie podejmuje działań zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1334/12 dokonał ponownej analizy całego materiału dowodowego na okoliczność spełnienia przez S. O. przesłanki opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także przesłanek z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.).

Wojewoda (...) postanowieniem z dnia (...) września 2015 r. potwierdził J. O. w 1/2 części oraz M. O. w 1/2 części prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., gmina S., powiat (...) i wezwał wnioskodawców do przedłożenia operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej oraz do wskazania jednej z form realizacji prawa do rekompensaty określonej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zauważyć należy, że bezspornym jest wyczerpanie przez skarżącego trybu przewidzianego przepisem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a. Analiza akt sprawy wskazuje na zasadność skargi.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.p.p.s.a. kognicja sądu administracyjnego obejmuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwienia spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.

Trzeba wskazać, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość" nie zostały zdefiniowane ustawowo. Obecnie pojęcie "bezczynności" ograniczyć należy przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy natomiast rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywania czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, s.44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcja R. Hausera i m. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Wskazać należy również, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.), ale także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie wniosek wszczynający postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty wpłynął do Wojewody (...) w dniu (...) marca 2006 r. Zatem postępowanie administracyjne w przedmiocie tego wniosku toczy się już ok. 10 lat. Uwzględniając fakt, że instytucja przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ wprowadzona została nowelą obowiązującą od 11 kwietnia 2011 r., to dla oceny zachowania organu w tym zakresie nie można abstrahować od całości postępowania i odnieść tej oceny tylko do okresu po 11 kwietnia 2011 r. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że prowadzenie postępowania przez ok. 10 lat niewątpliwie wyczerpuje definicje "przewlekłości" i nie może tego usprawiedliwić skomplikowany charakter sprawy. Wojewoda (...) wydał w toku postępowania decyzję z dnia (...) sierpnia 2010 r., uchyloną decyzją Ministra Skarbu Państwa z (...) grudnia 2010 r., a następnie kolejną decyzję z (...) marca 2012 r. utrzymaną w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia (...) czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1334/12 uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z (...) czerwca 2012 r. oraz decyzję Wojewody (...) z (...) marca 2012 r. Wojewoda (...) dokonał ponownej analizy całego materiału dowodowego na okoliczność spełnienia przez S. O. przesłanki opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także przesłanek z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Następnie postanowieniem z dnia (...) września 2015 r. potwierdził J. O. w 1/2 części oraz M. O. w 1/2 części prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., gmina S., powiat (...) i wezwał wnioskodawców do przedłożenia operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej oraz do wskazania jednej z form realizacji prawa do rekompensaty określonej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Analiza akt administracyjnych, w szczególności daty złożenia żądania oraz dat decyzji zapadłych w sprawie prowadzi do wniosku, iż organ działał w sprawie w sposób przewlekły. W działaniu Wojewody (...) istnieją nieusprawiedliwione przerwy w załatwianiu zgłoszonego wniosku. Zwłoka ta w sposób oczywisty narusza określony przepisami k.p.a. (art. 35 i nast.) czas załatwienia sprawy i skutkuje to uznaniem zaistniałej przewlekłości. Ta okoliczność oraz fakt, że postępowanie w tej sprawie trwa już ok. 10 lat uzasadnia wymierzenie organowi grzywny.

W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że przewlekłość ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął bowiem pod uwagę skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy oraz fakt wydania przez Wojewodę (...) postanowienia z dnia (...) września 2015 r., na podstawie którego zakończenie postępowania w sprawie jest obecnie zależne od wnioskodawców, którzy zostali wezwani do przedłożenia operatu szacunkowego, bez którego nie jest możliwe określenie wartości nieruchomości oraz do wskazania formy realizacji prawa do rekompensaty określonej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłości organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie, ale także wyżej wspomnianą konieczność przedłożenia przez wnioskodawców operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny i oddalił skargę w tym zakresie. Wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, jednakże zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. Sąd uznał, że w związku z wydaniem przez Wojewodę (...) postanowienia z dnia (...) września 2015 r., uzależniającego przyznanie prawa do rekompensaty od zachowania wnioskodawców, nie zachodzi potrzeba orzeczenia tej dodatkowej dolegliwości.

Sąd oddalił skargę także w części żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. w kwocie 8 000 zł. Wskazany przepis stanowi, że uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Fakultatywny charakter orzekania w tym przedmiocie, o czym świadczy zwrot "sąd może", oznacza że nie w każdym przypadku przewlekłości organu ma być przyznawana na rzecz skarżącego suma pieniężna o jakiej stanowi ten przepis. Ustawodawca pozostawił do uznania sądu orzekającego w przedmiocie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ocenę czy okoliczności sprawy przemawiają za przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie żądania skargi w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.