Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 706294

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 18 maja 2010 r.
I SA/Wa 2004/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.).

Sędziowie WSA: Iwona Owsińska-Gwiazda Bogdan Wolski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) października 2009 r. nr (...) w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości

1.

uchyla zaskarżoną decyzję;

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda (...) decyzją z (...) listopada 2007 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w C., gmina C., oznaczonej jako działka nr (...) o powierzchni (...) m2, objętej księgą wieczystą Kw nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w L., stanowiącej własność E. M., w celu realizacji inwestycji publicznej w postaci rozbudowy pasa drogowego drogi krajowej nr (...) na odcinku (...). Decyzją tą ustalono również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości (...) zł.

Powyższa decyzja została wydana w związku z wcześniejszą decyzją Wojewody (...) nr (...) z dnia (...) września 2005 r. o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej i zatwierdzeniu projekt podziału nieruchomości.

Na skutek odwołania E. M. od decyzji Wojewody (...) z dnia (...).11.2007 r. w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania, Minister Infrastruktury decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) uchylił decyzję Wojewody w pkt 2 dotyczącym wysokości przyznanego odszkodowania w kwocie (...) zł za wywłaszczoną część nieruchomości i orzekł o odszkodowaniu w wysokości (...) zł.; w pozostałej zaś części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła E. M. Skarga kwestionowała tę część decyzji Ministra Infrastruktury, która dotyczyła orzeczenia o odszkodowaniu. Zdaniem skarżącej dokonana przez rzeczoznawcę majątkowego wycena wywłaszczonej nieruchomości była zbyt niska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r. I SA/Wa 857/08 stwierdził nieważność decyzji Ministra Infrastruktury z (...).04.2008 r. w części, w której uchyla ona decyzję Wojewody (...) z dnia (...).11.2007 r. w zakresie pkt 2, dotyczącego odszkodowania w wysokości (...) zł za wywłaszczoną nieruchomość i orzeka o odszkodowaniu w kwocie (...) zł Sąd ustalił, że Minister, działając jako organ odwoławczy, stwierdzając różnicę pomiędzy wartością wywłaszczanej nieruchomości wymienioną w operacie szacunkowym, a kwotą odszkodowania ustalonego w decyzji organu I instancji, obniżył wysokość przyznanego stronie odszkodowania. Powyższe postępowanie stanowiło naruszenie zakazu reformationis in peius (zmiana orzeczenia na niekorzyść odwołującego się), o którym mowa w przepisie art. 139 k.p.a. Zdaniem sądu naruszenie to miało charakter rażący. Wyrok ten stał się prawomocny.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia (...).10.2009 r. Nr (...) uchylił decyzję Wojewody (...) z dnia (...).11.2007 r. w pkt 2, dotyczącym odszkodowania za dokonane wywłaszczenie prawa własności nieruchomości opisanej w pkt 1 decyzji Wojewody i w tym zakresie orzekł o ustaleniu na rzecz E. M. odszkodowania w wysokości (...) zł. Kwota przyznanego odszkodowania była pochodną wartości wywłaszczonej nieruchomości określoną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia (...).05.2009 r. W operacie zastosowano podejście porównawcze, metodę porównywania parami.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponownie wniosła E. M. Skarga zarzuca naruszenie art. 12 i art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm. - dalej ustawa drogowa). Skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego odszkodowania z dwóch powodów:

1.

do ustalenia wartości nieruchomości przyjęto metodę porównawczą (skarżąca myli przy tym podejście z metodą) zamiast metody odtworzeniowej,

2.

nie uwzględnia ono dwóch dodatków-jeden w wysokości 5 % wartości nieruchomości przewidziany w art. 18 ust. 1e powołanej ustawy drogowej, drugi w wysokości 10.000 zł z tytułu opuszczenia budynku mieszkalnego (art. 18 ust. 1f ustawy drogowej).

