Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 706298

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 18 maja 2010 r.
I SA/Wa 2134/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński.

Sędziowie WSA: Iwona Owsińska-Gwiazda Bogdan Wolski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) października 2009 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego

1.

oddala skargę;

2.

przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) października 2009 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) września 2009 r., nr (...), orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku specjalnego celowego na opłatę (...) w wysokości (...) zł oraz artykuły chemiczne i talony do sklepu - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Prezydent W. decyzją z dnia (...) września 2009 r., nr (...), orzekł o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku specjalnego celowego na opłatę (...) w wysokości (...) zł oraz artykuły chemiczne i talony do sklepu.

J. S. wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) września 2009 r. W opinii skarżącego decyzja ta stanowi zemstę Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej, który dąży do zniszczenia skarżącego oraz jego eksmisji na bruk. Skarżący stwierdził, iż aktualnie ma (...) i spodziewa się (...). Nie ma środków na wykupienie leków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powołując się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) wskazało, ze pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Od dnia 1 października 2006 r. kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej jest dochód nieprzekraczający kwoty 477 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek ustalił, że J. S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną i posiada uprawnienia do świadczeń z ZUS. Dochód zainteresowanego w sierpniu 2009 r. wyniósł łącznie (...) zł (w tym (...) zł zasiłek pielęgnacyjny oraz (...) zł emerytura). Dodatkowo w sierpniu 2009 r. J. S. uzyskał wyrównanie z ZUS; łącznie na rachunek bankowy otrzymał kwotę (...) zł. Mieszka w (...) -pokojowym mieszkaniu bez tytułu prawnego. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi około (...) zł. Od sierpnia 2009 r. J. S. mieszka z pełnoletnią córką, która nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Zainteresowany jest objęty pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej (...) W. Z wywiadu wynika, iż w sierpniu 2009 r. otrzymał talon do sklepu na kwotę (...) zł oraz zasiłek celowy w kwocie (...) zł na opłatę za (...).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, że specjalny zasiłek celowy jest formą pomocy, udzielaną w sytuacji zaistnienia szczególnych okoliczności. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności szczególnie uzasadniony przypadek nie wystąpił. Dochody uzyskane przez J. S. w sierpniu 2009 r. są wystarczające do opłacenia rachunku za (...) w kwocie (...) zł oraz zakupu artykułów chemicznych. Talony do sklepu w sytuacji, gdy wnioskodawca posiada własne środki finansowe są zbędne. Od chwili wypłaty stałych świadczeń z ZUS w postaci emerytury J. S. może samodzielnie zaspakajać swoje potrzeby bytowe, w tym opłacać rachunki oraz nabywać środki chemiczne, czy żywność. W związku z zamieszkaniem dorosłej córki może domagać się od współlokatorki partycypowania w kosztach utrzymania mieszkania. Dodatkowo w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił rodzaj i wysokość pomocy udzielonej odwołującemu w pierwszym półroczu 2009 r. oraz wydatki na pomoc finansową udzieloną mieszkańcom Dzielnicy w sierpniu 2009 r..

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku zasiłku celowego specjalnego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, lecz kwestia ta została pozostawiona uznaniu tych organów. Uznanie administracyjne nie pozwala wprawdzie na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie zobowiązuje do spełnienia każdego żądania wnioskodawcy. Organ pierwszej instancji rozważył możliwość udzielenia żądanej przez stronę pomocy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Pomoc społeczna ma za zadanie uczestniczyć w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich potrzeb. Uzasadnienie powziętego stanowiska w sprawie, w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnia motywy działania organu pierwszej instancji.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. S., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i twierdząc, że jest ona nietrafna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że decyzje wydane przez organy obu instancji zostały oparte na przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), dalej: "ustawa". Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Wobec tego rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na podstawie art. 39 ustawy następuje w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Nie oznacza to oczywiście całkowitej dowolności organu przy ocenie przesłanek uwzględnienia wniosku. Uznaniowy charakter tego rozstrzygnięcia oznacza na gruncie ustawy, iż organ wydając decyzję jest mieć na uwadze zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela. Uznanie administracyjne obejmuje w tym przypadku prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi. Przyznana pomoc musi mieć niewątpliwie pokrycie w środkach finansowych, co ma zapewnić jest faktyczną realizację. Oznacza to niewątpliwie, iż nie będzie możliwe zapewnienie pomocy w pełnym zakresie i w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych.

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Ustawa o pomocy społecznej daje wytyczne co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym. W art. 3 ust. 3 ustawy, określono, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym podkreślić należy, że potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W tej sytuacji organ rozstrzygający sprawę powinien w sposób wyczerpujący wyjaśnić dlaczego nie przyznał pomocy, przy czym wymagane jest przedstawienie informacji o wysokości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu przeznaczonych na zasiłki celowe oraz świadczonej pomocy na rzecz innych osób.

Podsumowując rozważania w tej części należy stwierdzić, że organ powinien uwzględnić żądanie, o ile takie rozstrzygnięcie sprawy nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym, ani nie przekracza możliwości organu wynikających z przyznanych środków. Zadaniem pomocy społecznej jest wyłącznie stworzenie możliwości wyjścia z trudnej sytuacji i zapewnienie w przyszłości samodzielnej egzystencji bez pomocy państwa.

Odnosząc przedstawione wyjaśnienia do sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją Sąd stwierdza, iż nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna. Jednak okoliczność ta nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia pomocy z opieki społecznej i uwzględnienia żądania przyznania zasiłku celowego.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, co zostało przedstawione w decyzjach organów obu instancji i znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych, iż J. S. otrzymuje świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a dochód skarżącego w sierpniu 2009 r. wyniósł łącznie (...) zł. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał J. S. wyrównanie z tytułu prawa do świadczenia emerytalnego za okres od (...) maja 2009 r. do (...) lipca 2009 r. Ostatecznie z tego tytułu przekazano na rachunek bankowy skarżącego kwotę (...) zł Łącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił skarżącemu w sierpniu 2009 r. kwotę (...) zł. Skarżący mieszka razem z pełnoletnią córką, która nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, a zadłużenie z tytułu czynszu przekracza kwotę (...) zł.

Wobec powyższego organy obu instancji uznały, iż J. S. uzyskał w sierpniu 2009 r. dochody umożliwiające samodzielne opłacenia rachunku za (...)

w kwocie (...) zł oraz zakup artykułów chemicznych i innych zakupów związanych z codziennym utrzymaniem. Organ pierwszej instancji wyjaśnił także, że jest zobowiązany uwzględnić potrzeby mieszkańców dzielnicy znajdujących się w trudniejszych warunkach materialnych od skarżącego. W sierpniu 2009 r. objęto pomocą celową (...) osób, a średnia kwot zasiłku wyniosła (...) zł W sierpniu 2009 r. J. S. uzyskał z opieki społecznej pomocy w łącznej wysokości (...) zł, przy czym przyznanie tej pomocy nastąpiło przed uzyskaniem uprawnienia do świadczenia emerytalnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd stwierdza, iż stanowisko przyjęte przez organy obu instancji znajduje oparcie w przepisach ustawy. W toku postępowania administracyjnego nie uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. J. S. nie kwestionuje ustaleń poczynionych przez organy, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy, ale wyłącznie wskazuje okoliczności uzasadniające - zdaniem skarżącego - uwzględnienie wniosku. Zarzuty skarżącego nie podważyły legalności wydanych decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.