I SA/Wa 749/15 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2438292

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r. I SA/Wa 749/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.).

Sędziowie WSA: Marta Kołtun-Kulik Przemysław Żmich.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2014 r. nr (...) w punkcie drugim i trzecim;

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja, w części objętej uchyleniem, nie podlega wykonaniu;

3.

zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej M. R. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

M. R. zaskarżyła decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) lutego 2015 r., Nr (...), utrzymującą w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2014 r., Nr (...) w zakresie (pkt 2 i pkt 3), tj. w zakresie w jakim odmówiono skarżącej przyznania prawa do podwyższonej rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika prawnego F. R. nieruchomości w (...), tj. względem domu mieszkalnego powyżej (...) m3 (tj. (...) m2), względem warsztatu powroźniczego powyżej (...) m3 (tj. (...) m2) oraz względem pomieszczenia na składy powyżej (...) m3 (tj. (...) m2), a zatem w zakresie różnicy pomiędzy powierzchnią, zdaniem skarżącej, wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości budynków, a powierzchnią tych budynków przyjętą w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 19 lutego 1980 r. M. R., S. D., E. R., A. R., K. P. i T. B. wystąpili do Urzędu Dzielnicowego (...) w (...) o zaliczenie wartości mienia pozostawionego przez F. R. za granicą na poczet opłat z tytułu użytkowania wieczystego działki budowlanej na terenie dzielnicy (...). Do niniejszego wniosku strony załączyły m.in. orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (...) z dnia (...) lutego 1947 r., wskazujące, iż F. R. pozostawił w (...), województwo (...) następujący majątek nieruchomy: dom murowany, parterowy, trzyizbowy z przynależnościami - warsztat powroźniczy - wybudowany na parceli o obszarze (...) m2.

W związku z przejęciem przez wojewodów dotychczasowych kompetencji starostów i prezydentów w zakresie potwierdzania uprawnień zabużańskich, postanowieniem z dnia (...) października 2004 r. Prezydent Miasta (...) przekazał ww. wniosek z dnia 19 lutego 1980 r. do Wojewody (...) celem załatwienia zgodnie z właściwością.

Niezależnie od powyższego wnioskiem z dnia 13 lutego 2006 r. M. R. ponownie wystąpiła do Wojewody (...) o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w (...) nieruchomości zabudowanej domem parterowym, warsztatem, oraz szopą. Do niniejszego wniosku strona załączyła m.in.: orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (...) z dnia (...) lutego 1947 r., opis mienia pozostawionego przez F. R., dokument prywatny zawierający opis nieruchomości pozostawionej wraz z mapką, oraz dowód ubezpieczeniowy nr (...) z dnia (...) grudnia 1934 r., dotyczący nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...) nr (...), wystawiony na nazwisko F. R.

Ze względu na brak ustawowo kwalifikowanych dowodów pismem z dnia 9 lipca 2007 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Przy piśmie z dnia 7 maja 2008 r. strona przedłożyła do akt sprawy oświadczenie świadka U. M. - S. z dnia 30 kwietnia 2008 r. Ponadto materiał dowodowy niniejszej sprawy został uzupełniony o oświadczenie ww. świadka z dnia 5 czerwca 2008 r.

Postanowieniem nr (...) z dnia (...) czerwca 2008 r. Wojewoda (...) uznał, iż materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie spełnia wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wezwał stronę do załączenia operatu szacunkowego.

W dniu 29 stycznia 2009 r. strona dołączyła do akt sprawy oświadczenia świadków U. M. - S. oraz K. P. z dnia 26 listopada 2008 r. Natomiast przy piśmie z dnia 13 lipca 2010 r. do akt sprawy przekazany został operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, określający wartość mienia nieruchomego pozostawionego przez F. R. w (...), województwo (...), na kwotę (...) zł.

Wnioskiem z dnia 24 grudnia 2010 r. Pani M. R. zwróciła się do Wojewody (...) o zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 celem zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Postanowieniem nr (...) z dnia (...) stycznia 2011 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w (...), dawne województwo (...).

Pismem z dnia 1 lutego 2011 r. pełnomocnik strony złożył zażalenie na ww. postanowienie Wojewody (...).

W dniu (...) marca 2011 r. Minister Skarbu Państwa wydał postanowienie nr (...), którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i zawiesił przedmiotowe postępowanie.

Pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. pełnomocnik strony wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania.

Postanowieniem z dnia (...) marca 2014 r. Wojewoda (...) podjął zawieszone postępowanie. Po podjęciu postępowania przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r., strona załączyła do akt sprawy opinię projektanta G. K. z dnia (...) kwietnia 2014 r.

Następnie postanowieniem nr (...) z dnia (...) lipca 2014 r. organ I instancji zmienił własne postanowienie z dnia (...) czerwca 2008 r. o spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniach 23 i 24 września 2014 r. do materiału dowodowego prowadzonego postępowania strona dołączyła opinię projektanta W. W. z dnia (...) września 2014 r. oraz operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, określający wartość mienia nieruchomego pozostawionego przez F. R. w (...), województwo (...), na kwotę (...) zł.

