Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1620626

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 23 kwietnia 2013 r.
I SA/Wa 2402/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz.

Sędziowie WSA: Jolanta Dargas (spr.), Marta Kołtun-Kulik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi N. M. i I. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) października 2012 r. Nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lutego 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r. nr (...), stwierdzającą nabycie z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa przez Gminę S. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2005 r., nr (...), Wojewoda (...) stwierdził nabycie z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa przez Gminę S. nieruchomości rolnej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w obrębie B., oznaczonej jako działki nr (...) o pow. (...) ha, (...) o pow. (...) ha i (...) o pow. (...) ha (KW (...)).

Pismem z dnia 28 października 2011 r. N. M. i I. M. (spadkobiercy G. M.) wystąpili do Wojewody (...) o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r., z uwagi na brak zawiadomienia G. M. o toczącym się postępowaniu dotyczącym jej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2012 r., nr (...), Wojewoda (...) odmówił wznowienia postępowania w omawianej sprawie uznając, że N. M. i I. M. nie posiadają legitymacji czynnej do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r. Zdaniem organu wnioskodawcy nie przedstawili dokumentów mogących świadczących o tym, że to G. M., a nie Skarbowi Państwa w dniu 1 lipca 2000 r. przysługiwało prawo własności skomunalizowanego mienia.

Na powyższe postanowienie N. M. i I. M., złożyli zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) października 2012 r. Nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lutego 2012 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że sporna nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159), zgodnie z którym przejście nieruchomości na własność Państwa następowało z chwilą wyjazdu dotychczasowego właściciela.

Podstawą prawną decyzji Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r., stanowiły przepisy art. 1 i 13 ust. 2-4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603), zgodnie z którymi nieruchomości rolne nieprzekazane na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa do dnia 30 czerwca 2000 r., stały się z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własnością gminy, na której się znajdują.

W ocenie Ministra powyższe oznacza, że stronami niniejszego postępowania są wyłącznie Skarb Państwa jako właściciel omawianej nieruchomości do dnia 30 czerwca 2000 r., i Gmina S., która stała się właścicielem tej nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. N. M. i I. M. nie wykazali bowiem, że w dniu 1 lipca 2000 r. G. M. przysługiwał jakikolwiek tytuł prawno-rzeczowy do omawianej nieruchomości, nie posiadają oni zatem legitymacji do występowania jako strona w postępowaniu o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody.

Skargę na powyższe postanowienie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie N. M. i I. M. reprezentowani przez adwokata J. G. Skarżący zarzucili obu decyzjom naruszenie art. 1 i art. 13 ustęp 2, 3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez uznanie, iż w dniu 1 lipca 2000 r. nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowiła własność Skarbu Państwa i jako taka z mocy prawa stała się własnością gminy.

Zdaniem skarżących organy naruszyły również art. 38 ustęp 3 ustawy w dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach poprzez uznanie, że przepis ten miał zastosowanie w stosunku do matki skarżących G. M., na skutek czego z chwilą utarty obywatelstwa polskiego własność należącej do niej nieruchomości przeszła na rzecz Skarbu Państwa.

Skarżący wskazali, że ich zmarła matka G. M. na podstawie aktu notarialnego z dnia (...) września 1960 r. nr rep. (...) nabyła własność gospodarstwa rolnego położonego w S., składającego się z działek nr (...), (...),(...) i (...) karta mapy (...) o łącznej powierzchni (...) ha, dla której w Państwowym Biurze Notarialnym w S. prowadzony był zbiór dokumentów Zd. Nr (...). Gospodarstwo to użytkowała do 1976 r. kiedy to wyjechała na stałe do (...) i utraciła obywatelstwo polskie. Przed wyjazdem sporządziła ona pełnomocnictwo, w którym upoważniła H. G. do zarządu i administracji powyższą nieruchomość.

Stan taki trwał do 2004 r., kiedy to w oparciu o zaświadczenie Starostwa Powiatowego w S. z dnia (...) października 2004 r. stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość na podstawie art. 38 ustęp 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o Gospodarce Terenami w Miastach i Osiedlach z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa i na tej podstawie założono dla tejże nieruchomości księgę wieczystą Kw Nr (...) dokonując wpisu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. Następnie na mocy decyzji Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r. wydanej w oparciu o art. 1 i art. 13 ustęp 2,3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nieruchomość ta stała się własnością Gminy S.

Skarżący wskazali, że G. M., w dniu 1 lipca 2000 r. figurowała w zbiorze dokumentów (...) jako właścicielka przedmiotowej nieruchomości nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jak też nie została zawiadomiona, że postępowanie takie się toczy.

Zdaniem skarżących rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie zawiera wewnętrzną sprzeczność, albowiem z jednej strony wskazuje, że Skarb Państwa ujawniony został w księdze wieczystej jako właściciel w oparciu o zaświadczenie Starostwa Powiatowego z dnia (...) października 2004 r., a z drugiej stwierdza, iż skarżący N. M. i I. M. nie wykazali, że w dniu 1 lipca 2000 r. G. M. przysługiwał jakikolwiek tytuł prawno-rzeczowy do omawianej nieruchomości. Skoro założenie księgi wieczystej i wpisanie jej jako właściciela Skarbu Państwa nastąpiło po (...) października 2004 r., to oczywistym jest, że w dniu 1 lipca 2000 r. G. M. występowała jako właściciel przedmiotowej nieruchomości we wszystkich dokumentach tej nieruchomości dotyczących.

