Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2493337

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 27 kwietnia 2018 r.
I SA/Wr 182/18
Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska.

Sędziowie WSA: Zbigniew Łoboda (spr.), Anetta Makowska-Hrycyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego we W. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej R. K. jako członka zarządu A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L., za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2011 r. oraz od stycznia do czerwca 2012 r., a także z tytułu odsetek z zwłokę od tych zaległości i kosztów postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ orzekł o odpowiedzialności za zaległości wymienionej spółki w podatku od towarów i usług z tytułu wystawienia faktur VAT z wykazanym podatkiem od towarów i usług w miesiącach: kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień listopad i grudzień 2011 r. oraz od stycznia do kwietnia 2012 r. oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określone w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z z późn. zm., dalej - "O.p."), a mianowicie egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, zaś R. K. w czasie upływu terminu zapłaty podatku z nich wynikającego, pełnił funkcję członka zarządu (od (...).11.2010 r.).

Przechodząc do kwestii przesłanek zwalniających z odpowiedzialności organ wskazał, że spółka zaprzestała trwale regulowania długów od dnia (...) lutego 2011 r., najpierw wobec Urzędu Miejskiego w K., a następnie wobec Urzędu Skarbowego w L. i (...) Urzędu Skarbowego we W., Izby Celnej we W., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w L. oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu i Drogowego we W. W ten sposób zaistniała podstawa do ogłoszenia upadłości (niewykonywanie wymagalnych zobowiązań), jednakże R. K., pełniąc obowiązki członka zarządu, działań w tym kierunku nie podjął. Oddalenie w dniu 2 kwietnia 2013 r. przez Sąd upadłościowy wniosku złożonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., z uwagi na fakt, iż majątek spółki nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, potwierdzał wystąpienie podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki znacznie wcześniej.

W złożonym odwołaniu strona podniosła, że stan faktyczny nie został należycie ustalony, gdyż na dzień: (...).08.2011 r., (...).12.2011 r. i (...).01.2012 r., do których odnosiły się zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o niezaleganiu spółki A w zapłacie podatków, nie było przesłanek uprawniających zarząd do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Ponadto spółka, posiadając na gruncie podatku akcyzowego status zarejestrowanego odbiorcy, należycie wywiązywała się z obowiązków wobec Urzędu Celnego.

Dalej zarzucono, że przy rozstrzygnięciu nie uwzględniono pobytu strony w areszcie śledczym i związaną z tym niemożliwością kierowania działalnością spółki, jak również materiałów z prowadzonego równolegle postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności drugiego członka zarządu spółki A - M. O. Ponadto pominięto informację banku B z dnia (...).04.2012 r. jako dowód wskazujący na zabezpieczenie na rachunku spółki A kwoty 4.911.760,13 zł.

Odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem, że we właściwym czasie nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, jak również podniósł, że nie posiadał wiedzy o istnieniu zaległości podatkowych, na co wskazywały przywołane wcześniej okoliczności. Wskazał, że uwadze organu umknęło, iż kwota zaległości 291 zł na rzecz Urzędu Miejskiego w K., wynikająca z niedopatrzenia poprzedniego zarządu, została natychmiast po jej ujawnieniu uregulowana.

W toku postępowania odwoławczego R. K. powołał się na pismo z dnia (...).11.2015 r. wskazujące wierzytelności 145.890,50 zł przysługujące spółce A, a także (odrębnym pismem) wniósł o przeprowadzanie rozprawy w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy z udziałem świadków.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odpowiedzialności R. K. za zaległości podatkowe A z tytułu podatku od towarów i usług za okres od marca do listopada 2011 r. (wraz z odsetkami), a także za zaległości spółki w podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych faktur VAT z wykazanym podatkiem od towarów i usług za miesiące kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad 2011 r. (wraz z odsetkami) i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, zaś w pozostałej części decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, częściowe uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w tym zakresie, było spowodowane okolicznością upływu terminu w którym organ uprawniony był do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej w stosunku do zaległości podatkowych spółki (i przypadających od nich odsetek).