Decyzją nr (...) z dnia (...) listopada 2014 r., Wojewoda (...) potwierdził M. R. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w (...), dawne województwo (...), obecnie (...).

Pismami z dnia 15 grudnia 2014 r. pełnomocnik strony zaskarżył w części ww. decyzję Wojewody (...) tj. pkt 2 i 3, oraz wniósł o jej uzupełnienie.

Postanowieniem nr (...) z dnia (...) stycznia 2015 r. organ I instancji odmówił uzupełnienia własnej decyzji nr (...) z dnia (...) listopada 2014 r.

Po wydaniu powyższego postanowienia pełnomocnik strony pismem z dnia 27 stycznia 2015 r., ponownie zaskarżył w części ww. decyzję Wojewody (...) tj. pkt 2 i 3, wnosząc o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia (...) lutego 2015 r., Nr (...), utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2014 r., Nr (...).

Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżąca na dowód pozostawienia przez F. R. nieruchomości w (...) przedłożyła dokumenty urzędowe w postaci orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (...) z dnia (...) lutego 1947 r. oraz opis mienia pozostawionego sporządzony przez Komisję Mieszaną do Spraw Ewakuacji. Z pierwszego z ww. dokumentów wynika, że F. R. pozostawił w (...), województwo (...) następujący majątek nieruchomy: dom murowany, parterowy, trzyizbowy z przynależnościami - warsztat powroźniczy - wybudowany na parceli o obszarze (...) m2. Natomiast opis mienia pozostawionego wskazuje, że F. R. pozostawił w (...): dom mieszkalny o kubaturze (...) m3 (kamień, blacha, wybudowany w 1925 r.), budynek gospodarczy (szopa, komora i inne) o kubaturze (...) m3 (kamień, drzewo, blacha, wybudowany w 1925 r.) oraz pomieszczenie na składy o kubaturze (...) m3 (drzewo, blacha, wybudowane w 1925 r.).

Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku dysponowania przez organ wojewódzki dokumentami urzędowymi określającymi kubaturę budynków brak jest podstaw do uwzględnienia przedłożonych przez stronę oświadczeń świadków U. M. - S. z dnia 30 kwietnia 2008 r. i 26 listopada 2008 r. oraz K. P. z dnia 26 listopada 2008 r., dotyczących powierzchni budynków pozostawionych przez F. R. w (...). Takie oświadczenia mogłyby stanowić dowód w sprawie tylko i wyłącznie w sytuacji braku dokumentów urzędowych dotyczących pozostawionej nieruchomości.

Dodatkowo organ wskazał, że przedłożone przez stronę w toku postępowania oświadczenia świadków U. M. - S. oraz K. P. są niewiarygodne. Z akt sprawy wynika bowiem, że w chwili opuszczenia przez F. R. w 1945 r. spornej nieruchomości U. M. - S. miała 13 lat, zaś K. P. 8 lat. Zdaniem organu odwoławczego tak młode osoby nie są w stanie precyzyjnie określić powierzchni i struktury gruntów oraz podać szczegółowych danych dotyczących budynków znajdujących się na spornej nieruchomości, ich rodzaju, powierzchni I materiałów użytych do ich budowy. Z zasad doświadczenia życiowego i logicznego myślenia wynika, że nawet gdyby świadkowie widzieli przedmiotowe budynki na chwilę przed składaniem oświadczenia nie byliby w stanie podać dokładnych ich wymiarów, no chyba że dysponowaliby specjalistyczną wiedzą i sprzętem zaś takie wymagania można stawiać jedynie biegłemu rzeczoznawcy.

Organ podkreślał również fakt, iż oświadczenie świadka K. P. z dnia 26 listopada 2008 r. nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż zostało ono złożone przez osobę bliską - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087). Jak bowiem wynika z akt sprawy K. P. jest córką F. R. - właściciela nieruchomości pozostawionej.

Zdaniem organu, skoro art. 6 ust. 5 ww. ustawy wprost wskazuje, iż potwierdzeniu przysługiwania prawa własności nieruchomości pozostawionej w przypadku braku dokumentów mogą służyć oświadczenia świadków, spełniających wymogi wskazane w tym przepisie, to oświadczenia świadków niespełniające tych wymogów nie mogą być uznane za wystarczający dowód na przysługiwanie prawa własności i pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r., przyznając szczególny walor określonym w tej ustawie dowodom (w tym zeznaniom dwóch świadków zamieszkującym w tej samej miejscowości, w której położona jest pozostawiona nieruchomość lub miejscowości sąsiedniej i niespokrewnionych ze stroną), wyklucza możliwość ich uwzględnienia w przypadku, gdy nie spełniają one wymogów określonych w ww. ustawie.

