I SA/Wa 130/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3128502

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2020 r. I SA/Wa 130/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska.

Sędziowie WSA: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Iwona Kosińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 46/17

1. wymierza Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych;

2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. przyznaje od Prezydenta (...) na rzecz skarżącego J. L. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych;

4. zasądza od Prezydenta (...) na rzecz skarżącego J. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

J. L. pismem z (...) stycznia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta (...) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 46/17, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w (...) przy ul. (...), hip. (...)- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej p.p.s.a., wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 10000 zł, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty oznaczonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że akta sprawy wraz z odpisem ww. prawomocnego wyroku zwrócono organowi 7 września 2017 r., a zatem wyznaczony przez Sąd termin na załatwienie sprawy upłynął 7 grudnia 2017 r. Termin ten nie został przez Prezydenta (...) dochowany, a wniosek poprzedników prawnych skarżącego z (...) marca 1988 r. pozostaje nierozpoznany. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 343/19, wymierzył Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 1500 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzona grzywna nie zmotywowała jednak organu do wykonania wyroku i wydania decyzji w sprawie. Pismem z (...) sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego, kolejny raz, wezwał Prezydenta do wykonania prawomocnego wyroku. Mimo to organ nadal pozostaje bezczynny i na moment wniesienia skargi nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie.

Skarżący podkreślił dodatkowo, że postanowienie z (...) listopada 2017 r. zawieszające postępowanie zostało uchylone postanowieniem Wojewody (...) z (...) lipca 2018 r. Bezprawne zawieszenie postępowania stanowiło kolejną próbę jego przewlekania i nie powinno być uznane za usprawiedliwioną bezczynność organu.

Skarżący wskazał, że pismem z (...) sierpnia 2019 r. poinformowano pełnomocnika skarżącego o konieczności uzupełnienia dokumentacji oraz że w tym celu zwrócono się do Wydziału Archiwum Urzędu (...) i do Ministerstwa Finansów. Zdaniem skarżącego czynności te organ winien jednak podjąć na początku postępowania, tak by wydać rozstrzygnięcie w terminie zakreślonym ustawowo. Aktywność organu po 31 latach prowadzenia postępowania sprowadza się do gromadzenia dokumentacji, którą powinien zgromadzić w okresie miesiąca lub w sprawach zawiłych dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast wymiana dokumentów pomiędzy komórkami tego samego urzędu nie jest skomplikowaną czynnością i nie powinna przekraczać tygodnia, maksymalnie dwóch tygodni. Bez wątpienia nie może stanowić usprawiedliwienia dla przewlekłego prowadzenia postępowania.

Skarżący podkreślił ponadto, że 27 sierpnia 2019 r. wykonane zostało wezwanie z 9 sierpnia 2019 r. i postępowanie powinno zostać niezwłocznie zakończone, nie później jednak niż do 27 września 2019 r. Prezydent (...) nadal ogranicza swoje działania do informacji o konieczności gromadzenia dokumentacji, nie podejmując kroków realnie zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Zdaniem skarżącego żądanie wymierzenia grzywny ww. wysokości jest uzasadnione, bowiem jedynie zdecydowana reakcja Sądu jest w stanie przynieść efekt w postaci wyegzekwowania wykonania prawomocnego wyroku i zaniechania dalszego lekceważenia prawa przez organ.

Cel środka przymuszającego do wykonania prawomocnego wyroku spełni ponadto uwzględnienie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ten rodzaj środka dyscyplinującego ma szczególny charakter i pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, stanowiąc dla organu realną dolegliwość finansową, ale spełnia przede wszystkim funkcję kompensacyjną, będąc dla skarżącego swoistym zadośćuczynieniem za wszelkie dolegliwości i niedogodności związane z opieszałością organu w rozpoznaniu jego sprawy. Na poparcie twierdzeń skarżący przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W odpowiedzi na skargę Prezydent (...) wniósł o jej oddalenie podnosząc, że organ podjął szereg działań, mających na celu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. W szczególności odnalazł i pozyskał z Archiwum Biura Organizacji Urzędu obszerną dokumentację dotyczącą działań podejmowanych na przedmiotowej nieruchomości w latach 50-tych. Wbrew temu, co stwierdził pełnomocnik stron postępowania, urząd uzupełnił dokumentację o kluczowe dla sprawy informacje. Działania organu mają na celu wykonanie ww. wyroku z 18 maja 2017 r. Wiadomym przy tym jest, że w Biurze toczą się tysiące podobnych postępowań, a ich charakter jest na tyle istotnej wagi, że nie pozwala na zakończenie tych postępowań zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a.

Organ wskazał, że zlecił wykonanie stosownej opinii geodezyjnej oraz że decyzja zostanie wydana niezwłocznie po uzyskaniu rozliczenia geodezyjnego. Weryfikacja akt sprawy wykazała, że istnieje potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego o akt notarialny nabycia nieruchomości, a także odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi wieczystej, o co wystąpiono. Pełnomocnik skarżącego został zaś poinformowany o przyczynach zwłoki, a także o przewidywanym terminie zakończenia sprawy w myśl art. 36 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z (...) sierpnia 2019 r., którym wezwano Prezydenta (...) do wykonania wyroku z 18 maja 2017 r.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt odpisprawomocnego wyroku z 18 maja 2017 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 13 września 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 13 grudnia 2017 r. Mimo to Prezydent (...) nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionej przez skarżącego skargi wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 343/19 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 1500 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo powyższego orzeczenia wymierzającego grzywnę, Prezydent (...) nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Kolejna skarga w przedmiocie niewykonania ww. wyroku jest więc uzasadniona. W sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 18 maja 2017 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszym wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości 1500 w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwotamieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., spełniając funkcję represyjno - dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym, że Prezydent podejmował działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy. Jak wynika z analizy akt stosownymi pismami zwrócono się do określonych podmiotów o nadesłanie koniecznych informacji i dokumentów, występowano też o przeprowadzenie kwerendy dokumentacji (pisma z (...) i (...) lipca 2019 r. skierowane do Wydziału Obrotu Nieruchomościami, Wydziału Archiwum, Ministra Finansów i SKO w (...) oraz z (...) stycznia 2020 r. do Sądu Rejonowego w (...)). W piśmie z (...) sierpnia 2019 r., wzywając pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia akt, poinformowano jednocześnie o przyczynach niemożności załatwienia sprawy do czasu uzupełnienia materiału dowodowego. Organ zlecił ponadto wykonanie opinii geodezyjnej.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy działania mające na celu zakończenie sprawy podjęte zostały dopiero w lipcu 2019 r., po wydaniu przez Sąd wyroku z 11 kwietnia 2019 r. wymierzającego grzywnę, a następnie w styczniu 2020 r., po wniesieniu przez skarżącego kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny. Istotne też jest, że tocząca się od wielu lat sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania nie została dotychczas załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 18 maja 2017 r. termin został znacznie przekroczony.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego.

W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta (...) na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że ewentualne działania podejmowane były przez organ zwykle po interwencji ze strony skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.