Organ odwoławczy wskazał, że R. K. pełnił funkcję członka zarządu spółki A w okresie powstania należności objętych postępowaniem. Bez znaczenia była okoliczność, iż przebywał w areszcie śledczym, na którą to okoliczność odwołujący powołał się w toku postępowania. Istotnym jest bowiem sam fakt pełnienia funkcji członka zarządu spółki, nie zaś jej sprawowanie, czy też wykonywanie czynności z tą funkcja powiązanych. Bierna postawa członka zarządu, powodująca w konsekwencji brak wiedzy co do finansów spółki, nie eliminuje odpowiedzialności za jej zobowiązania. Zdaniem organu odwoławczego, R. K. mógł podjąć odpowiednie działania, które w obliczu zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego, zabezpieczałyby jego interes jako członka zarządu (rezygnacja z pełnionej funkcji, ustanowienie pełnomocnika lub prokurenta).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wskazał, że Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2013 r. sygn. akt (...) oddalił wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o ogłoszenie upadłości spółki A wskazując w uzasadnieniu, że dłużnik jest niewypłacalny, nie posiada własnego majątku, a majątek spółki nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że w sprawie podjęto szereg czynności zmierzających do przymusowego wyegzekwowania należności podatkowych. Żadne z tych działań nie doprowadziło jednak do zaspokojenia należności. Sama zaś bezskuteczność egzekucji została potwierdzona postanowieniem sądu upadłościowego. W sprawie nie zaistniały także okoliczności uwalniające R. K. od odpowiedzialności za zobowiązania spółki A. Nie wykazał on bowiem, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki ani też nie wskazał mienia z którego należności podatkowe mogłyby być zaspokojone w znacznej części. Wobec powyższego, organ wywiódł dalej, że okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wystąpiły w czasie przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w L. postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości Spółki, które to postępowanie zostało zainicjowane dnia (...) listopada 2012 r. wnioskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., jak się okazało - co do zasady - spóźnionym. Uzasadnione wobec tego było stwierdzenie, że moment w którym należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nastąpił już wcześniej, skoro spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań. W tym zakresie za miarodajną organ odwoławczy uznał datę (...) lutego 2011 r. Skoro podstawa do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości zaistniała w okresie przed wydaniem postanowienia przez sąd upadłościowy, obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywał na zarządzie. Organ zwrócił uwagę, że po dacie (...) lutego 2011 r., spółka generowała zaległości podatkowe, których nie regulowała, co zostało stwierdzone w treści decyzji z dnia (...) czerwca 2013 r. (okres od marca do grudnia 2011 r.). Podkreślił jednocześnie, że spółka była zobowiązana do regulowania swoich zobowiązań z mocy prawa. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien być zatem zgłoszony najpóźniej w dniu (...) marca 2011 r. Pełniący w tej dacie funkcję członka zarządu R. K. wniosku takiego jednak nie zgłosił, przy czym bez znaczenia był w tym kontekście sposób sprawowania pełnionej funkcji, zaś okoliczności takie jak brak wiedzy w przedmiocie sytuacji finansowej spółki, brak zajmowania się sprawami finansowymi spółki, fakt czasowego przebywania w areszcie śledczym, nie miały znaczenia dla ustalenia odpowiedzialności R. K. za zaległości podatkowe spółki A.

Od powyższej decyzji R. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając naruszenie:

1.

art. 116 § 1 O.p. poprzez nieustalenie, że nie miał świadomości co do faktu zaległości podatkowych spółki oraz co do czasu w jakim zaistniały okoliczności uzasadniające głoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub należałoby podjąć działania jej zapobiegające;

2.

art. 122 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 187 i art. 188 O.p. poprzez nieuwzględnienie wniosku o zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu prowadzonym w sprawie M. O. (drugiego członka zarządu), co w ocenie skarżącego naruszało jego prawo do obrony;

3.

art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu prowadzonym wobec M. O. nie ma znaczenia dla zakresu odpowiedzialności skarżącego,

4.

art. 121 § 1 w zw. z art. 122 oraz art. 123 § 1 O.p. poprzez niepowiadomienie skarżącego w włączeniu do materiału dowodowego sprawy, materiału zgromadzonego w postępowaniu prowadzonym wobec M. O.,

5.

art. 122 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 188 oraz art. 194 § 1 O.p. poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu świadectwa zwolnienia z aresztu śledczego skutkującym nieprawidłowym przyjęciem, że w okresie od (...).03.2012 r. do dnia (...).09.2012 r. skarżący ponosił odpowiedzialność za zaległości spółki;

6.

art. 122 w zw. art. 121 § 1 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 188 oraz art. 194 § 1 O.p., poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z postanowienia (...), wydanego przez Urząd Skarbowy w L. wskazujące, że spółka A na dzień (...) sierpnia 2012 r. zalega kwotę 291 zł;

