Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1806132

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 12 września 2013 r.
I SA/Wa 2064/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk.

Sędziowie WSA: Jolanta Dargas (spr.), Joanna Skiba.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...) Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) lutego 2011 r. nr (...) odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położona w W. przy ul.(...), ozn. hip. jako "(...)" o pow. (...) m kw.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że ww nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu tj. z dniem 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości (...), w tym grunty przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia (...) maja 1949 r. "(...)"o pow. (...) sążni kw stanowiła własność L. B. Zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia (...) sierpnia 1949 r. sygn. akt I Sp. (...) spadek po nim nabyły córki: L. T. i M. B. po 1/2 części każda z nich. M. B. w wyniku zamążpójścia zmieniła nazwisko na S.

Decyzją z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) Prezydent W. odmówił spadkobiercom poprzedniego właściciela przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość ze względu na niespełnienie przesłanki możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu.

Wojewoda (...) decyzja z dnia (...) grudnia nr (...) uchylił powyższa decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent W. decyzja z dnia (...) lutego 2011 r. nr (...) ponownie odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość stwierdzając, ze nie została spełniona przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. S.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda (...) podniósł, że organ I instancji uznając, że nie została spełniona przesłanka związana z utratą możliwości faktycznego władania działka, wskazał, ze przedmiotowa nieruchomość została zajęta i zagospodarowana w 1951 r., wobec czego należy uznać, ze spadkobiercy poprzedniego właściciela zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działka przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Prezydent W. powołał się na zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, z których wynika, że na nieruchomości przy ul. (...) wybudowany został w 1951 r. budynek administracyjny i budynek stacji obsługi oraz, ze były właściciel nieruchomości nie miał możliwości dysponowania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., ponieważ występował o odzyskanie placu przy ul. (...) przed tą datą. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach organu pierwszej instancji wynika, że promesą z dnia (...) maja 1949 r. Zarząd Miejski w W. przyrzekł przyznać Skarbowi Państwa - Przedsiębiorstwu (...) prawo własności czasowej gruntu położonego przy ul.(...), (...), projektowanej (...) i projektowanej (...) w granicach F-D-H-M-F oznaczonego na załączniku graficznym z prawem zabudowy gruntu.

Pismem z dnia 13 grudnia 1951 r. Dyrektor Naczelny Przedsiębiorstwa (...) poinformował Prezydium Rady Narodowej w W., ze teren przyznany promesą z (...) maja 1949 r. został całkowicie zagospodarowany i wykorzystany przez Przedsiębiorstwo (...). Organ I instancji ustalił, ze budynek znajdujący się przy dawnej ul. (...) w W. będący elementem realizacji inwestycji zaplanowanej na przedmiotowym gruncie, tj. budowy (...) Oddziału I Przedsiębiorstwa (...) wybudowany został w 1951 r. Pismem z dnia 18 lipca 1988 r. Dyrektor Przedsiębiorstwa (...) poinformował, ze teren przedmiotowej nieruchomości użytkowany był przez przedsiębiorstwo od dnia 1 marca 1951 r. Jako załącznik do pisma dyrektor załączył Rejestr Przedsiębiorstw Państwowych, którego odpis stwierdzono za zgodność z wypisem zawartym w rejestrze przedsiębiorstw państwowych w dniu 31 grudnia 1953 r., z którego wynika, że jedna z ekspozytur spedycyjnych Przedsiębiorstwa (...) mieściła się przy ul. (...) w W. Do pisma z dnia 18 lipca 1988 r. dołączone zostały również dokumenty zawierające spis środków trwałych, znajdujących się na terenie ekspozytury P. przy ul. (...) z którego wynika, ze znajdowały się tam: budynek administracyjny, wybudowany w 1951 r., budynek stacji obsługi z 1951 r., stacja benzynowa oraz stacja " trafo", powstałe również w 1951 r. Z kolei z planu orientacyjnego załączonego do pisma Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...) z dnia 25 stycznia 1969 r. wynika, ze na terenie (...) przy ul. (...) w W. istniały ogrodzone: budynek administracyjny oraz stacja obsługi. Ponadto dołączony do powyższego pisma arkusz informacyjny wskazuje, ze datą wprowadzenia inwestora w teren jest 1952 r. a sposób jego ówczesnego wykorzystania to parkowanie samochodów oraz budynek (...) i budynek administracyjny.