Ponadto, zdaniem skarżącej, decyzja nie zastrzega waloryzacji odszkodowania na dzień wypłaty, jak stanowi o tym art. 18 ust. 3 ustawy drogowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że nie zawiera ona nowych okoliczności, które nie byłyby omówione w decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na to, że organ II instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wbrew temu, co stwierdził Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę, zawiera ona takie okoliczności, do których nie odniesiono się w zaskarżonej decyzji. Własne rozważania w decyzji z (...).10.2009 r., dotyczące określenia wysokości odszkodowania, organ rozpoczął od tego, że "w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958) do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe". Pominięto natomiast fakt, że zgodnie z ust. 3 tego samego przepisu (art. 6 ustawy o zmianie) "w postępowaniu dotyczącym ustalania wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Pomimo, iż przedmiotem rozstrzygnięcia była wyłącznie kwestia odszkodowania (w zakresie wywłaszczenia decyzja stała się ostateczna w dniu (...).04.2008 r.), Minister Infrastruktury nie wyjaśnił, dlaczego zastosował ust. 1 przepisu intertemporalnego (art. 6 ustawy o zmianie ustawy drogowej z 25 lipca 2008 r.), a nie jego ust. 3. Gdyby do ustalenia wysokości odszkodowania zastosowanie miały mieć przepisy "w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą" (ust. 3 art. 6 ustawy o zmianie), to do rozważenia pozostaje kwestia dodatku do odszkodowania, określonego w art. 18 ust. 1f ustawy drogowej. Skarżąca na rozprawie złożyła ponadto protokół zdawczo - odbiorczy z przekazania wywłaszczonej nieruchomości Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. w dniu (...).07.2009 r., co nakazuje ocenić ten fakt także w kontekście art. 7 ustawy o zmianie ustawy drogowej z 25 lipca 2008 r., gdyż takie oczekiwanie zostało wyrażone przez skarżącą zarówno w skardze, jak i w treści tego protokołu.

W ocenie sądu niewyjaśnienie, czy w sprawie miał zastosowanie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy drogowej, a jeśli tak, to czy odszkodowanie powinno być powiększone o kwotę wynikającą z art. 18 ust. 1f ustawy drogowej, a także jakie znaczenie dla wysokości odszkodowania ma przekazanie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz GDDKiA powoduje, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie podjął bowiem wszystkich kroków dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co przekłada się na naruszenie zasady budowy zaufania do organów państwa, a ponadto uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogu wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Uchybienia te mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co poprawność rozstrzygnięcia umyka kontroli sądu. Rozpatrując ponownie sprawę do wszystkich tych okoliczności organ musi się odnieść i ocenić, czy mają one wpływ na wysokość odszkodowania, pamiętając jednocześnie o aktualności operatu szacunkowego.

Za nieuzasadniony sąd uznaje natomiast zarzut niewłaściwego sporządzenia operatu szacunkowego. Operat, jak już wspomniano, został sporządzony przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami. Zastosowanie podejścia porównawczego przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości przeznaczonych pod drogi nakazuje § 36 ust. 1 w zw. z ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Skoro zdaniem rzeczoznawcy na rynku wystąpiły transakcje nieruchomościami podobnymi i dało się oszacować wartość nieruchomości metodą porównywania parami, to brak było podstaw do zarzucenia rzeczoznawcy, że nie zastosował podejścia kosztowego, a w jego ramach metody odtworzeńiowej, gdyż wybór podejścia i metody, w zależności od różnych okoliczności, należy do rzeczoznawcy majątkowego (art. 154 ust. 1 u.g.n.).

Brak natomiast w zaskarżonej decyzji wzmianki o waloryzacji odszkodowania na dzień jego wypłaty nie pozbawia strony waloryzacji, jeśli taki obowiązek dla organu wynika z ustawy (art. 18 ust. 3 ustawy drogowej), choć zdaniem sądu powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.