7.

art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 194 § 1, O.p. poprzez pominięcie dowodów w postaci zaświadczenia z dnia (...).08.2011 r. nr (...) oraz zaświadczenia z dnia (...).12.2011 r. nr (...) wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.;

8.

art. 122 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 188 i art. 194 § 1 O.p., poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z zaświadczenia nr (...), wydanego przez Urząd Celny w L. oraz z zaświadczenia nr (...), wydanego przez Urząd Celny w L. (pkt 8 i 9 zarzutów skargi);

9.

art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez pominięcie, że spółka A prowadziła działalność gospodarczą w ramach "zarejestrowanego odbiorcy" będąc monitorowaną przez system kontrolny EMCSPL, co wskazuje, że skarżąca dokonywała odpraw celnych wspólnie z Urzędem Celnym wobec czego mogła uznać, że nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności skarżącego na gruncie 116 § 1 Ordynacji podatkowej;

10.

art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 194 § 1 O.p. poprzez pominięcie w sprawie dowodów w postaci dokumentów e-AD oraz Ewidencji Nabywanych Wewnątrzwspólnotowo Wyrobów Akcyzowych;

11.

art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 188 O.p., poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie rozprawy w postępowaniu podatkowym i nieprawidłowe wnioski organu co do wiedzy skarżącego o działalności gospodarczej spółki A w okresie od (...).03.2012 r. do (...).09.2012 r.

12.

art. 194 § 1 O.p. poprzez niewłaściwą ocenę dokumentów zgromadzonych w sprawie.

W treści uzasadnienia skarżący ponownie przytoczył prezentowaną dotychczas argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona w sprawie decyzja jest prawidłowa.

Sporną w sprawie była kwestia odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu tej spółki, za wymienione zaległości podatkowe A Sp. z o.o. z siedzibą w L., stwierdzone decyzjami z dnia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia (...) czerwca 2013 r. ((...)) oraz z dnia (...) listopada 2014 r. ((...)) tj. 1) za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) za grudzień 2011 r. oraz od stycznia do czerwca 2012 r., a także z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych w związku z egzekucją podatku od towarów i usług za miesiące od marca 2011 r. do czerwca 2012 r. a także 2) za zaległości w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) z tytułu wystawionych faktur VAT z wykazanym podatkiem od towarów i usług za miesiące: grudzień 2011 r. oraz styczeń, luty, marzec i kwiecień 2012 r. oraz z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2011 r. oraz za okres od stycznia do kwietnia 2012 r.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że na okres pełnienia przez R. K. funkcji członka zarządu wymienionej spółki, przypadały terminy płatności spornych w sprawie ww. zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług. Powyższa okoliczność była w sprawie bezsporna. Skarżący do pełnienia funkcji prezesa zarządu został powołany w dniu (...) listopada 2010 r. i w okresie objętym niniejszym postępowaniem sprawował tę funkcję w sposób nieprzerwany. Za przedmiotowy okres spółka składała deklaracje podatkowe, których prawidłowość została następnie zweryfikowana i zakwestionowana w decyzjach wydanych wobec spółki A (z dnia (...) czerwca 2013 r. i z dnia (...) listopada 2014 r.).

Jak wynika z art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p., członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązanie podmiotu głównego jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1)

nie wykazał, że:

a)

we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b)

niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2)

nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu, zgodnie z art. 116 § 2 O.p. obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu i należności traktowane na równi z zaległością podatkową powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Ustalenie, czy R. K. nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, dotyka zagadnienia zaistnienia "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Odwołać się tu należy do terminu przewidzianego w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., w skrócie - "u.pr.u.n"), gdzie wskazano, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, a w myśl ust. 2 tego artykułu, jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Zgodnie z art. 10 u.pr.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Natomiast art. 11 u.pr.u.n. stanowi, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2).

Z przytoczonych przepisów wynika, że każda z przesłanek niewypłacalności dłużnika obliguje go do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Właściwy czas na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w którym złożenie wniosku zapewnia wszystkim wierzycielom możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki.