Organ odnosząc się do opinii rzeczoznawcy majątkowego - G. K. z dnia (...) kwietnia 2014 r. zgodnie, z którą budynki wskazane w opisie mienia pozostawionego nie mogły być położone na działce o powierzchni (...) m2, zauważył iż Wojewoda (...) uznał powierzchnię działki wskazaną w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego za zbyt małą do wybudowania na niej budynków opisanych w opisie mienia pozostawionego i wydając postanowienie z dnia (...) czerwca 2008 r. (zmienione postanowieniem z dnia (...) lipca 2014 r.) wskazał, że-rzeczoznawca majątkowy, biorąc pod uwagę wielkość naniesień na nieruchomości, w operacie szacunkowym określi powierzchnię nieruchomości gruntowej niezbędnej do prawidłowego użytkowania posadowionych na niej budynków. Powyższe zostało uwzględnione przez rzeczoznawcę majątkowego, który w operacie szacunkowym z dnia (...) września 2014 r. określił powierzchnię nieruchomości. gruntowej na (...) m2.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego w niniejszej opinii błędnie przyjęto, iż warsztat powroźniczy stanowił integralną część budynku mieszkalnego. Doliczenie powierzchni warsztatu do powierzchni budynku mieszkalnego jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a zwłaszcza opisem mienia pozostawionego, z którego wynika iż stanowiły one dwie oddzielne budowle. Nie można, zadaniem organu, zgodzić się z zawartym w niniejszej opinii twierdzeniem, iż budynek mieszkalny o kubaturze (...) m3 (tj. (...) m2) nie pozwala technicznie na rozmieszczenie w tym budynku 3 izb mieszkalnych, kuchni, sieni oraz warsztatu powroźniczego.

Za bezpodstawne, w ocenie organu, należy również uznać zawarte w opinii W. W. twierdzenia, iż w opisie mienia pozostawionego nastąpiła oczywista pomyłka Komisji Mieszanej do Spraw Ewakuacji w zakresie przyjętych jednostek. Zdaniem autora opinii o możliwym błędzie w opisie mienia świadczy mylnie przyjęta wielkość powierzchni parceli nieruchomości określona w opisie mienia na (...) m2.

Organ w odpowiedzi podnosił, iż w opisie mienia pozostawionego brak jest informacji o powierzchni nieruchomości gruntowej, na której znajdywały się wymienione w nim budynki. O tym, iż w przedmiotowej sprawie nie można mówić o pomyłce w zakresie jednostek określających wielkość budynków świadczy również kolumna zatytułowana "kubatura" umieszczona na formularzu opisu mienia pozostawionego stosowanym przez Komisję Mieszaną do Spraw Ewakuacji.

W ocenie organu, brak jest zatem powodów, które uzasadniałyby konieczność poszukiwania dodatkowych dowodów potwierdzających dane zawarte w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (...) z dnia (...) lutego 1947 r. oraz opisie mienia pozostawionego sporządzonego przez Komisję Mieszaną do Spraw Ewakuacji. Skarżąca przedkładając kolejne opinie próbuje potwierdzić tezę, o nieprawidłowych danych uwidocznionych ww. dokumentach urzędowych, jednakże nie na podstawie kontrdowodów, a jedynie poprzez dowody wytworzone na potrzeby prowadzonego przez nią postępowania. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 76 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego "dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowię dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Organ odwoławczy zauważa również, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych (art. 76 § 3 k.p.a.). Organ wskazuje, że z akt sprawy nie wynika jednak, aby taki przeciwdowód został przez stronę przedstawiony. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa dowodami tymi nie mogą być w szczególności oświadczenia świadków, na które powołuje się skarżąca. Z oświadczeń tych wynika bowiem, że w chwili opuszczenia przez F. R. w 1945 r. spornej nieruchomości U. M. - S. miała 13 lat, zaś K. P. 8 lat. Tak młode osoby nie są w stanie precyzyjnie określić powierzchni i struktury gruntów oraz podać szczegółowych danych dotyczących budynków znajdujących się na spornej nieruchomości, ich rodzaju, powierzchni i materiałów użytych do ich budowy. Z kolei analiza znajdujących się w aktach sprawy opinii również nie daje podstaw do zakwestionowania dokumentów urzędowych tj. orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego oraz opisu mienia pozostawionego wystawionego przez Komisję Mieszaną do Spraw Ewakuacji.

