Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3013605

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 20 sierpnia 2019 r.
I SA/Wa 262/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.).

Sędziowie WSA: Dorota Apostolidis Magdalena Durzyńska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M.F., M.F., J.D., A.F., E.T. i A.F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 617/16

1. wymierza Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych;

2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. przyznaje od Prezydenta (...) na rzecz skarżących M.F., M.F., J.D., A.F., E.T. i A.F. sumy pieniężne po 1000 (jeden tysiąc) złotych dla każdego z nich;

4. zasądza od Prezydenta (...) solidarnie na rzecz M.F., M.F., J.D., A.F., E.T. i A.F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) 2018 r. M. F., M. F., J. D., A. F., E. T. i A. F. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 617/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta (...) (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w (...) przy ul. (...), hip. "(...)" dz. (...) - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wskazali, że Prezydent nie wykonał powołanego wyroku mimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Przy czym bezskuteczne pozostały wystosowane przez skarżących wezwania organu do wykonania wyroku jak również nie odniosła skutku okoliczność wymierzenia organowi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1211/17 grzywny w wysokości (...) zł za niewykonanie powołanego wyroku z 2016 r. - co w pełni uzasadnia niniejszą skargę. Jednocześnie, zdaniem skarżących, zasadne jest przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej od organu ze względu na to, iż od ponad 2 lat oczekują na wykonanie wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 617/16 a od ponad 3 lat na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za opisaną na wstępie nieruchomość. Prezydent natomiast, lekceważąc wyroki Sądu, nie podejmuje żadnych działań w celu rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, w ocenie skarżących, grzywna w kwocie (...) zł nie stanowi dla Prezydenta wystarczającego bodźca do wykonania wyroku, dlatego też zasadny jest wniosek o zasądzenie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po (...) zł dla każdego ze skarżących. Suma pieniężna stanowi bowiem swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania oraz jest dolegliwością, która może skutecznie wpłynąć na organ w celu rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o:

1) wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 16 lutego 2018 r.;

2) przyznanie od Prezydenta na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie (...) zł;

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.

Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że do zakończenia postępowania w sprawie konieczne jest jeszcze uzupełnienie dokumentacji dotyczącej informacji w jakiej dacie spadkobiercy dawnego właściciela zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Ponadto brak jest dokumentów jednoznacznie potwierdzających, iż w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) - właścicielami wnioskowanej nieruchomości byli J. i R. F. Organ podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. W przypadku jednoznacznie pozytywnego zweryfikowania obu przesłanek, o których mowa w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zostanie zlecone rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wysokość odszkodowania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.).

Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 617/16, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w (...). przy ul. (...), hip. "(...)." dz. (...) - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 18 stycznia 2017 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 18 maja 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzednich wielokrotnych wezwań przez skarżących do wykonania powyższego wyroku oraz wymierzenia orzeczeniem tutejszego Sądu z dnia 10 listopada 2017 r. grzywny w wysokości (...) zł za niewykonanie ww. wyroku z dnia 20 października 2016 r., Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.

Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości (...) zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, a uprzednie ukaranie organu wskazaną wyżej grzywną w kwocie (...) zł nie przyniosło żadnego skutku w kwestii rozpoznania wniosku odszkodowawczego. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie bowiem nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.

Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 p.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta i mimo ukarania go uprzednio grzywną za niewykonanie wyroku - nie zakończył sprawy, choć upłynęło ponad 2 lata od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Przy czym Sądowi znany jest z urzędu fakt, że w sprawy gruntów (...) należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż z nadesłanych przez organ akt sprawy wynika, iż procedował on opieszale a podejmowane przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one dokonywane w bardzo dużych odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Prezydent od dnia 18 stycznia 2017 r., po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku sygn. akt I SAB/Wa 617/16 wraz z aktami sprawy, pierwszą czynność w sprawie podjął dopiero w dniu 10 sierpnia 2017 r. informując pełnomocnika skarżących, że ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie określony w art. 35 § 3 k.p.a. Ponadto organ wskazał, iż trwa analiza zebranego materiału a także konieczne będzie sporządzenie przez biegłego rzeczoznawcę operatu szacunkowego nieruchomości oraz zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania. Następnie od dnia (...) lutego 2018 r., tj. od wpływu do organu prawomocnego wyroku sygn. akt I SA/Wa 1211/17 o ukaraniu Prezydenta grzywną za niewykonanie wskazanego wyroku z 2016 r., organ nie uczynił w sprawie nic aż do dnia (...) lutego 2019 r., kiedy zwrócił się do Sądu Rejonowego dla (...)(...) Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie uwierzytelnionej kopii dział (...) i (...) księgi wieczystej pod nazwą (...). wydzielonej z księgi (...). w zakresie działek nr (...) oraz dokumentów stanowiących podstawę wpisów w księdze umów. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.

W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących sum pieniężnych po (...) zł dla każdego z nich. Kwoty te stanowią formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie ich sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.