Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1606173

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 marca 2011 r.
I SA/Wa 1877/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.).

Sędziowie WSA: Dorota Apostolidis Marta Kołtun-Kulik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu wniosku Mariana J. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 1998 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia (...) października 1991 r., nr (...) w części stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) o pow. (...) m2 opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr (...) uregulowanej w księdze wieczystej nr (...) decyzją z dnia (...) lipca 2010 r., nr (...) utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) listopada 2009 r., nr (...).

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Wojewoda (...), działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z dnia (...) października 1991 r., nr (...) stwierdził nieodpłatnie nabycie przez Gminę Miasta G. między innymi własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...), opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr (...).

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody (...) wystąpiła do Wojewody (...) L. S. oraz Prezydent Miasta G. Wojewoda (...) przekazał akta przedmiotowej sprawy wraz z wyjaśnieniami do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia (...) listopada 1998 r., nr (...) z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia (...) października 1991 r., nr (...) w części stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasta G. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) o pow. (...) m2, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr (...), uregulowanej w księdze wieczystej nr (...).

Następnie (...) Spółdzielnia (...) w G. wystąpiła wnioskiem z dnia (...) maja 2001 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) listopada 1998 r.

Decyzją z dnia (..]kwietnia 2007 r., nr (...) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w. ww. sprawie, ponieważ wniosek został złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.

Następnie (...) Spółdzielnia (...) pismem z dnia (...) kwietnia 2007 r. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) kwietnia 2007 r.

Decyzją z dnia (...) września 2009 r., nr (...) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W dniu (...) kwietnia 2007 r. M. C. (członek (...) Spółdzielni (...) w G. i właściciel lokalu) wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 1998 r., nr (...) wskazując, iż w jego opinii kwestionowana decyzja została wydana na podstawie fałszywych dokumentów i błędnie sporządzonej opinii Prezydenta Miasta G., co spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrzył ww. wniosek i decyzją z dnia (...) listopada 2009 r. nr 844 odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) listopada 1998 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, że z pisma z dnia (...) sierpnia 2008 r. wynika, iż M. C. dowiedział się o możliwości wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie już w połowie lutego 2008 r. Ponieważ z przesłanego przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2008 r. oświadczenia nie wynikało w sposób niebudzący wątpliwości kiedy wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) listopada 1998 r. organ ponownie zwrócił się o jednoznaczne wskazanie kiedy wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, bowiem z regulacji art. 145-149 kodeksu postępowania administracyjnego oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze (wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., sygn. Akt III SA 2802/97).

W odpowiedzi M. C. podtrzymał swoje oświadczenie z dnia (...) sierpnia 2008 r.

Jednak analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ ustalił iż o istnieniu decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 1998 r., nr (...), a tym samym o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania wnioskodawca dowiedział się znacznie wcześniej niż podał to w oświadczeniu z dnia (...) sierpnia 2008 r. i piśmie z dnia (...) października 2008 r.

Z załączonych do akt sprawy dokumentów pisma z dnia (...) marca 2007 r. skierowanego do Wiceprezydenta Miasta G. S. oraz pisma procesowego z dnia (.) marca 2007 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w G. jednoznacznie wynika, iż o decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) listopada 1998 r., wnioskujący wiedział już w 2007 r. Trudno zatem zgładzić się z wnioskodawcą, iż o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania dowiedział się dopiero w lutym 2008 r.

Taka sytuacja spowodowała, iż bez względu na przyczyny stanowiące podstawę wznowienia postępowania wnioskodawca uchybił terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., czego skutkiem jest odmowa wznowienia postępowania dotyczącego decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) listopada 1998 r. Wznowienie postępowania w zaistniałych okolicznościach stanowiłoby bowiem naruszenie norm prawa procesowego.

M. C. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazując, iż "sprawa dotyczy dość licznej grupy członków spółdzielni, a parcela nr (...) nie została jeszcze odłączona od ich działki nr (...) i za pozostawieniem jej w składzie tej działki przemawia słuszny interes społeczny oraz przepisy prawa".

Ponownie rozpatrując sprawę i analizując cały zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że nie znalazł żądnych nowych, istotnych dla sprawy dokumentów, ani nowych okoliczności (popartych dowodami), które mogłyby czynić zasadnym uchylenie decyzji Ministra nr (...) z dnia (...) listopada 2009 r. i wydanie w sprawie innego rozstrzygnięcia, dlatego też w całości podtrzymał stanowisko, iż właściwym było odmówienie M. J. wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia (...) listopada 1998 r.

Jednocześnie organ podniósł iż wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji administracyjnych i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Dlatego też może ono być stosowane w ściśle określonych sytuacjach przewidzianych w decyzji art. 145 § 1 k.p.a.