W ocenie organu odwoławczego za nieuzasadnione należy także uznać zaskarżenie w odwołaniu postanowień Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2014 r. oraz (...) stycznia 2015 r. Jak już to wyżej podniesiono w przedmiotowej sprawie został zgromadzony materiał dowodowy, który pozwolił na ustalenie, że F. R. pozostawił w (...), województwo (...), nieruchomość gruntową zabudowaną domem mieszkalnym o kubaturze (...) m3 (kamień, blacha, wybudowanym w 1925 r.), warsztatem powroźniczym o kubaturze (...) m3 (kamień, drzewo, blacha, wybudowanym w 1925 r.) oraz pomieszczeniem na składy o kubaturze (...) m3 (drzewo, blacha, wybudowanym w 1925 r.). W zaskarżonym postanowieniu z dnia (...) lipca 2014 r. organ I instancji prawidłowo wskazał również, iż rzeczoznawca majątkowy biorąc pod uwagę wielkość naniesień na nieruchomości, w operacie szacunkowym określi powierzchnię nieruchomości gruntowej niezbędnej do prawidłowego użytkowania posadowionych na niej budynków.

Organ odwoławczy, odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony dotyczącego dopuszczenia w postępowaniu odwoławczym dowodu z opinii biegłego celem ustalenia rzeczywistej powierzchni zabudowań wchodzących w skład opuszczonej przez F. R. nieruchomości w (...) wyjaśniał, iż zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Tak więc tylko w przypadku braku dokładnego udowodnienia okoliczności dotyczących rodzaju, czy też powierzchni zabudowy zasadnym byłoby skorzystanie z opinii biegłego. W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty urzędowe, w tym opis mienia pozostawionego przez F. R. w (...), z którego jasno i precyzyjnie wynika powierzchnia zabudowań wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego dotyczącego powołania biegłego na okoliczność udowodnioną już dokumentami urzędowymi.

M. R. zaskarżyła decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) lutego 2015 r., Nr (...), utrzymującą w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2014 r., Nr (...) w zakresie (pkt 2 i pkt 3). tj. w zakresie w jakim odmówiono skarżącej przyznania prawa do podwyższonej rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika prawnego F. R. nieruchomości w (...), tj. względem domu mieszkalnego powyżej (...) m3 (tj. (...) m2), względem warsztatu powroźniczego powyżej (...) m3 (tj. (...) m2) oraz względem pomieszczenia na składy powyżej (...) m3 (tj. (...) m2), a zatem w zakresie różnicy pomiędzy powierzchnią, zdaniem skarżącej, wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości budynków, a powierzchnią tych budynków przyjętą w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucała:

1)

rażące naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz bezzasadną odmowę dopuszczenia dowodu z opinii biegłego ds. szacowania powierzchni opuszczonej nieruchomości, sporządzonej przy uwzględnieniu statystyk na okoliczność ustalenia najbardziej przybliżonej powierzchni wchodzących w skład opuszczonej nieruchomości budynków, pomimo złożenia w tym zakresie wniosku przez skarżącą pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. oraz ponowienia tego wniosku w odwołaniu z dnia 27 stycznia 2015 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2)

rażące naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 1696, poz. 1418 z późn. zm. - "ustawa Zabużańska"), a to poprzez:

zaniechanie wypełnienia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności poprzez pominiecie przedłożonych przez skarżącą dowodów świadczących o pozostawieniu przez jej poprzednika prawnego w (...) nieruchomości (budynków) o powierzchni znacznie większej, aniżeli wynikająca tylko z dokumentów urzędowych - w tym w szczególności Opisu Mienia Pozostawionego, a w konsekwencji niedopuszczalne arbitralne oparcie się przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wyłącznie o wybiórcze dowody (pomimo istnienia w aktach sprawy szeregu innych jeszcze dowodów), gdy tymczasem ani z przepisów k.p.a. ani z przepisów ustawy zabużańskiej nie wynika uprzywilejowanie tego typu dowodu względem pozostałych zgromadzonych w sprawie, w szczególności, że art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej w sposób jedynie przykładowy wskazuje na środki dowodowe;

całkowicie wadliwego i bezpodstawnego przyjęcia, że na podstawie wszystkich przedłożonych do sprawy dowodów, że to dokumenty urzędowe (w tym w szczególności Opis Mienia Pozostawionego) są wiarygodnym dowodem w zakresie rzeczywistej powierzchni budynków wchodzących w skład opuszczonej przez F. R. nieruchomości i w konsekwencji przyznanie tym dokumentom większej wartości aniżeli pozostałemu zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu;

odmowę uzupełnienia materiału dowodowego (pismem z dnia 28 grudnia 2010 r.) o przedłożone przez skarżącą oświadczenia świadków - tj. K. P. oraz U. M. - S. oraz bezzasadne uznanie, że dokumentacja objęta postanowieniem Wojewody (...) z dnia (...) czerwca 2008 r. w sposób wystarczający określa rodzaj i powierzchnię opuszczonej nieruchomości, podczas gdy: przedłożone nowe dowody przedstawiały istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności (dane o opuszczonej nieruchomości i rzeczywistej jej powierzchni), wobec czego organ II instancji mając na uwadze równą moc dowodową, zobligowany były do uwzględnienia również tych dowodów na okoliczność rodzaju i powierzchni opuszczonej przez F. R. nieruchomości. Zostało wykazane przez skarżącą zarówno w przedłożonych do sprawy dokumentach, jak i w treści oświadczeń świadków - K. P. oraz U. M.-S., że dane zawarte w ww. orzeczeniu PUR, a dotyczące powierzchni nieruchomości pozostawionej przez F. R. w (...) są nieprawidłowe, a zatem organ II instancji bezzasadnie przyjął, że brak jest powodów, które uzasadniałyby konieczność poszukiwania dodatkowych dowodów potwierdzających dane zawarte w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (...) z dnia (...) lutego 1947 r.

