Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1620645

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 18 kwietnia 2013 r.
I SA/Wa 86/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt.

Sędziowie WSA: Joanna Skiba, Przemysław Żmich (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi I. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku I. D. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...), postanowieniem z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w M. decyzją z dnia (...) grudnia 1971 r., nr (...) przejęło na własność Państwa opuszczone gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami o powierzchni (...) ha położone we wsi P., powiat M., stanowiące własność spadkobierców P. D. Pomimo doręczenia tej decyzji M. O. i H. T., spadkobierczyniom P. D., nie została ona przez nie zaskarżona w ustawowym terminie.

Wnioskiem z dnia 15 czerwca 1991 r. spadkobierczynie P. D. zwróciły się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia własności gospodarstwa rolnego we wsi P.

Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) sierpnia 1991 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w M. z dnia (...) grudnia 1971 r.

Od decyzji tej H. T. wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, który decyzją z dnia (...) października 1996 r., nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarski Żywnościowej H. T.wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt IV SA 1978/96 Naczelny Sąd Administracyjny skargę H. T. oddalił.

Następnie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiła I. D., spadkobierczyni zmarłej w 2008 r. H. T., z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest "zainteresowany". Zainteresowanym w rozumieniu tego przepisu będą uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są "zainteresowani" przywróceniem im prawa do podjęcia pewnych czynności procesowych.

Zgodnie z art. 127 k.p.a. odwołanie może wnieść jedynie strona postępowania administracyjnego. Stronami postępowania przed Wojewodą (...) były H. T. i M. O. i to im doręczona została decyzja Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r. Decyzję tę w ustawowym terminie (w trybie odwoławczym) zaskarżyła H. T. Wyczerpany został zatem tryb odwoławczy przez stronę tego postępowania. Termin "wniesienie odwołania" odnosi się tylko do osób, którym decyzja została doręczona, nie dotyczy osób, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji i którym decyzji nie doręczono. Nie dotyczy on zatem skarżącej. Jak wynika z akt sprawy I. D. nie była stroną postępowania nadzorczego zakończonego decyzją Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r. i decyzja ta nie była jej doręczona. Powyższe oznacza, że I. D. nie przysługuje prawo złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie odwołania od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r.

Od postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) I. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu wskazała, że zarówno decyzja z dnia (...) grudnia 1971 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w M., jak i decyzja Wojewody (...) Wydziału Geodezji Kartografii i Gospodarski Gruntami z dnia (...) sierpnia 1991 r. zapadły z rażącym naruszeniem prawa. Dziadkowie skarżącej P. i M. małż. D. zmarli odpowiednio w 1964 i 1960 r. W chwili wydawania zaskarżonych decyzji mama skarżącej H. T. i jej siostra M. O. nie miały uregulowanego stanu spadkowego po swoich rodzicach, tj. P. i M. małż. D. Wprawdzie wniosek o stwierdzenie prawa do spadku został złożony, lecz Sąd postępowanie w sprawie zawiesił i dopiero obecnie skarżąca, będąc prawnym spadkobiercą mamy na podstawie postanowienia o sygn. akt (...), wystąpiła do Sądu Rejonowego w K. o podjęcie sprawy spadkowej po dziadkach. Fakt powyższy wskazuje, że w postępowaniach administracyjnych zarówno mama skarżącej, jak i jej siostra nie miały przymiotu strony.

Skarżąca podniosła, że osoby te były lekceważone przez urzędników z Gminy (...), którzy spowodowali bezprawne wywłaszczenie gospodarstwa po dziadkach. Ustalenie bowiem jakoby gospodarstwo po dziadkach leżało odłogiem było zwykłą mistyfikacją urzędników tej Gminy. W dokumentacji administracyjnej wielokrotnie użyto określenia, że mama traktowana była jako spadkobierca podczas, gdy postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po dziadkach nie zakończyło się. Decyzje administracyjne zatem nr (...) z dnia (...) grudnia 1971 r., nr (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r. i wreszcie zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapadły z rażącym naruszeniem prawa - są co najmniej przedwczesne bowiem do chwili obecnej stan spadkowy gospodarstwa nie jest uregulowany orzeczeniem sądowym. Nie jest prawdą, że gospodarstwo było opuszczone, gdyż pracowały w gospodarstwie jako dwuzawodowcy matka skarżącej i jej siostra - córki właścicieli. Gdyby nawet Sąd wykluczył je od dziedziczenia gospodarstwa rolnego po małżonkach D. na podstawie obowiązujących wówczas przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych to prawa do spadku w postaci gospodarstwa rolnego przyznałby ich nieletnim dzieciom, a zarazem wnukom małżonków D.

