I SA/Wa 420/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3174024

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2020 r. I SA/Wa 420/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.).

Sędziowie WSA: Mariola Kowalska Łukasz Trochym.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) grudnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2019 r. nr (...), po rozpatrzeniu wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) października 2019 r. nr (...) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) wydaną w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent (...) decyzją z dnia (...) listopada 2013 r. przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem na okres od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) listopada 2018 r. Następnie postanowieniem z dnia (...) września 2017 r. organ I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia (...) listopada 2013 r. i decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. uchylił własną decyzję z dnia (...) listopada 2013 r. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i odmówił przyznania prawa do tego świadczenia w okresie od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) września 2017 r. Równocześnie tą samą decyzją organ przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia (...) września 2017 r. do dnia (...) listopada 2018 r. Od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie i stała się ona ostateczna.

Wobec wydania decyzji w trybie wznowieniowym została wszczęta procedura w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego zakończona decyzją organu I instancji z dnia (...) lutego 2018 r. uznającą, że przyznane decyzją z dnia (...) listopada 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) września 2017 r. w wysokości (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami jest świadczeniem nienależnie pobranym. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) kwietnia 2018 r. nr (...) uchyliło decyzję z dnia (...) lutego 2018 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent decyzją z dnia (...) maja 2018 r. ponownie uznał za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzją z dnia (...) listopada 2013 r. za okres od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) września 2017 r. w wysokości (...) zł i zobowiązał do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji decyzją z dnia (...) lipca 2018 r. w części uchylił decyzję Prezydenta z dnia (...) maja 2018 r. i w tym zakresie orzekł, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty (...) zł, a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja ta została zaskarżona przez do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i na dzień wydawania decyzji sprawa nie była jeszcze przez Sąd rozstrzygnięta.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2018 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2017 r. uchylającej decyzję z dnia (...) listopada 2013 r. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i odmawiającą przyznania prawa do tego świadczenia w okresie od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) września 2017 r. oraz przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia (...) września 2017 r. do dnia (...) listopada 2018 r. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że działanie organu w sprawie było bezpodstawne oraz podstępne. Zdaniem skarżącego organ nie pouczył go o znaczeniu i konsekwencjach decyzji z dnia (...) grudnia 2017 r., a takie działanie jest sprzeczne z prawem, w tym z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ nadzoru stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w okresie od dnia (...) sierpnia 2007 r. do dnia (...) września 2017 r. (data wykreślenia z rejestru) wnioskodawca miał zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie działalności prawniczej, co wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że nie osiągnął żadnego dochodu w okresie prowadzenia działalności, bowiem w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego nie obowiązuje kryterium dochodowe. Organ I instancji prawidłowo zatem wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego na postawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem ujawnienie w 2017 r. informacji o prowadzeniu w dacie wydania decyzji merytorycznej przyznającej świadczenie działalności gospodarczej (mimo uprzedniego złożenia przez zainteresowanego oświadczenia przeciwnej treści) należy uznać za ziszczenie się przesłanki wznowieniowej. Niesporne jest, że syn wnioskodawcy legitymował się w dacie orzekania przez organ I instancji odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym do dnia (...) listopada 2018 r. Jednakże uwzględniając dane zawarte w CEIDG o prowadzeniu przez wnioskodawcę w okresie od dnia (...) sierpnia 2007 r. do dnia (...) września 2017 r. działalności gospodarczej pn. P. K. Kancelaria Prawna (...) i datę złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ((...) listopada 2013 r.), organ nadzoru uznał, że kwestionowana decyzja Prezydenta z dnia (...) grudnia 2017 r. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, P. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał na naruszanie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji publicznej ustalenia stanu faktycznego sprawy, ponieważ pominięto, iż faktycznie zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej, czego dowodem jest brak osiągnięcia dochodu w okresie prowadzenia działalności i w związku z tym naruszono również art. 76 § 1 w związku z art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. Wnioskodawca wskazał, że naruszony został art. 12 k.p.a., ponieważ nie został pouczony o znaczeniu i konsekwencjach decyzji z dnia (...) grudnia 2017 r. Zdaniem strony naruszony został także art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawową przesłanką uzyskania świadczenie pielęgnacyjnego, o którym mowa w tym przepisie, jest całkowita rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, a nie brak faktycznej możliwości zarobkowania w związku ze sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił tryb i zasady rozpatrywania wniosków złożonych na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli w tzw. trybie nadzoru. Organ nadzoru stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przedmiotem postępowania nie jest decyzja podjęta w sprawie administracyjnej materialnej, ale decyzja podjęta w trybie postępowania nadzwyczajnego, czyli postępowania wznowieniowego, zakończonego decyzją w odrębnej sprawie administracyjnej, tj. kwestionowana decyzja organu I instancji z dnia (...) grudnia 2017 r. W tej sytuacji kontroli pod względem występowania jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. podlega tylko i wyłącznie decyzja procesowa, przy czym ewentualne wady muszą tkwić wyłącznie w tej decyzji oraz poprzedzającym jej wydanie postępowaniu administracyjnym. W niniejszym postępowaniu należy zatem ustalić, w ocenie organu nadzoru, czy w ramach postępowania nadzorczego, zakończonego kwestionowaną obecnie decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. organ I instancji nie naruszył przepisów w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się do przepisów art. 145 § 1, art. 145a i 145b § 1, art. 149, art. 151 k.p.a., omówiło tryb i zasady wznawiania postępowania administracyjnego. Następnie przywołał treść art. 3 pkt 22 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2220) i wyjaśnił, że ostateczną decyzję z dnia (...) listopada 2013 r. przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne organ I instancji dysponował wnioskiem, w którym wnioskodawca zaznaczył i potwierdził własnoręcznym podpisem oświadczenie, zgodnie z którym nie jest zatrudniony ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. We wniosku podana została informacja, że przez zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej rozumie się m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Dokonując weryfikacji danych skarżącego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, organ ustalił, że od dnia (...) sierpnia 2007 r. figuruje on w ewidencji jako przedsiębiorca w spółce P. K. Kancelaria Prawna (...), a jej status na dzień weryfikacji ((...) sierpnia 2017 r.) był aktywny. Oznacza to, że w okresie od dnia (...) sierpnia 2007 r. do dnia (...) września 2017 r. (data wykreślenia z rejestru) skarżący miał zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie działalności prawniczej, co wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (co zostało ustalone przez organ I instancji). Nie ma w sprawie znaczenia, w ocenie organu nadzoru podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że nie osiągnął żadnego dochodu w okresie prowadzenia działalności, bowiem w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego nie obowiązuje kryterium dochodowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło przesłanki umożliwiające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wyjaśniło, że za okoliczność faktyczną istotną dla sprawy należy uznać aktywny status w rejestrze przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą już w dacie przyznawania świadczenia (o czym organ przyznający toświadczenie nie miał wiedzy, bowiem wnioskodawca złożył oświadczenie odmiennej treści). Według znajdującego się w aktach sprawy wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wnioskodawca rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej w dniu (...) sierpnia 2007 r., zaś zakończył jej wykonywanie (wykreślił z CEIDG) w dniu (...) września 2017 r. Organ I instancji prawidłowo zatem wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia (...) listopada 2013 r., bowiem ujawnienie w 2017 r. informacji o prowadzeniu w dacie wydania decyzji merytorycznej przyznającej świadczenie działalności gospodarczej (mimo uprzedniego złożenia przez zainteresowanego oświadczenia przeciwnej treści) należy uznać za ziszczenie się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prawidło również uchylono dotychczasową decyzję wydartą w postępowaniu zwyczajnym. Jednocześnie organ I instancji prawidłowo w tejże decyzji ponownie rozstrzygnął sprawę co do istoty. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że kwestionowana decyzja z dnia (...) grudnia 2017 r. jest prawidłowa i brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Organ nadzoru, odwołując się do orzecznictwa sądowego, podkreśli, że nie ma znaczenia faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że strona nie uzyskała dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie oznacza, że w świetle prawa ta działalność nie była prowadzona. Dla uznania działalności za gospodarczą nie jest konieczne osiąganie z tego tytułu dochodów. Działalnością gospodarczą jest również taka aktywność, która przynosi straty. Chodzi o to, że w okresie, w którym działalność gospodarcza była zarejestrowana, skarżący miał prawną możliwość uzyskiwania dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wobec powyższego za chybione organ nadzoru uznał również zarzuty naruszenia art. 7, art. 76 § 1 w związku z art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. Za chybiony należy również zarzut naruszenia art. 12 k.p.a., pomimo że w treści decyzja z dnia (...) grudnia 2017 r. nie zawiera wyjaśnienia, co do skutków i ewentualnych konsekwencji, zwłaszcza negatywnych, tej decyzji dla strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że badana w ramach postępowania nadzorczego decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Decyzja ta wydana została przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo oraz powołano w niej prawidłową podstawę prawną. Nie dotyczyła ona również sprawy rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją administracyjną i została skierowana do osoby będącej stroną postępowania. Również wykonanie tej decyzji, w dacie jej wydania, nie prowadziło do czynu zagrożonego karą, ani też nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Zaskarżona decyzja była ponadto wykonalna w dacie jej wydania. W związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z dnia (...) grudnia 2017 r. Na gruncie niniejszej sprawy nie stwierdzono okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. K. W uzasadnieniu skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z jego treścią organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, wzruszenie tych decyzji może zaś nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 k.p.a., dlatego też może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.

Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest, jak już wyżej wskazano, postępowaniem odrębnym od postępowania odwoławczego i kontrola instancyjna oraz sądowa decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności musi ograniczać się do badania zachowania trybu i istnienia (lub nieistnienia) przesłanek nieważności decyzji. Tylko w ramach postępowania odwoławczego organ II instancji może dokonywać wszechstronnej merytorycznej kontroli decyzji organu I instancji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, podkreślić należy, że kwestionowana w trybie nadzwyczajnym decyzji organu I instancji z dnia (...) grudnia 2017 r. także wydana została w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji, czyli w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawę prawną takiego działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111). Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 i 2 tej ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, m.in. jeżeli osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W sprawach nieuregulowanych w powołanej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, alboświadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji postanowieniem z dnia (...) września 2017 r. wznowił z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) listopada 2013 r. przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem na okres od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) listopada 2018 r. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. uchylił własną decyzję z dnia (...) listopada 2013 r. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i odmówił przyznania prawa do tego świadczenia w okresie od dnia (...) listopada 2013 r. do dnia (...) września 2017 r. Równocześnie tą samą decyzją organ przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia (...) września 2017 r. do dnia (...) listopada 2018 r. Od decyzji tej skarżący nie złożył odwołania, na skutek czego stała się ona ostateczna. Za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, organ uznał fakt, że w okresie od dnia (...) sierpnia 2007 r. do dnia (...) września 2017 r. (data wykreślenia z rejestru) wnioskodawca miał zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie działalności prawniczej, co wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. O fakcie tym organ dowiedział się w 2017 r.

Jak wynika z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem kwestionowanej w trybie nadzoru decyzji wznowieniowej organ prawidłowo zastosował tryb i zasady postępowania wznowieniowego wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, wydając kwestionowaną w trybie nadzoru decyzję, organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 6-9 oraz następne), a także nie pouczył skarżącego o znaczeniu i konsekwencjach decyzji z dnia (...) grudnia 2017 r. Skarżący podkreśla, że nie miał świadomości, po co wydawana jest ta decyzja i jakie wywoła skutki, gdy stanie się ostateczna. Ponadto żadna z wydanych w sprawie decyzji, zdaniem skarżącego, nie uwzględnia wszystkich okoliczności, które mają wpływ na ocenę, czy wypłacone świadczenie powinno być wypłacone, czy też można je uznać za świadczenie nienależnie wypłacone. Zarzuty te wskazują, że skarżący w trybie postępowania nadzorczego dąży do ponownego rozpatrzenia zasadności jego stanowiska w rozpatrywanej sprawie. Jak wyżej wyjaśniono, brak jest takiej możliwości, by organ nadzoru ponownie rozpatrywał merytorycznie sprawę tak, jak czynić to może organ odwoławczy.

Równocześnie wyjaśnić należy, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub skutki gospodarcze, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. O tym, że naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można więc mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Rażące naruszenie prawa jest to zatem naruszenie oczywiste, łatwo dostrzegalne, wyraźne, niewątpliwe, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. Z przedstawionej wyżej analizy wynika, że taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżącego decyzji z dnia (...) grudnia 2017 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, wydanej po wznowieniu z urzędu postępowania, ponieważ decyzja ta nie narusza rażąco prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydana ona została przez właściwy organ, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Decyzja ta nie była niewykonalna w dniu jej wydania. Jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą. Nie zawiera ona także wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Nie została ona również wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że ani w złożonym wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego, ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w złożonej skardze nie zostały podniesione jakiekolwiek zarzuty mające świadczyć o rażącym naruszeniu prawa przez wydane po wznowieniu postępowania kwestionowanej decyzji. Jak już było wyjaśniane, skarżący podnosi jedynie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, przy czym skarżący nie wyjaśnił, jaki to istotny wpływ ewentualne naruszenie powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego miałoby mieć na wynik sprawy. Pamiętać należy, że ewentualne stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Natomiast stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym (wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1806/06, dostępne pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie podkreśla się, że możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, aczkolwiek przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W wyroku z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 1018/2017 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że "zasadniczo w odniesieniu do postępowania administracyjnego "rażące naruszenie prawa" ma miejsce wtedy, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego, albo też prowadziły je w sposób niepozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego w danej sprawie". W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Dlatego też w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła podstawa do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W sprawie tej nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani przepisy prawa procesowego (w tym przywołane przez skarżącego) w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu nadzoru zawiera wymagane prawem elementy (art. 107 § 1 k.p.a.). Organ nadzoru w sposób jasny wyjaśnił przyczyny, z powodu których nie uwzględnił żądania skarżącego (art. 107 § 3 k.p.a.). Odniósł się do jego zarzutów. Pamiętać należy, że sama ocena skarżącego odmienna od oceny organu nadzoru w zakresie zaistnienia przesłanek nieważnościowych nie stanowi o nienależytym rozpatrzeniu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Na zakończenie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W rozpatrywanej sprawie konieczność skorzystania z tej możliwości winna być rozważona przez skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.