3)

rażące naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej poprzez pominięcie przedstawionych przez skarżącą dokumentów świadczących, iż rzeczywista powierzchnia budynków wchodzących w skład opuszczonej nieruchomości była znacznie większa, aniżeli ta wynikająca z Opisu Mienia Pozostawionego (tj. dom mieszkalny miał kubaturę (...) m3, warsztat (...) m3, a pomieszczenie na składy ok (...) m3), gdy tymczasem powołany przepis ustawy zabużańskiej zawiera jedynie przykładowe wyliczenie dowodów, wobec czego organy administracyjne prowadzące postępowanie zobowiązane były do oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem art. 75 § 1 k.p.a. i nie mogły sugerować się formalną teorią dowodową, gdyż w postępowaniu administracyjnym nie ma ona zastosowania;

4)

rażące naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w oparciu o które organ II instancji wydal następnie zaskarżoną decyzję, gdy tymczasem organ administracji rozpoznający sprawę uprawiony jest jedynie do swobodnej, nigdy zaś dowolnej oceny dowodów, a przy tym ta swobodna ocena dowodów nie może prowadzić do pozostawienia w sprawie niewyjaśnionych (rozbieżnych) kwestii;

5)

naruszenie art. 75 § 2 k.p.a. i art. 86 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej poprzez wadliwą kwalifikację prawną istniejących w sprawie środków dowodowych, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie bez uzasadnionych przyczyn, że przedłożone przez skarżącą:

a)

oświadczenie świadka K. P. nie spełnia wymogów art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, jako że zostało złożone przez córkę F. R., gdy tymczasem organ I instancji zobligowany był do uwzględnienia tego dowodu, jako mieszczącego się w zakresie dopuszczalnych przez k.p.a. środków dowodowych stanowiącego zeznania świadka będące równoważnym z innymi dowodem w sprawie - w szczególność, że stanowi on źródło informacji wskazujące, że powierzchnie poszczególnych zabudowań na nieruchomości w dokumentach urzędowych zostały znacznie zaniżone i są nieścisłe z rzeczywistym stanem, a samo oświadczenie zostało złożone w formie aktu notarialnego i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań;

b)

oświadczenia świadka U. M. - S. mają mniejszy walor dowodowy aniżeli dokumenty urzędowe, gdy tymczasem z uwagi na zasady wyrażone w cytowanych przepisach k.p.a. organ administracji zobowiązany był do tego, aby również i te dokumenty przyjąć za dowód w sprawie, pomijając, że oświadczenia zostały złożone w formie aktu notarialnego i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, skutkiem zaniechania czego, rażąco zaniżona została powierzchnia posadowionych na nieruchomości budynków, co spowodowało konsekwentnie również zaniżenie przyznanej rekompensaty;

6)

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2014 r. w części zaskarżonej przez skarżącą (tj. w zakresie pkt 2 i 3 ww. decyzji) przez organ II instancji, podczas gdy:

Zdaniem skarżącej, organ II instancji winien był wziąć pod uwagę zarzuty skarżącej, wskazane w odwołaniu oraz orzec merytorycznie, a względnie z uwagi na uchybienia przepisom postępowania oraz konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy organ II instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody (...) w części oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) lutego 2015 r., sygn. akt (...) utrzymującej w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2014 r., nr (...) w zaskarżonej części, a także poprzedzającej ją decyzji Wojewody (...) nr (...) z dnia (...) listopada 2014 r. w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie z dnia 29 czerwca 2015 r. Sąd dopuścił dowód z kopii dokumentów zawierających zasady obowiązujące przy sporządzaniu orzeczeń Państwowych Urzędów Reparacyjnych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Oceniając zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi kryteriami Sąd doszedł do przekonania, że zarówno ta decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca winny zostać uchylone.

Kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1090).

Prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 przedmiotowej ustawy, przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1)

był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2)

posiada obywatelstwo polskie.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Z wykładni literalnej i systemowej powyższych przepisów wynika, iż warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ww. ustawy.

Wojewoda (...) wydał w dniu (...) czerwca 2008 r. postanowienie w przedmiocie spełnienia wymogów ustawowych potwierdzenia prawa do rekompensaty (zmienione postanowieniem z dnia (...) lipca 2014 r.), oraz decyzję nr (...) z dnia (...) listopada 2014 r., potwierdzająca M. R. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w (...), dawne województwo (...), obecnie (...).