Przy ocenie wywiązywania się z obowiązku zapłaty wymagalnych zobowiązań należy wziąć pod uwagę także zobowiązania publicznoprawne powstałe z mocy prawa. To zarząd spółki jest obowiązany do dokonywania prawidłowych ustaleń w zakresie ciążących na spółce zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Fakt następczego badania przez organy podatkowe prawidłowości określenia i uiszczenia zobowiązań podatkowych oraz późniejsze stwierdzenie w tym zakresie nieprawidłowości oraz określenie zobowiązania w prawidłowej wysokości, nie ma wpływu na czynności, jakich winien dokonać w odpowiednim czasie zobowiązany podmiot ani też na zakres obowiązków spoczywających na zarządzie. Obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje już w momencie niezapłacenia jednego lub kilku długów. Uznanie dłużnika za niewypłacalnego powinno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań (tak m.in. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r., II FSK 1743/12, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że niewątpliwie spółka nie uregulowała (co najmniej) ciążących na niej zobowiązań podatkowych, potwierdzonych wymienionymi decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia (...) czerwca 2013 r. ((...)) oraz z dnia (...) listopada 2014 r. ((...)). Ponieważ chodzi o zobowiązania powstałe z mocy prawa, to stan braku ich zapłaty zaistniał w momencie upływu ustawowych terminów płatności tych zobowiązań. Jak już powyżej zaznaczono, bez znaczenia pozostawał fakt określenia zobowiązań przez zarząd w zaniżonej wysokości w trybie samoobliczenia podatku. Dokonywanie przez zarząd niezgodnych z prawem rozliczeń nie może prowadzić do wniosku o braku zaległości w zobowiązaniach powstałych z mocy prawa. Podkreślenia wymaga, że to osoba prawna, a następczo członkowie zarządu, ponoszą ryzyko wykreowania nierzetelnej sytuacji podmiotu w sferze prawa podatkowego. Członek zarządu, jest zaś następczo odpowiedzialny za niezgodny z rzeczywistością stan w sferze podatkowej wygenerowany przez spółkę, skorygowany w późniejszym czasie przez organy podatkowe (tak jak to miało miejsce w przypadku zobowiązań spółki A) i ponosi ryzyko subsydiarnej odpowiedzialności finansowej za te zobowiązania. Podobna konkluzja została zaprezentowana w orzecznictwie, a mianowicie w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 587/17 (dostępny w CBOSA). Termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, należy natomiast liczyć od momentu, kiedy członkowie zarządu mogą stwierdzić, że zachodzą okoliczności uzasadniające wystąpienie z takim wnioskiem (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 293/17, dostępny w CBOSA). Prawidłowe odczytanie norm prawa w zakresie zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług, bez wątpienia obciążało ten podmiot i jej organ zarządzający, jako profesjonalistę funkcjonującego w obrocie prawnym.

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd stoi na stanowisku, że członek zarządu odpowiedzialny za prowadzenie spraw spółki, powinien orientować się w bieżącym stanie jej finansów. Winien mieć wiedzę co do sposobu jej funkcjonowania, zawieranych transakcji a także kontrahentów spółki. Powinien być należycie zorientowany w sprawach podmiotu którym zarządza, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Taka jest bowiem rola osób, którym powierzono prowadzenie spraw spółki. Ewentualny brak wiedzy, lub też błędne działanie bądź niemożność podjęcia faktycznego działania nie może uwalniać członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 204/15, dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony nie przez skarżącego a przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., przy czym wniosek ten (z dnia (...) listopada 2012 r.) był spóźniony. Z powyższego wynika w sposób niewątpliwy, że moment na ewentualne zgłoszenie wniosku przypadał na okres przed wyżej wymienioną datą. W ocenie Sądu, skoro zobowiązania podatkowe ciążyły na spółce z mocy samego prawa, spółka zaś dokonywała rozliczeń w niewłaściwej wysokości, okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości wystąpiły w czasie w którym zobowiązania w podatku od towarów i usług winny być przez spółkę uiszczone. Organ odwoławczy za właściwy moment w którym należało zgłosić wniosek o upadłość spółki przyjął wprawdzie datę (...) marca 2011 r., którą ustalił uwzględniając okoliczność wystawienia tytułu wykonawczego wobec spółki przez Urząd Miejski w K. przyjmując, że co najmniej od daty (...) lutego 2011 r., spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań publicznoprawnych. Datę tę skarżący kwestionuje podnosząc, że zaległość 291 zł została po jej ujawnieniu zapłacona. Nie może jednak umknąć uwadze fakt, że spółka regularnie nie uiszczała innych zaległości publicznoprawnych, w szczególności wynikających z wydanych wobec niej ww. decyzji wymiarowych. W okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., funkcję członka zarządu pełnił R. K. Skarżący nie podjął jednak żadnych działań, które umożliwiałyby zwolnienie go z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, bowiem stosownego wniosku w ogóle nie złożył.