Skarżąca wskazała, że nie rozumie dlaczego zaskarżone postanowienie pozbawia ją statusu strony, skoro przedstawiła postanowienie spadkowe po swojej mamie. Uważa, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wywłaszczeniowej jest w pełni uzasadniony. Skoro bowiem nie została uregulowana kwestia prawa do spadku w postaci gospodarstwa rolnego po jej dziadkach, to nie można przyjąć, że w tych postępowaniach uczestniczyły uprawnione strony. Decyzje zatem z mocy prawa powinny być uznane za nieważne.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podniósł, że zarzuty merytoryczne skargi wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania, ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczyło tylko przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r. H. T. - matka wnioskodawczyni wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, który decyzją z dnia (...) października 1996 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez H. T. do NSA, który wyrokiem z dnia 27 października 1998 r. skargę oddalił.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Poza sporem jest to, że I. D. jako jeden ze spadkobierców po H. T. w dniu 30 sierpnia 2012 r. skierowała do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...).

Jak słusznie wskazał Minister od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...) było już składane odwołanie przez H. T. Co więcej odwołanie to zostało rozpatrzone decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia (...) października 1996 r., nr (...). Trafnie wskazał organ odwoławczy, że stroną postępowania zakończonego decyzją Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...) nie była skarżąca I. D.

Zgodzić należało się z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może pochodzić wyłącznie od strony, której doręczono decyzję. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1762/09 (LEX nr 746776) możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Skoro zatem I. D. nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...) i nie doręczono jej decyzji organu pierwszej instancji, przywrócenie terminu do złożenia odwołania było niedopuszczalne.

Nie budzi wątpliwości to, że I. D. nie otrzymała decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...), a zatem skarżącej nie uruchomił się termin 14 dni na wniesienie odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zaś termin do zaskarżenia decyzji z 1991 r. nie rozpoczął biegu, to skarżąca nie mogła uchybić temu terminowi. Brak wystąpienia zdarzenia w postaci uchybienia terminu do wniesienia odwołania skutkował tym, że skarżąca nie mogła skutecznie domagać się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Prawidłowo więc Minister, działając na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 k.p.a., nie uwzględnił wniosku I. D. w tym zakresie.

W niniejszej sprawie nie miały znaczenia zarzuty podnoszone przez skarżącą dotyczące przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi P. o pow. (...) ha z rażącym naruszeniem prawa poprzez wadliwe przyjęcie, że gospodarstwo to leżało odłogiem i było opuszczone. Przedmiotem skargi I. D. w niniejszej sprawie było bowiem postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...), które dotyczyło odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r. Nr (...). Wobec tego w niniejszej sprawie Sąd zajmował się oceną zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli Sądu nie była prawidłowość decyzji Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r. Nr (...).

Faktem jest to, że I. D. legitymuje się postanowieniem spadkowym po swej matce H. T. (postanowienie z dnia (...) października 2009 r., sygn. akt (...)) oraz to, że H. T. była stroną w postępowaniach zakończonych decyzjami: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w M. z dnia (...) grudnia 1971 r., nr (...); Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 1991 r., nr (...); Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia (...) października 1996 r., nr (...). Nabycie przez skarżącą praw spadkowych po matce miałoby znaczenie do ustalenia jej legitymacji do bycia stroną nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, zmierzających do uchylenia, zmiany, czy stwierdzenia nieważności powyższych trzech decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.), gdyby skarżąca takowe postępowania zainicjowała.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.