Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2975478

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 lipca 2019 r.
I SA/Wa 698/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz.

Sędziowie WSA: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) lutego 2019 r., nr (...) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania (...) od decyzji Wojewody (...) z (...) listopada 2018 r., nr (...) ((...)) umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez (...) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że (...) wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez (...) poza obecnymi granicami RP nieruchomości położonej we (...) przy ul. (...). Pismem z (...) lutego 2015 r. Wojewoda (...), działając na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2097), wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków wniosku w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wezwania.

(...) pismem z (...) lipca 2015 r. wniósł o zawieszenie postępowania wskazując, że nie zostały zakończone postępowania spadkowe. Postanowieniem z (...) lipca 2015 r. Wojewoda (...) zawiesił, na wniosek strony, postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z (...) listopada 2018 r. Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez (...) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...).

Po rozpatrzeniu odwołania Minister wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a. jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.

W przedmiotowej sprawie Wojewoda (...), postanowieniem z (...) lipca 2015 r. zawiesił na wniosek strony postępowanie administracyjne. Datą początkową od której zaczyna biec termin 3 lat jest data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 X 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 597/12). W związku z powyższym Minister stwierdził, że termin do podjęcia zawieszonego na wniosek strony postępowania upłynął 9 lipca 2018 r. (z uwagi na fakt, że 8 lipca 2018 r. przypadał na dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesunął się jeden dzień). Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postanowieniu o zawieszeniu postępowania, które zostało skarżącemu skutecznie doręczone, został on pouczony o treści art. 98 § 2 k.p.a. Strona nie złożyła zażalenia na to postanowienie, co oznacza, że zaakceptowała jego treść. Strona nie skorzystała również z przysługującego jej prawa i w ciągu 3 lat nie wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z tym Wojewoda (...) zobowiązany był do umorzenia postępowania (art. 98 § 2 k.p.a.).

Minister powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/1 zgodnie z którym: "W przypadku niezwrócenia się strony w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.) należy (...), umorzyć postępowanie w formie decyzji".

Wobec upływu 3 - letniego terminu od daty zwieszenia postępowania i niezłożenia przez stronę w tym czasie wniosku o podjęcie postępowania organ był zobligowany do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Minister podniósł, że Wojewoda zarówno w tym czasie, jak i po upływie 3 letniego terminu nie był uprawniony do wydania decyzji co do istoty, tj. ustalenia prawa do rekompensaty lub odmowy ustalenia tego prawa. Bez znaczenia dla sprawy pozostają przy tym okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu, a dotyczące długotrwałego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po (...). Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3077/15: "Jakkolwiek postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do tzw. rekompensaty zabużańskiej jest prowadzone również na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ale nie sposób przyjąć by to z inicjatywy organu mogły być przeprowadzane postępowania spadkowe, czy o uznanie za zmarłego, gdyż brak jest ku temu odpowiednich podstaw prawnych, zawartych w kodeksie postępowania cywilnego".

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z (...) lutego 2019 r. skargę złożył (...). Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniósł, że wprawdzie postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 98 § 2 k.p.a., ale bezsporne jest, że powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż przeszkodą w rozpatrzeniu sprawy jest toczące się postępowanie spadkowe. Wskazał, że postępowanie spadkowe nie zakończyło się, o czym informował pismem z (...) czerwca 2015 r. Skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek o zawieszenie postępowania i zgodnie z jego wnioskiem zostało ono zawieszone. Jednakże nie zdawał sobie sprawy, że błędna podstawa prawna doprowadzi do umorzenia postępowania, mimo nie zakończenia postępowania spadkowego. Podniósł, że obywatel nie może być pozbawiony swoich praw na skutek błędnego działania organu. Zdaniem skarżącego umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie narusza wprost podstawowe zasady k.p.a., tj. obiektywnej prawdy, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zarzucił, że organ zawieszając postępowanie na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. nie pouczył go o skutku umorzenia postępowania.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z (...) lipca 2015 r. Wojewoda (...) zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z wnioskiem o zawieszenie postępowania wystąpił skarżący. Z postanowienia wynika, że pouczono stronę o treści art. 98 § 2 k.p.a. W dniu 9 lipca 2018 r. upłynął 3 letni termin wskazany w wyżej powołanym przepisie. Bezsporne jest, że w powyższym terminie nie został złożony wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Wobec niezłożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 3 lat od daty wydania postanowienia o zawieszeniu, prawidłowo organ I instancji umorzył postępowanie. Uznanie bowiem żądania wszczęcia postępowania za wycofane czyni to postępowanie bezprzedmiotowym, wobec czego trafne było zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. Należy podkreślić, że przepis art. 98 § 2 k.p.a. przewiduje fikcję prawną polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa na skutek upływu terminu. Postępowanie nie może bowiem toczyć się w sytuacji, gdy w trakcie postępowania strona wycofa żądanie wszczęcia postępowania, które może być prowadzone wyłącznie na jej wniosek. Skutek ten występuje również, gdy formalnie brak jest takiego wniosku strony, lecz przepis prawa - art. 98 § 2 k.p.a. - nakazuje uznanie wniosku wszczynającego postępowanie za wycofany. Zatem, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (por: wyrok NSA z 26 września 2001 r., sygn. akt V SA 381/01, lex nr 78917). Prawidłowość umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego, w niniejszej sprawie znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie przywołanym przez Ministra. Chybione są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów art. 105 § 1 i art. 98 § 2 k.p.a.

Zarzut skargi, że postępowanie powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § pkt 4 k.p.a. nie może być skuteczny, bowiem dotyczy on prawomocnego postanowienia. Ewentualne zarzuty mogły być podnoszone w zażaleniu na to postanowienie. Skarżący nie zaskarżył postanowienia, a jego treść była zgodna z wnioskiem, bowiem skarżący wystąpił o zawieszenia postępowania. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi jest obecnie decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z (...) lutego 2019 r., a nie postanowienie Wojewody w przedmiocie zawieszenia postępowania. Ubocznie dodać należy, że skarżący pismem z (...) lutego 2015 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie tylko w zakresie złożenia postanowienia spadkowego po (...), ale także szeregu innych dokumentów enumeratywnie wymienionych w tym piśmie. Zarówno na datę postanowienia o zawieszeniu postępowania jak i datę wydania decyzji przez organ I instancji żaden z braków formalnych wniosku nie został uzupełniony. Wobec tego nie sposób podzielić zarzutu skargi, że postępowanie powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § pkt 4 k.p.a. z uwagi na konieczność złożenia jedynie postanowienia spadkowego.

Jak wyżej zaznaczono i wbrew twierdzeniu skargi, skarżący został pouczony o skutkach związanych z niepodjęciem w terminie 3 lat zawieszonego postępowania. Miał więc on świadomość na jakiej podstawie prawnej zostało ono zawieszone i prawidłowo został pouczony, jakie wiążą się z tym skutki. W sytuacji, gdy strona wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentów niezbędnych do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a postępowanie zostało zawieszone zgodnie z żądaniem strony, to wyłącznie od woli strony zależy dalszy bieg wszczętego postępowania. Podnieść należy, że umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie nie było wynikiem zastosowania błędnej podstawy prawnej w postanowieniu o zawieszeniu postępowania lecz faktu, że skarżący, pomimo pouczenia, nie zwrócił się przez 3 lata o podjęcie zawieszonego postępowania. Skarżący nie może zasłaniać się brakiem świadomości co do skutków postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy Wojewoda w postanowieniu z (...) lipca 2015 r. poinformował go o treści tego przepisu.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.