Ponadto, na zakres odpowiedzialności skarżącego nie miał wpływu fakt przebywania w areszcie śledczym. Istotną jest bowiem sama okoliczność sprawowania funkcji członka zarządu w sensie obiektywnym. Bez znaczenia pozostają okoliczności takie jak faktyczna możliwość wykonywania czynności związanych z pełnioną funkcją. Skarżący decydując się na pozostawanie w strukturze zarządu spółki A, winien liczyć się ze wszelkimi konsekwencjami wynikającymi z tego faktu, w szczególności z ewentualną subsydiarną odpowiedzialnością za jej zobowiązania podatkowe. Nie ma przy tym znaczenia w jaki sposób sprawowana jest ww. funkcja tj. czy członek zarządu w zakresie działalności spółki podejmował czynności, czy też był bierny. Dla oceny odpowiedzialności skarżącego nie ma również znaczenia fakt, że oprócz niego, odpowiedzialnością za zobowiązania został obciążony drugi członek zarządu. Odpowiedzialność zawsze będzie ponosił każdy z członków zarządu gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, a który od tej odpowiedzialności się nie uwolni. Jednocześnie, odpowiedzialność ta jest solidarna, co wprost wynika z przepisów O.p. Wobec powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącego odnoszące się do oceny przez organy podatkowe materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzonej w stosunku do M. O.

Nie sposób podzielić także argumentacji skarżącego, który podnosił że był przekonany o dobrej kondycji finansowej spółki. Wewnętrzne przekonanie, czy też brak dostatecznej wiedzy co do zobowiązań spółki, co już podkreślono powyżej, nie powodują zwolnienia z odpowiedzialności za jej zobowiązania.

Za bezzasadne Sąd uznał ponadto pozostałe zarzuty skargi.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki drugiego członka zarządu M. O. należy wskazać, że postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r., (k. 1963-1967 akt administracyjnych) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. poinformował skarżącego o okoliczności włączenia ww. materiałów w poczet materiału dowodowego, wskazując jednocześnie termin do zapoznania się z materiałem dowodowym. Skarżący z prawa tego nie skorzystał. Tym samym nie sposób podzielić argumentacji skarżącego, iż organ podatkowy dopuścił się naruszenia prawa do obrony, szczególnie w sytuacji gdy skarżący posiadając informacje o włączeniu ww. materiału dowodowego nie podjął stosownych czynności.

Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące dokumentów, na które powołuje się skarżący (zaświadczenie z aresztu śledczego, zaświadczenia o braku zaległości podatkowych i celnych). W tym zakresie należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącego, dokumentacja ta stanowiła część materiału dowodowego. Zarzuty dotyczące powyższej dokumentacji skarżący w istocie kieruje przeciwko ocenie okoliczności z nich wynikających, dokonanej przez organy podatkowe.

Jeżeli chodzi o zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach i o braku zaległości celnych, na które powołuje się skarżący, podnieść należy co następuje. W przekonaniu skarżącego, zaświadczenia niniejsze w sposób niewątpliwy dowodziły, że brak było po stronie spółki zobowiązań podatkowych. Należy jednak mieć na uwadze, że w zaświadczeniach tego rodzaju stwierdza się tylko fakty wynikające z rejestrów i ewidencji, jakie prowadzi organ podatkowy (szerzej - w oparciu o posiadane dane). Te zaś prowadzone są m.in. w oparciu o deklaracje składane przez samych podatników. Istnienie zaświadczenia nie przesądza o istnieniu lub braku zaległości podatkowych. Zaświadczenie potwierdza jedynie stan wiedzy wynikającej z dokumentacji, którą posiada organ wydający na dzień wydania zaświadczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r. sygn. II FSK 1215/15; LEX nr 2314652). Skarżący w zakresie niniejszego zarzutu podniósł, że spółka zwracała się cyklicznie o wydanie zaświadczeń "w celu uniknięcia zobowiązań podatkowych". Należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, wydanie przez organ zaświadczenia nie powoduje zwolnienia z konieczności regulowania zobowiązań podatkowych. Nie ma także wpływu na sferę odpowiedzialności członków zarządu i ich obowiązki związane z koniecznością rzetelnego badania stanu finansowego spółki. Innymi słowy, członkowie zarządu nie mogą zasłaniać się treścią wymienionych zaświadczeń celem uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Są zaś zobowiązani do działania zgodnego z przepisami prawa podatkowego. Nie jest nadto słuszne twierdzenie skarżącego, że organ nie podważył treści zawartej w zaświadczeniach wydanych przez Urząd Skarbowy i Urząd Celny, na które powołuje się skarżący. Treść zaświadczeń została bowiem podważona w wyniku wydania powołanych powyżej decyzji wymiarowych wobec spółki A.

