Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1855778

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 10 października 2013 r.
I SA/Wa 541/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) grudnia 2012 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 541/13 odrzucił skargę Z. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Odpis nieprawomocnego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 3 czerwca 2013 r.

Przy piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. skarżący, wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 541/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy.

Z. z siedzibą w K. wniósł sprzeciw od tego postanowienia.

Na podstawie informacji przedstawionej przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wszystkich nadesłanych dokumentów Sąd ustalił, co następuje.

Wnioskodawca wskazał, że nie otrzymuje pomocy od władz państwowych ani samorządowych. Działalność statutowa Z. z siedzibą w K. jest prowadzona w oparciu o własne, skromne środki i pracę honorową członków Z. oraz wolontariuszy. Z uwagi na ponoszone koszty utrzymania siedziby Z. i M. sytuacja finansowa Z. jest bardzo trudna. Zobowiązania wnioskodawcy wynoszą (...) zł, z czego należności przeterminowane to (...) zł. Wysokość straty Z. w ostatnim roku obrotowym wyniosła (...) zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy prowadzonego w (...) Banku (...) z okresu od kwietnia 2013 r. do czerwca 2013 r. wynika, że salda końcowe konta wynosiły odpowiednio na dzień: 8 kwietnia 2013 r. (...) zł, 27 maja 2013 r. (...) zł, 27 czerwca 2013 r. (...) zł. Jednocześnie z nadesłanych wyciągów rachunku bankowego wnioskodawcy prowadzonego w Banku (...) w K. wynika, iż suma sald depozytów za okres: od 1 do 30 czerwca 2013 r. wynosiła (...) zł, od 1 do 31 maja 2013 r. wynosiła (...) zł, a od 1 do 30 kwietnia 2013 r. wynosiła (...) zł. Ponadto wnioskodawca posiada dwie odnawialne terminowe lokaty bankowe na kwoty (...) zł i (...) zł. W piśmie z dnia 29 lipca 2013 r. stałe przychody miesięczne perspektywicznie Z. oszacował na poziomie (...) zł przy stałych miesięcznych kosztach w wysokości około (...) zł (pozostałe koszty miesięczne na podstawie dotychczasowego rachunku wyników - (...) zł). Z. wyjaśnił jednocześnie, że posiadane środki finansowe nie pokrywają aktualnie kwoty zobowiązań. Z zestawienia przychodów i kosztów za okres od stycznia do czerwca 2013 r. z wykazem zobowiązań na koniec czerwca 2013 r. wynikła strata (...) zł. Wnioskodawca podał, że w 2012 r. odmówiono mu pomocy de minimis w postaci umorzenia podatku od nieruchomości. W piśmie z dnia 4 września 2013 r. (sprzeciw) wnioskodawca podniósł, że dochody Z. od czerwca 2013 r. zostały uszczuplone o kwotę 3.321 zł miesięcznie z powodu likwidacji parkingu przez najemcę, co skutkuje poważnym powiększeniem się deficytu Z. i znacząco ogranicza regulowanie na bieżąco wymaganych zobowiązań, powodując systematyczny wzrost zadłużenia wnioskodawcy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości podlega ponownemu rozpoznaniu.

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Obowiązek wykazania, że brak jest możliwości poniesienia kosztów postępowania obciąża stronę.

Sygn. akt I SA/Wa 541/13

Mając na uwadze, że postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. wnioskodawca na obecnym etapie postępowania jest zobowiązany ponieść wyłącznie koszty sądowe wpisu wynikającego z wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia Sądu I instancji. W rozstrzyganej sprawie, uwzględniając jej przedmiot (stwierdzenie nieważności decyzji), wpis od skargi kasacyjnej, stosowanie do § 3 w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), wynosi 100 zł. Oznacza to, sytuacja majątkowa Z. podlegała w rozpoznawanej sprawie ocenie w zakresie, w jakim podmiot składający wniosek o prawo pomocy wskazał, że nie posiada środków finansowych wystarczających do pokrycia kosztów sądowych w wysokości 100 zł, a także kosztów ustanowienia pełnomocnika celem sporządzenia przez niego środka zaskarżenia w warunkach obowiązującego przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 175 § 1 p.p.s.a.).