Kwestią sporną w niniejszym postępowaniu jest ustalenie powierzchni zabudowań, na nieruchomości pozostawionej przez F. R. w (...).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy do wniosku, o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, należy dołączyć:

1)

dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;

2)

dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3 ustawy;

3)

dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy, a w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;

4)

oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy;

5)

oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.

W myśl ust. 4 ww. artykułu dowodami w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą być w szczególności:

urzędowy opis mienia;

orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;

dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw;

wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków.

Zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. muszą one zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Świadkowie muszą być osobami, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Przechodząc od wskazanej podstawy prawnej, do kwestii właściwego stosowania cytowanych przepisów należy wskazać, że podstawowymi błędami jakie popełnił organ w przedmiotowej sprawie było przyjęcie znaczenia przesądzającego danych zawartych w Opisie Mienia Pozostawionego, jako dokumentu urzędowego oraz pominięcie innych dowodów w tym, oświadczeń świadków K. P. oraz U. M. - S., jako dowodu w sprawie, z tej przyczyny, że nie spełniały one wymogów z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Przepis art. 6 ustawy zabużańskiej przewiduje osobną procedurę dowodową wskazując między innymi jako dowód, który świadczy o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1 omawianej ustawy również orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny (art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy zabużańskiej). Niemniej jednak uregulowania ustawy zabużańskiej nie wyłączają stosowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 75 § 1 k.p.a., który nakazuje dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem może być dokument urzędowy, zeznania świadków, opinia biegłego oraz oględziny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2015 r. I OSK 1767/13).

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 3 lipca 2013 r. I SA/Wa 2553/12 wskazał, że: Jakkolwiek przepisy ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przyznają szczególny walor wskazanym w niej dowodom - w tym zeznaniom dwóch świadków zamieszkującym w tej samej miejscowości, w której położona jest pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej i niespokrewnionych ze stroną - to jednak nie wykluczają stosowania także innych środków dowodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r. I OSK 796/12 wskazał, że: Zawarcie w art. 6 ust. 4 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej sformułowania: "w szczególności" oznacza, że katalog środków dowodowych, o których mowa w ww. przepisie ma charakter otwarty (podobnie NSA w wyroku z dnia 10 kwietnia 2013 r. I OSK 2066/11).

Należy przy tym wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r.II OSK 3332/14, gdzie NSA podkreśla, że: Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z uregulowań zawartych w rozdziale IV k.p.a. zatytułowanym "Dowody" nie wynika jakie reguły należy stosować mając na uwadze dowody w postaci filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki a także co do tzw. dowodów nienazwanych. W doktrynie prawa ugruntowany jest pogląd, że nie jest jasne, jakie są zasady i tryb korzystania ze środków dowodowych nieprzewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, toteż należy przyjąć, że organ administracji publicznej przeprowadza dowód z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki, stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów (art. 308 k.p.c.). W odniesieniu do pozostałych środków dowodowych, tzw. dowodów nienazwanych, sposób ich przeprowadzenia powinien określić organ administracji publicznej, stosując odpowiednio przepisy o dowodach (art. 309 k.p.c.). W związku z powyższym należy opowiedzieć się za odpowiednim stosowaniem powyższych przepisów kodeksu postępowania cywilnego w postępowaniu administracyjnym, bowiem także w zakresie dowodów nieprzewidzianych w kodeksie organ administracji publicznej powinien kierować się regułami określonymi przez prawo (M.Jaśkowska, A.Wróbel - Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Wydawnictwo LEX Warszawa 2014 r.).

Organ odwoławczy wskazywał, że w przypadku dysponowania przez organ wojewódzki dokumentami urzędowymi określającymi kubaturę budynków brak jest podstaw do uwzględnienia przedłożonych przez stronę oświadczeń świadków U. M. - S. z dnia 30 kwietnia 2008 r. i 26 listopada 2008 r. oraz K. P. z dnia 26 listopada 2008 r., dotyczących powierzchni budynków pozostawionych przez F. R. w (...). Takie oświadczenia, zdaniem organu, mogłyby stanowić dowód w sprawie tylko i wyłącznie w sytuacji braku dokumentów urzędowych dotyczących pozostawionej nieruchomości.

Stanowisko organu jest sprzeczne z przedstawioną wyżej jednolitą wykładnią prezentowaną przez sądy administracyjne i jako takie należało uznać je za błędne. Opis mienia pozostawionego stanowi jedne z dowodów w sprawie i winien być rozpoznawany w zestawieniu z pozostałymi dowodami, takimi jak chociażby oświadczenia K. P., U. M.-S. czy opinie projektanta G. K. i architekta W. W. Opis mienia nie stanowi dowodu niemożliwego do podważenia.