Natomiast dokumentacja w sprawie, przedstawiona organowi nadzoru, wskazuje jednoznacznie, iż wnioskodawca uchybił terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Jeżeli wnioskodawca uchybił powyższemu terminowi to nie ma podstaw do prowadzenia postępowania, które uwarunkowane jest koniecznością jego uprzedniego wszczęcia.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lipca 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. C. wnosząc o wnikliwsze rozpatrzenie sprawy niż uczynił to organ i orzeczenie, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 1998 r., nr (...) jest niezgodna z prawem.

W bardzo obszernym uzasadnieniu skarżący szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podnosząc, że jego zdaniem nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ponieważ Ministerstwo decyzji z dnia (...) listopada 1998 r. nie przekazało ani jemu, ani żadnemu innemu członkowi spółdzielni, a nawet gdyby przekazało to z nagłówka tej decyzji nie wynikało, że została wydana na podstawie sfałszowanych dowodów i opinii oraz "przekrętnej" decyzji Urzędu Wojewody (...).

Zdaniem skarżącego to, że wcześniej tj. w dniu (...) marca 2007 r. brał udział w rozmowie (proteście) przedstawicieli - Rady Nieruchomości i Komitetu Domowego u Wiceprezydenta Miasta G. w związku z pozbawieniem mieszkańców części placu podwórzowego nie może być interpretowane przez organ, że posiadał wiedzę na temat fałszowania dowodów i opinii oraz "przekrętnych" decyzji Miasta G. na podstawie których Minister wydał decyzje i przed upływem jednego miesiąca od tej rozmowy (protestu) powinien był wystąpić z podaniem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarżący podniósł, że w dniu (...) kwietnia 2007 r. wystąpił z pismem - skargą do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie decyzji z dnia (...) listopada 1998 r. z wnioskiem, aby Minister z urzędu wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 k.p.a.

Nie uwzględnienie tego pisma - wniosku przez Ministra, a jednocześnie czynienie mu zarzutu, że uchybił terminowi wynikającemu z art. 148 § 1 k.p.a. jest zdaniem skarżącego cyniczne i świadczy tylko i wyłącznie o "bucie" władzy.

Natomiast redakcja art. 148 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. łącznie z wykładnią tych przepisów przez NSA zdaniem skarżącego została tak wymyślona przez najwyższe władze administracyjne, aby zwykły obywatel nie mógł z tych przepisów korzystać, natomiast władze kraju mogły się szczycić "wszech i wobec" jakie to prawa wolnościowe i demokratyczne posiadają jego obywatele. Skarżący wniósł także o wzięcie pod uwagę Sądu Konstytucji RP (art. 51 pkt 4).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lipca 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) listopada 2009 r. w oparciu o powyższe Sąd uznał, że nie naruszają one prawa.

Orzekając w przedmiocie wznowienia postępowania w pierwszym rzędzie należy mieć na uwadze treść art. 16 § 1 k.p.a. ustanawiającego zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych tzn. takich, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wyznaczone przepisami k.p.a. odstępstwa od zasady ogólnej trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej. Podważanie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych może nastąpić tylko w określonym trybie, przy zastosowaniu którego organ obowiązany jest do przestrzegania ogólnych zasad postępowania.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w I instancji, bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. lub w art. 145a k.p.a., a także czy został zachowany termin do jego złożenia. Jeżeli wymogi te są spełnione organ, wznawia postępowanie, a wydane w tym zakresie postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). W przeciwnym wypadku tj. nie spełnieniu powyższych przesłanek organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania.

Kwestie trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania normuje art. 148 § 1 i 2 k.p.a., przy czym, z uwagi na zgłoszoną przez skarżących podstawę wznowienia, do określenia terminu, w jakim strona może złożyć wniosek o wznowienie postępowania, będzie miał zastosowanie pierwszy z wymienionych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. w sytuacji określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. kiedy dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, termin do złożenia podania o wznowienie biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o tych okolicznościach. Przy czym organ administracji właściwy w sprawie rozpatrzenia złożonego wniosku o wznowienie postępowania obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu, a stwierdzenie jego uchybienia jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną pomimo uchybienia terminowi do złożenia takiego wniosku stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Podkreślenia też wymaga, że to strona musi udowodnić kiedy, (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, ze organ administracji obowiązany jest z urzędu badać czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. i art. 145 § 2 k.p.a. (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2008 r., II SAGd181/18, Lex nr 400689). Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, ze organ administracji prawidłowo ustalił, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu.

Z dokumentów tj. pisma procesowego z dnia (...) marca 2007 r. skierowanego przez skarżącego do Sądu Rejonowego w G., pisma skarżącego z dnia (...) kwietnia 2007 r. skierowanego do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, pisma skarżącego dnia (...) września 2007 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w G. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej bezspornie wynika, że skarżący o istnieniu decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 1998 r. a tym samym o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania wiedział znacznie wcześniej niż w połowie lutego 2008 r. jak to podał w swoim oświadczeniu z dnia (...) sierpnia 2009 r. oraz piśmie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) października 2009 r. Zatem składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 6 marca 2008 r. niewątpliwie uchybił terminowi określonemu w art. 148 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.