Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2598507

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 listopada 2017 r.
I SA/Wa 951/17
Wydanie orzeczenia obarczonego wadą nieważności.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.).

Sędziowie WSA: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Emilia Lewandowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z. w K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1175/16 w sprawie ze skargi Z. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji

1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1175/16;

2. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1175/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. w (...) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Z. w (...) wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem z powodu nieważności na podstawie art. 271 pkt 2 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.). Na tej podstawie wniesiono o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem, jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania podniesiono, że skarżący został pozbawiony prawa do należytego reprezentowania - zawiadomienie o terminie rozprawy przesłano jego pełnomocnikowi na niewłaściwy adres. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skierował bowiem korespondencję pod błędny adres pełnomocnika, mimo jego prawidłowego wskazania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r. oddalił skargę Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) maja 2012 r. nr (...), którą stwierdził nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia (...) września 2011 r. nr (...) uchylającej decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 1996 r. nr (...) o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę (...) prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej (...), ozn. w ewidencji gruntów w obrębie nr (...) ((...)) jako działka nr (...), uregulowanej w księdze wieczystej nr (...) i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił Z.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Z.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister stwierdził, że kwestionowane decyzje nie są obarczone żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. powodujących stwierdzenie nieważności decyzji. Organ nadzoru wskazał, że w sprawie zakończonej kontrolowanymi decyzjami kluczowym było ustalenie, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie zastosowała się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2501/10, a stosownie do przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Minister podniósł, że w ww. wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że organ odwoławczy winien ustalić w oparciu o dowody zgromadzone w sprawie czy odwołanie Z. z dnia 23 marca 1996 r. od decyzji Wojewody zostało wniesione terminowo, czy też z uchybieniem terminu do jego wniesienia i w zależności od poczynionych ustaleń, w dalszej kolejności rozstrzygnąć je lub w przypadku uznania, że zostało wniesione z uchybieniem terminu-rozważyć wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.

Zdaniem organu Minister Administracji Cyfryzacji w decyzjach z dnia (...) maja 2012 r. i z dnia (...) grudnia 2012 r. stosując w sposób prawidłowy obowiązujące przepisy uznał, że doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji KKU z dnia (...) września 2011 r.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. w (...) przedstawiając w niej zasługi Z. dla Polski i podnosząc, że decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z (...) września 2011 r. stanowiła podstawę do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, bowiem dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje na prawa Z. do Domu im. (...).

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1175/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powyższą skargę oddalił. W sprawie nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku wobec braku stosownego wniosku.

W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadna. Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. Po rozważeniu stanu sprawy, sąd może jednak - zgodnie z powołanym przepisem - połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Nie ma wątpliwości co do tego, że w poddanym analizie przypadku skarżący w wyniku naruszenia przepisów prawa został pozbawiony możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Jest bowiem bezspornym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kierował korespondencję do pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu na błędny adres tj. (...) w (...), podczas gdy prawidłowy adres to (...) w (...). Tym samym należy uznać, że postępowanie o sygn. akt I SA/Wa 1175/16 zakończone wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r. dotknięte było nieważnością.

W tym stanie rzeczy, Sąd w niniejszym składzie wznawia powyższe postępowanie, uchyla wydany w jego trakcie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r. oraz ponownie rozpoznaje sprawę ze skargi Z. w (...).

Wystąpienie powodów nieważności postępowania skutkuje bowiem uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy stanowiące je naruszenie prawa ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jest to bowiem bezwzględna podstawa wznowienia (por. Andrzej Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 639; H. Knysiak - Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 667; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2006, s. 548). Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania jak i kończącego je orzeczenia a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 406/07, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 281 zd. drugie p.p.s.a., po rozważeniu stanu sprawy, uznał że uzasadnione jest połączenie badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) maja 2016 r. uznał, że jest ona bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) maja 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia (...) grudnia 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) grudnia 2012 r. i decyzji z dnia (...) maja 2012 r. stwierdzającej nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia (...) września 2011 r.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż jak słusznie wskazał Minister przy wydawaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji KKU nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.

Decyzją komunalizacyjną z dnia (...) marca 1996 r. Wojewoda (...) stwierdził nabycie przez Gminę (...) z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w (...), oznaczonej jako działka nr (...).

Postanowieniem z dnia (...) października 2010 r. nr (...) Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odmówiła Z. z K. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2501/10 uchylił powyższe postanowienie wskazując, że zostało ono wydane bez stosownego wniosku Związku, który domagał się rozpoznania złożonego przed laty odwołania nie zaś przywrócenia terminu do jego wniesienia. Zdaniem Sądu organ odwoławczy winien ustalić czy odwołanie od decyzji komunalizacyjnej zostało wniesione terminowo, czy też z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Następnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia (...) września 2011 r. nr (...) uchyliła decyzję komunalizacyjną Wojewody (...) z dnia (...) marca 1996 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest ustalenie czy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydając ww. decyzję rażąco naruszyła art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji Komisja powołując się na związanie prawomocnym wyrokiem Sądu, z którego w jej ocenie wynikało, że Z. zachowując wymagany prawem termin prawidłowo złożył odwołanie, stwierdziła, że zamiast rozważania zastosowania innych środków prawnych najwłaściwszym będzie merytoryczne rozpatrzenie odwołania Z.

Stanowisko Komisji jest błędne. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 29 marca 2011 r. Sąd ten stwierdził, że organ odwoławczy winien ustalić w oparciu o dowody zgromadzone w sprawie czy odwołanie Z. z dnia 26 marca 1996 r. zostało wniesione terminowo czy też z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W zależności od poczynionych ustaleń, w dalszej kolejności rozstrzygnąć je lub w przypadku uznania, że zostało wniesione z uchybieniem terminu rozważyć wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Sąd w uzasadnieniu wyroku wbrew twierdzeniom Komisji nie stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem wymaganego prawem terminu, a polecił ustalenie tej kwestii przez organ odwoławczy. Powołane przez Komisję stwierdzenie, że Z. zachowując wymagany prawem termin prawidłowo złożył odwołanie domagając się jego rozstrzygnięcia pochodzi z wniosku Z. z dnia 2 marca 2010 r., a nie z ustaleń Sądu.

W tej sytuacji prawidłowo organ nadzoru w kwestionowanych decyzjach stwierdził, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w decyzji z dnia (...) września 2011 r. rażąco naruszyła przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Sądu.

Zgodnie z treścią tego przepisu (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji KKU) ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaś wbrew zaleceniom Sądu nie przeprowadziła postępowania w zakresie ustalenia zachowania terminu do wniesienia odwołania przez Z. od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) marca 1996 r. przystępując do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, po błędnym ustaleniu, że ze wskazań Sądu wynika, iż odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu.

Zasadnie zatem została stwierdzona nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zapadłej z rażącym naruszeniem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wydanym w tym przedmiocie decyzjom Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) grudnia 2012 r. i z dnia (...) maja 2012 r. nie można zrzucić, że wydane zostały w warunkach wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 282 § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 281 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.