Kolejno, oświadczenia ww. nie mogą być przez organ pominięte z uwagi na nie zachowanie wymogów formalnych wskazanych przez ustawę zabużańską. Znamienne jest, że organ z jednej strony wskazuje, że oświadczenia te nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu, dalej jednak dokonuje ich oceny właściwej dla oceny dowodu w postępowaniu administracyjnym. Organ działa w sposób sobie zaprzeczający. Jeśli oświadczenia niesformalizowane nie stanowią dowodu, bo nie zezwala na to ustawa zabużańska, to nie ma żadnych podstaw aby takie oświadczenia oceniać.

Przedstawiony katalog dowodów i prawidłowa ich ocena powodują, że powstaje w sprawie szereg wątpliwości, do których organ się nie odniósł lub odniósł się w sposób ogólnikowy.

Przede wszystkim aby uzyskać w sprawie prawidłowy ogląd należy zestawić wszystkie dopuszczone przez k.p.a. dowody. Katalog, tych dowodów, również w sprawach opartych na ustawie zabużańskiej jest natomiast otwarty.

Opis Mienia Pozostawionego zawiera rubrykę "Kubatura" a pod tą rubryką liczby odzwierciedlające m3 (stanowisko organu) lub powierzchnię w m2 (twierdzenie skarżącej). Nie sposób nie odnieść się przy tym do definicji kubatury.

Do zdefiniowania kubatury budynku potrzebna nam będzie powierzchnia całkowita, która oznacza sumę wszystkich kondygnacji nadziemnych i podziemnych, w tym również poddasza, tarasów, kondygnacji technicznych i magazynowych. Powierzchnię całkowitą mierzy się na poziomie posadzki po obrysie zewnętrznym budynku (łącznie z grubością ścian) z uwzględnieniem tynków, okładzin i balustrad. W powszechnym rozumieniu, kubatura oznacza pojemność, objętość. I tak kubatura brutto budynku to suma kubatury wszystkich kondygnacji, stanowiąca iloczyn powierzchni całkowitej, mierzonej po zewnętrznym obrysie przegród zewnętrznych i wysokości kondygnacji brutto, mierzonej między podłogą na stropie lub warstwą wyrównawczą na gruncie a górną powierzchnią podłogi bądź warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu nad najwyższą kondygnacją. Do kubatury brutto budynku wlicza się kubaturę przejść, prześwitów i przejazdów bramowych, poddaszy nieużytkowych oraz takich zewnętrznych, przekrytych części budynku jak: loggie, podcienia, ganki, krużganki, werandy, a także kubaturę balkonów i tarasów, mierzoną do wysokości balustrady. (definicja ogólnie przyjęta, przykład zaczerpnięty z adresu internetowego http://pracownia-projekty.dom.pl/wiadomosci-60953-definicje-przy-projektach-kubatura-budynku.html).

Przedstawiony przykład, wskazuje że kubatura budynku nie jest prosta do obliczenia i nie jest wielkością, którą zazwyczaj posługujemy się podając dane powierzchniowe budynku. Wprawdzie od 1947 r., czy też od okresu międzywojennego upłynął znaczny okres czasu lecz nie ma przesłanek aby przyjmować, że w tym zakresie nastąpiły istotne zmiany. Świadczą o tym chociażby akty notarialne zawierane w okresie II RP lub w okresie II Wojny Światowej, gdzie posługiwano się powierzchnią określaną w metrach kwadratowych.

Organ powinien w tej części powziąć szczególne wątpliwości po ustaleniu, że w powierzchni placu nastąpiła omyłka. Powierzchnia przyjęta przez organ i wskazywana przez skarżącą wynosiła (...) m2 a nie (...) m2, jak wynikało z orzeczenia z (...) lutego 1947 r. Różnica jest zatem znaczna i wzbudza wątpliwość, co do wiarygodności dokumentów z 1947 r.

Ponadto skarżąca przedłożyła dwie opinie projektanta mgr G. K. oraz dr inż. arch. W. W. wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo tego, że dane w Opisie mienia pozostawionego zostały wpisane w metrach kwadratowych. W. W. podkreślał, że do wyceny rynkowej nieruchomości wskaźnikiem wartości obiektu jest cena 1 m2 powierzchni budynku. Dla tego też parametr ten jest powszechnie stosowany jako miarodajny wskaźnik chrakteryzujący budynek. Jednostka metra kwadratowego jest powszechnie stosowana przy opisywaniu budynków gdyż jest bardziej obrazująca rzeczywiste wymiary budynku niż jednostka kubatury.