Odnosząc się do tak określonego kryterium oceny zasadności wniosku, uznać należało, że sformułowane żądanie przyznania prawa pomocy nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącego informacji stwierdzić należy, że strona nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy prowadzonego w (...) Banku (...) z okresu od kwietnia do czerwca 2013 r. wynika, że salda końcowe konta wynosiły odpowiednio na dzień: 8 kwietnia 2013 r. - (...) zł, 27 maja 2013 r. - (...) zł, 27 czerwca 2013 r. - (...) zł. Jednocześnie z nadesłanych wyciągów rachunku bankowego wnioskodawcy prowadzonego w Banku (...) w K. wynika, iż suma sald depozytów za okres: od 1 do 30 czerwca 2013 r. wynosiła (...) zł, od 1 do 31 maja 2013 r. wynosiła (...) zł, a od 1 do 30 kwietnia 2013 r. wynosiła (...) zł. Ponadto wnioskodawca posiada dwie odnawialne terminowe lokaty bankowe na kwoty (...) zł i (...) zł. Stałe przychody miesięczne perspektywicznie Z. oszacował na poziomie (...) zł, lecz wyjaśnił jednocześnie, że posiadane środki finansowe nie pokrywają aktualnie kwoty zobowiązań, a bieżąca działalność Z. jest deficytowa.

Sygn. akt I SA/Wa 541/13

W ocenie Sądu strata z tytułu prowadzonej przez Z. działalności, wbrew odmiennemu twierdzeniu zaprezentowanemu we wniosku, nie oznacza, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymaganych zobowiązań, z czym należy wiązać zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ramach prowadzonej działalności Z., jak wynika z przedstawionej dokumentacji finansowej, uzyskuje bowiem wysokie dochody o charakterze względnie stałym (wynajem powierzchni magazynowej (...) zł, wynajem innych pomieszczeń (...) zł, składki członkowskie (...) z, opłaty za zwiedzanie Muzeum (...) zł, ekspozycja ulotek reklamowych (...) zł; wynik z działalności na dzień 30 czerwca 2013 r.), które mogą służyć do poniesienia spornego wydatku. Nie ma bowiem podstaw, by przyjąć, że środki te mogą się stać źródłem pokrycia generowanych przez Z. wydatków z tytułu prowadzonej działalności (m.in. zobowiązań podatkowych, kosztów korzystania z mediów, kosztów usług bankowych), nie mogą zaś służyć do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jeżeli intencją Z. jest wniesienie środka zaskarżenia na postanowienie z dnia 23 maja 2013 r. odrzucające skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) grudnia 2012 r. Założenie tego rodzaju nie znajduje uzasadnienia w treści art. 246 § 2 p.p.s.a. Z przywołanego przepisu wynika bowiem, że strona biorąca udział w postępowaniu, w szczególności jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą nie może uchylać się od obowiązku uiszczenia ciążących na niej opłat poprzez odwoływanie się do swojej trudnej sytuacji majątkowej i mających związek z tą sytuacją obowiązków polegających na konieczności regulowania zobowiązań wobec innych podmiotów aniżeli sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. II FZ 23/06; postanowienie NSA z 12 lutego 2013 r. sygn. II GZ 57/12). Należy jednocześnie zauważyć, że w ramach aktywów Z. dysponuje środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych i lokatach. Powyższe środki mogą zostać wykorzystane przez Z. celem uiszczenia ciążącego na stronie zobowiązania wynikającego z kosztów prowadzenia postępowania sądowego przed sądem administracyjnym. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się w stowarzyszenia, ale nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo i to niezależnie od tego jak wysoko z punktu widzenia interesu publicznego można ocenić przedmiot działalności stowarzyszenia (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. II OZ 313/13). Zauważyć należy, iż skarżący Z. działa w formie stowarzyszenia, posiadającego Sygn. akt I SA/Wa 541/13 osobowość prawną. W związku z dyspozycją art. 33-35 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.), które znajduje rozwinięcie w rozdziale IV ("Majątek Z.") Statutu Z. Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, czerpiąc swoje dochody między innymi ze świadczeń pieniężnych swoich członków, darowizn, zapisów, dochodów z nieruchomości i kapitałów, czy też wpływów z imprez organizowanych przez Z. Skarżące Stowarzyszenie musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowego. Zasadą jest prowadzenie działalności przez stowarzyszenie na bazie własnego majątku. Tak więc zaniechanie podejmowania prób pozyskiwania środków finansowych nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Oznacza to, że błędne jest założenie Stowarzyszenia, że do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy uprawnia go fakt wykazania, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie fakt pobierania składek od swoich członków w symbolicznej wysokości nie może stanowić podstawy do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić bowiem należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Organizacja społeczna powinna natomiast prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Sąd zauważa jednocześnie, że opłacenie kosztów postępowania ma charakter incydentalny lecz przewidywalny, a Stowarzyszenie powinno się do ponoszenia takiego wydatku przygotować.

Sygn. akt I SA/Wa 541/13

Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.