Na podstawie decyzji lokalizacyjnej z dnia (...) września 1972 r. nr (...) nastąpiła zmiana granic przedmiotowego terenu użytkowanego przez P. Do dnia wydania decyzji lokalizacyjnej teren zajmowany przez P.występował pod adresem ul. (...), następnie po zmianie nazwy ulicy i poszerzeniu (...) od strony wschodniej do rozgraniczenia z ul. (...) teren ten zmienił nazwę na ul. (...).Tak więc decyzją lokalizacyjną z dnia (...) września 1972 r. nastąpiło jedynie poszerzenie granic nieruchomości, zajmowanej przez P., natomiast zagospodarowanie terenu przy dawnej ul. (...) stosownie do promesy z (...) maja 1949 r. nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Organ podniósł ponadto, że w aktach lokalizacyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 maja 1949 r., z której nagłówka i daty wynika, ze dotyczy omawianej promesy w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości na rzecz P. w W. oraz, że na terenie przy ul. (...) istniał w tejże dacie budynek frontowy, murowany, podpiwniczony, o trzech kondygnacjach, wypalony bez stropów.

Na podstawie tych ustaleń wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uwzględnionych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent W. ustalił należycie i prawidłowo, że dawni właściciele utracili faktyczna możliwość władania nieruchomością położoną przy dawnej ulicy (...) w W. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Jednocześnie organ stwierdził, ze druga przesłanka wskazana w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami została w niniejszej sprawie spełniona, ponieważ nieruchomość położona przy ul. (...) mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Odnosząc się do zarzutu, że moment utraty faktycznej możliwości władania działką został błędnie ustalony, gdyż jak wskazała skarżąca, pozbawienie władztwa faktycznego nad rzeczą nastąpiło na mocy decyzji lokalizacyjnej z dnia (...) września 1972 r., organ II instancji wskazał, ze jest to rozumowanie błędne, gdyż decyzja ta jedynie poszerzała zakres terenu oddanego w użytkowanie P., a moment utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy odnieść nie do jakichkolwiek zdarzeń prawnych, a jedynie do stanu faktycznego nieruchomości.

Skargę na decyzje Wojewody (...) do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. S. Skarżąca zwróciła się w niej o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. (...) (obecna nazwa (...)) przejętą bezprawnie w 1951 r. przez P. i podniosła, że od 1 kwietnia 1958 r. w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość występował F. T. (mąż spadkobierczyni poprzedniego właściciela) oraz, że brak jest dowodów tzn. dokumentu potwierdzającego formalne objęcie władaniem przedmiotowej nieruchomości przez P.przed 1958 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie.

W uzupełnieniu skargi (pismo z dnia 23 kwietnia 2013 r.) skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez bezzasadne uznanie, że odszkodowanie jest należne dawnemu właścicielowi w sytuacji gdy faktycznie utracił on władanie nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W dniu 12 września 2013 r. skarżąca złożyła pismo przygotowawcze, w którym wskazała na istotne uchybienia przepisom postępowania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 6 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca podniosła, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że teren nieruchomości zajętej przez P. na podstawie promesy z (...) maja 1949 r. obejmował nieruchomość przy ul. (...). W związku z czym organ winien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego geodety na powyższą okoliczność oraz na okoliczność czy nieruchomość położona przy ul. (...) odpowiada nieruchomości przy ul. (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

W rozpoznawanej sprawie odmówiono M. S. i L. T. przyznania odszkodowania za działkę położoną w W. przy ul. (...) ozn. hip. "(...) o pow. (...) sążni, czyli (...) m kw, która stanowi obecnie część działki nr (...) w obrębie (...). Organy administracji publicznej uznały bowiem, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) warunkujących przyznanie ustalonego odszkodowania.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.

Na wstępie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji opisana wyżej działka położona w W. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W myśl art. 1 powołanego dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy Warszawa, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 z późn. zm.) stał się własnością Skarbu Państwa.

Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie - jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę - przepisy powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 215 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego prawni następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazany przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter wskazanego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, LEX nr 148911). Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Innymi słowy stwierdzenie braku jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania. Zaznaczyć trzeba, że z treści powołanego art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż ustalenie odszkodowania za działkę objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy działka ta przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została jedynie pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka położona w W. przy ul.(...), mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, na co wskazuje dokumentacja nadesłana przez Archiwum Państwowe (...) przy piśmie z dnia 22 kwietnia 2005 r.

W niniejszej sprawie nie została jednakże spełniona druga ze wskazanych wyżej przesłanek. Z analizy akt sprawy wynika bowiem, że poprzedni właściciel przedmiotowej działki został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Świadczy o tym m.in. treść notatki służbowej z dnia 13 maja 1949 r., z której wynika, że w skład terenu przyznanego promesą wchodzi m.in. nieruchomość przy ul (...) (k. 22 akt lokalizacyjnych), treść pisma Dyrektora Naczelnego Przedsiębiorstwa Państwowej (...) z dnia 13 grudnia 1951 r. informującego, że teren przyznany promesą został całkowicie zagospodarowany i wykorzystany przez P. Jak ustalił organ I instancji przedmiotowa działka położona była na wschód (...). i znajdowała się w granicach terenu użytkowanego przez P., na którym wybudowano w 1951 r. budynek administracyjny oraz budynek stacji obsługi, co potwierdzają m.in. wyciąg ze spisu środków trwałych (k. 86 akt lokalizacyjnych), jak również plan orientacyjny i sytuacyjny terenu z zaznaczonym budynkiem stacji obsługi i budynkiem administracyjnym od ul. (...) (k. 36, 37 akt lok.). Jak słusznie ustaliły organy budynek stacji obsługi położony centralnie jak i budynek od strony wschodniej przy ul. (...) zaznaczone na mapie ewidencyjnej (k.39 akt lok.) kształtem i umiejscowieniem odpowiada budynkom zaznaczonym na planie orientacyjnym i sytuacyjnym załączonym do pisma z 25 stycznia 1969 r. Organy ustaliły ponadto, że teren zajmowany Przez P.początkowo występował pod adresem - ul. (...), a następnie po poszerzeniu od strony wschodniej i po zmianie nazwy ulicy jako ul. (...). Dodać należy, ze ustalenia poczynione w mniejszej sprawie korespondują ze znajdującym się w aktach sprawy pismem F. T. (występującym z upoważnienia spadkobierców poprzedniego właściciela) z dnia 15 listopada 1961 r. (k. 3 akt), z którego wynika, że już w dacie składania skargi interwencyjnej tj. 4 kwietnia 1958 r. działka położona przy ul. (...) była zajęta przez P. Również z treści skargi M. S. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez P. już w 1951 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę przejętą na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Zaskarżona decyzja Wojewody (...) z dnia (...) czerwca 2011 r.r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są więc zgodne z prawem. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości utracił faktyczną możliwość władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczyć trzeba, że w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości położenie przedmiotowej nieruchomości, w szczególności w świetle znajdujących się w aktach sprawy map. Moment zaś, jak zasadnie wskazał organ II instancji, utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy odnieść nie do zdarzeń prawnych a jedynie do stanu faktycznego. A z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że przedmiotowa działka przy dawnej ul. (...) została zajęta przez P. w 1951 r. Z całą pewnością więc należy uznać, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Sądu znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami został przez organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowany. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji jak również naruszenia Konstytucji RP. Wskazać należy, ze występują w piśmiennictwie wątpliwości co do zasadności nieobjęcia przepisem art. 215 ust. 2 stanów faktycznych zaistniałych przed 5 kwietnia 1958 r. (por. Mirosław Gdesz (w:) G.Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", LexisNexis 2012, s. 1046). Sytuacje tę jednak można oceniać jedynie w kategoriach zaniechania prawodawczego, możliwego do usunięcia w drodze autonomicznej kompetencji ustawodawcy. Nie jest to pominięcie ustawodawcze możliwe do objęcia kontrolą konstytucyjna (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1700/11).

Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.