Organ dysponował również oświadczeniami U. M.-S. i K. P. Jak wyżej wykazano, oświadczenia te stanowiły dowód w sprawie w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Przyjęcie wykładni, że skoro ww. w 1945 r. miały 13 lat (U. M.-S.) i 8 lat (K. P.) to nie mogły znać dokładnego metrażu domu jest dużym uproszczeniem. Przede wszystkim dane z Opisu mienia pochodzą z 1947 r. więc mówimy tu odpowiednio o wieku 15 i 10 lat. Przy czym o ile dziesięciolatce trudno jest zapamiętać powierzchnię domu przy dziecku w wieku 15 lat nie jest to takie oczywiste. Poza tym reguła oceny dowodów wymaga precyzyjnej oceny i tak np. jeśli U. M.-S. zeznaje "Warsztat wraz z szopą stały na wprost domu i były połączone wspólną ścianą. Długość obu budynków, tak jak domu, rozciągała się od granicy do granicy działki", to szczegóły takie mogło zapamiętać dziecko w wieku 13 czy 15 lat. Poza tym, już ten fragment daje pewien ogląd jaka mogła być powierzchnia wskazanych budynków. Nie można też abstrahować od tego, że osoby dorosłe starają się przekazać to, co zapamiętały jako dzieci. Powoduje to swoiste przełożenie spostrzeżeń dziecięcych na język osoby dorosłej, co samo w sobie nie stanowi o braku wiarygodności zeznań. Duży walor ma też to jak prowadzone jest przesłuchanie i tu jeśli organ miał wątpliwości, co do wiarygodności zeznań ww., przy tak niejednoznacznym materiale dowodowym winien rozważać potrzebę samodzielnego przesłuchania świadków. Nie powinien poprzestać jedynie na konstatacji braku wymogów formalnych oświadczeń i wieku osób zeznających.

Organ winien również uwzględnić realia historyczne i społeczne z okresu międzywojennego oraz do 1947 r. To w jakiej sytuacji dokonywała się repatriacja z terenów Wołynia i Podola (Z. położone były przy granicy z Rumunią, woj.T.). Organ nie ocenił również danych z Opisu mienia pozostawionego w zestawieniu z realiami społecznymi II RP, mówimy przecież o rodzinie polskich przedwojennych rzemieślników. Powierzchnia domu mieszkalnego o kubaturze (...) m3 daje powierzchnię (...) m2, miały w tym domu mieścić się trzy izby kuchnia i łazienka. Oczywistym jest, że można te pomieszczenia "zmieścić" na (...) m2, leczy czy tego typu dom był charakterystyczny dla rodziny rzemieślniczej, okresu międzywojennego. Wydaje się, że nie. Zwłaszcza, że na terenie posesji znajdował się warsztat powroźniczy, co wskazuje na wyspecjalizowaną produkcję rzemieślniczą (liny i sznury dla celów gospodarczych, budowlanych, turystycznych i specjalistycznych). Ponadto, jeśli organ byłby w stanie ustalić jaki był szczegółowy profil produkcji w tym warsztacie miałby też szanse na odniesienie tego do rzeczywistej powierzchni zakładu powroźniczego.

Warto również wskazać, że w Opisie mienia podana jest wartość szacunkowa poszczególnych naniesień. Oczywistym jest, że na wartość tą składają się różne czynniki. Jednym z tych czynników jest niewątpliwie powierzchnia budynku, będą się też liczyć rok budowy, materiał i wiele innych. Przy danych, które organ posiada, można rozważać zasadność podjęcia próby ustalenia rzeczywistej powierzchni budynków w odniesieniu do podanej ceny szacunkowej (przy uwzględnieniu m.in. daty budowy, materiału, potencjalnego stopnia zużycia i zasad dotyczących wpisywania danych w Opisie mienia pozostawionego).

Na koniec nie sposób nie odnieść się do materiału fotograficznego i archiwalnego. Miejscowość Z. w okresie międzywojennym była popularnym kurortem. Jest bardzo bogaty materiał mogący pomóc organowi ustalić ówczesne realia, w tym również właściwą dla tej miejscowości zabudowę i jej charakter.

Jak wynika z powyższych rozważań organy przeprowadziły postępowanie dowodowe pobieżnie, opierając się przy tym na błędnej wykładni przepisów, czym naruszył jedną z podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej. Zasady postępowania organu administracji publicznej regulują przepisy prawa procesowego, które normują cały ciąg czynności organu administracji publicznej od chwili wszczęcia postępowania, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia decyzji. Działanie na podstawie prawa oznacza obowiązek zastosowania przepisów prawa procesowego przez organ prowadzący postępowanie. Przeprowadzając postępowanie organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a. - odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny.

Pominięcie oceny wskazanych wyżej dowodów lub ocena powierzchowna i lakoniczna musi budzić uzasadnione wątpliwości.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ jeszcze raz dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych rozważań, w tym prawidłowych zasad postępowania dowodowego, które stanowią o katalog otwartym dowodów, i które winny zmierzać do ustalenia prawdy obiektywnej a następnie wyda rozstrzygnięcie uzasadniając je zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., ze wskazaniem faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Reasumując, z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, 75 § 1, 77 § 1 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ponownie przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu należy uwzględnić powyżej uczynione przez Sąd uwagi.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.