Chybioną był także argumentacja skarżącego odnośnie braku wiedzy co do zaległości podatkowych spółki, w związku z posiadaniem statusu "zarejestrowanego odbiorcy" i pozostawaniu spółki pod szczególnym nadzorem Urzędu Celnego i Urzędu Skarbowego. Skutków posiadania szczególnego statusu na gruncie podatku akcyzowego nie sposób przenosić na sferę zobowiązań spółki w podatku od towarów i usług. Nie jest również możliwe przyjęcie tezy, że konieczność pozostawania pod szczególnym nadzorem organów państwowych w związku z posiadaniem statusu zarejestrowanego odbiorcy, zwalniało spółkę (i członków jej zarządu) od badania prawidłowości podejmowanych działań np. składanych deklaracji w podatku od towarów i usług.

Bezzasadnym był również zarzut dotyczący nieuzasadnionej odmowy przez organ podatkowy przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z treści złożonego wniosku (k. 1901-1905 akt administracyjnych), skarżący żądał przeprowadzenia rozprawy celem ustalenia czy miał wiedzę o zaległościach podatkowych spółki i czy ta wiedza umożliwiała mu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Skarżący argumentował, że rozprawa umożliwi ustalenie wpływu pobytu w areszcie śledczym na odpowiedzialność za podejmowane w tym czasie działania A oraz dokonanie ustaleń co do zakresu odpowiedzialności drugiego z członków zarządu spółki. Biorąc pod uwagę kierunek wniosku skarżącego, należy stwierdzić, iż organ słusznie odmówił przeprowadzenia rozprawy. Jak już wcześniej wspomniano, wiedza co do zaległości podatkowych spółki nie ma znaczenia dla oceny ich występowania, podobnie jak dla samej odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu. Ponadto, każdy z członków zarządu jako profesjonalista powinien stosować obowiązujące przepisy prawa. Błędne przekonanie co do ich treści, bądź nawet co do ich interpretacji, nie ma wpływu na ocenę odpowiedzialności za zobowiązania spółki. To członek zarządu, znając obowiązujące regulacje i stan finansowy spółki winien dokonać oceny czy zaistniały okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Dla oceny odpowiedzialności skarżącego nie miał znaczenia także fakt jego przebywania w areszcie śledczym, ani też fakt, że za zobowiązania spółki odpowiedzialność ponosi również drugi z członków zarządu.

Reasumując stwierdzić należało, że błędne określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług za sporny okres, oraz skutkujące powyższym błędem nieprawidłowe jego rozliczenie w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu (skorygowane następczo w decyzjach wymiarowych) nie uwalnia skarżącego od odpowiedzialności o której mowa w art. 116 O.p.

Podsumowując, w niniejszej sprawie organy podatkowe dokonały prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod normy prawne. W myśl regulacji zawartych w art. 116 O.p. za zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych odpowiadają członkowie zarządu, którzy pełnili tę funkcję w czasie upływu terminu płatności tych zobowiązań. Możliwość obciążenia odpowiedzialnością za zobowiązania spółki występuje w przypadku bezskuteczności egzekucji z jej majątku. Ewentualna możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki jest możliwa po wykazaniu przez członka zarządu, że złożył we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości, bądź nie ponosi winy w jego niezłożeniu lub wskazał mienie spółki z którego byłoby możliwe zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W tym miejscu należy też podzielić stanowisko organu, że stwierdzone okoliczności dotyczące wskazywanego dłużnika przysługujących spółce wierzytelności (145.890,50 zł) nie pozwoliły na ocenę co do realności możliwości zaspokojenia z uwagi na brak podjęcia przez spółkę C korespondencji, posiadanie licznych własnych zaległości oraz wykreślenie z rejestru podatników VAT.

Skoro organ wykazał bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz fakt pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w czasie powstania zaległości podatkowej, skarżący zaś nie wykazał żadnej z przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności za zobowiązania, stwierdzić należy że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z tego powodu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) skargę w całości oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.