Ponadto zaświadczenie Starostwa Powiatowego z dnia (...) października 2004 r. dotknięte było wadą prawną. Zaświadczenie to stwierdzało bowiem, że Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość z mocy prawa z chwilą wyjazdu G. M. do (...), w oparciu o przepis art. 38 ustęp 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Przepis ten jednak nie mógł mieć zastosowania do G. M., albowiem dotyczył on jedynie osób, którym wobec uzyskania przez nie stwierdzenia narodowości polskiej służyło obywatelstwo polskie i które zachowały swój majątek należący do nich jako obywateli (...) w oparciu o przepis art. 2 ustęp 1 pkt b in fine dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Osobą taką mogłaby być jedynie matka G. M., jednakże ta nigdy z Polski nie wyjechała, a przed śmiercią przeniosła własność tej nieruchomości na swoją córkę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Wznowienie postępowania administracyjnego - jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i 145a § 1, 145 b k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej składa się z dwóch etapów. W pierwszym organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych - co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148, art. 145a § 2 i art. 145b § 2 k.p.a., a także czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia pochodzi bezspornie (w sposób nie budzący wątpliwości) od osoby nie mającej (nie mogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu albo, że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.). Tak też w niniejszej sprawie uczynił Wojewoda (...) przyjmując za podstawę swojego rozstrzygnięcia bezsporną okoliczność, iż osoby wnoszące podanie - N. M. i I. M. (spadkobiercy G. M.) - nie mają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. przez Gminę S. własności nieruchomości rolnej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w obrębie (...), oznaczonej jako działki nr (...) o pow. (...) ha, nr (...) o pow. (...) ha i nr (...) o pow. (...) ha., a skoro tak - nie mają legitymacji czynnej do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z utrwalonego w sprawie komunalizacji orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika również, że stronami postępowania komunalizacyjnego są - Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia, oraz gmina, która mienie to przejmuje, ponieważ postępowanie to dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Inne osoby natomiast mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, gdy wykażą, że to im, a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 1 lipca 2000 r. prawo własności komunalizowanego mienia, a zatem, że postępowanie komunalizacyjne jest bezprzedmiotowe, ponieważ mienie to stanowi ich własność, a nie własność Skarbu Państwa, czyli odpada zasadnicza przesłanka umożliwiająca przeprowadzenie komunalizacji.

Przyznać należy rację Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który stwierdził, iż stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, ponieważ postępowanie to dotyczy wprost interesu prawnego tych podmiotów. Wyjątkowo, w postępowaniu komunalizacyjnym może wziąć udział także inny podmiot, ale tylko wówczas, gdy wykaże, iż skomunalizowane mienie stanowiło w istocie jego własność, a zatem nie powinno ulec komunalizacji. Brak wykazania się przez taki podmiot tytułem prawnorzeczowym do mienia, będącego przedmiotem komunalizacji, wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w trybie wznowienia postępowania. O tym czy interes lub obowiązek ma charakter prawny, czy tylko faktyczny przesądza treść przepisów prawa materialnego, z których wynikają obowiązki lub prawa pozostające w związku z rozstrzygnięciem.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi słusznie stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy nie wykazuje, iżby skarżący posiadali tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości.

Skarżący nie przedstawili żadnego dowodu świadczącego o tym, że to im właśnie, a właściwie to ich poprzedniczce prawnej G. M., a nie Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 69, poz. 159), który został ujawniony w księdze wieczystej (...) jako jej właściciel na podstawie zaświadczenia Starostwa Powiatowego w S. z dnia (...) października 2004 r. a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że w dniu 1 lipca 2000 r., jak również obecnie, skarżącym czy też G. M. przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości, co oznacza, że nie posiadają oni legitymacji do występowania jako strona w postępowaniu o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r.

Trafnie zatem Wojewoda (...) uznał, że wnioskodawcy nie legitymują się przymiotem strony zdolnej do wznowienia postępowania zakończonego ww decyzją, w związku z tym organ I instancji zobligowany był do wydania postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., a organ II instancji do utrzymania go w mocy.

Zarzuty skargi zaś w istocie sprowadzają się do wykazania, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła w dniu 1 lipca 2000 r. własności Skarbu Państwa, a zaświadczenie Starostwa Powiatowego w S. stanowiące podstawę ujawnienia własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej dotknięte było wadą prawną. Zarzuty te jednak w ocenie Sądu nie mogą być skutecznie zgłaszane w postępowaniu komunalizacyjnym, a ewentualnie w odrębnym postępowaniu. W postępowaniu komunalizacyjnym nie można bowiem dokonywać regulacji stanu prawnego nieruchomości - odmiennego od ujawnionego w księdze wieczystej. W związku z powyższym zarzuty skargi należało uznać za całkowicie niezasadne.

Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.