Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2030521

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 3 listopada 2015 r.
I SA/Wa 1221/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt.

Sędziowie WSA: Iwona Kosińska (spr.), Przemysław Żmich.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi (...) Sp. z o.o. w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia (...) maja 2015 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...), utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy (...) z dnia (...) marca 2015 r., nr (...), odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...) róg (...), oznaczonej jako działka nr (...) o powierzchni (...) m2.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że (...) Sp. z o.o. nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości od Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) na podstawie sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia (...) października 2012 r., Rep. A Nr (...). Miejskie Przedsiębiorstwo (...) jest jednoosobową spółką prawa handlowego należącą do (...), która powstała z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2003 r. w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) na podstawie art. 21 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361, z późn. zm.). Miejskie Przedsiębiorstwo (...) nabyło prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.). Organ I instancji wskazał, że osoba fizyczna lub prawna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji singularnej może żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, gdy podmiot, od którego prawo to nabyła spełnia kryteria określone w art. 1 ust. 1, ust. 1a lub ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ I instancji stwierdził, że jeżeli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego przez państwową lub samorządową osobę prawną, to roszczenie o przekształcanie nie przysługuje. Wobec tego, że Miejskiemu Przedsiębiorstwu (...), jako jednoosobowej spółce prawa handlowego należącej do (...) (samorządowej osobie prawnej), zgodnie z art. 1 ust. 1b ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, nie przysługiwało prawo przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność, to wnioskującej Spółce prawo to również nie przysługiwało. Spółka nie spełniła przesłanek ustawowych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Spółka wniosła odwołanie. W jego uzasadnieniu podniosła, że art. 1 ust. 1b ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie została oddana Miejskiemu Przedsiębiorstwu (...) w użytkowanie wieczyste lecz prawo to powstało z mocy prawa w drodze przekształcenia prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego. Ponadto przepis art. 1 ust. 3 powołanej ustawy, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 373) od dnia 17 marca 2015 r. nie obowiązuje.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że sformułowanie "oddane w użytkowanie wieczyste" należy rozumieć, jako będące w dniu 13 października 2005 r. lub obecnie przedmiotem użytkowania wieczystego. Jeśli zatem w tej dacie prawo przysługiwało podmiotowi wymienionemu w art. 1 ust. 1b, to wykluczone jest przekształcenie. Negatywna przesłanka wystąpi również, jeżeli obecnie podmioty te są użytkownikami wieczystymi. Nie ma znaczenia, czy nieruchomość "oddano w użytkowanie wieczyste", czy też przekształcono "prawo zarządu" nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego. Zgodnie z ust. 1b art. 1 ustawy przekształceniowej, jeżeli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, to roszczenie o przekształcenie nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ II instancji wyjaśnił, że następstwo prawne oznacza wejście w prawa i obowiązki poprzednika prawnego. Skoro po stronie państwowej osoby prawnej nie powstało prawo do przekształcenia, to nie może być mowy o przejściu tego prawa na jej następcę prawnego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zasadne było twierdzenie organu I instancji, że Miejskiemu Przedsiębiorstwu (...), jako jednoosobowej spółce prawa handlowego należącej do (...) (samorządowej osobie prawnej), zgodnie z art. 1 ust. 1b ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie przysługiwało prawo przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność nieruchomości, a zatem Spółka nie spełnia przesłanek ustawowych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując treść art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, wskazało, że powołany w odwołaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 17 marca 2015 r. (poz. 373). Zdaniem organu odwoławczego ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał, automatycznie przestaje obowiązywać. Od wydania powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie minęło jeszcze 6 miesięcy i przepisy dotychczas obowiązującej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie zostały zmienione.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...). W uzasadnieniu skargi zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1)

błędne zastosowanie w sprawie przepisu art. 89 ust. 4 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, a w rezultacie błędne przyjęcie, że skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. orzekającego o niezgodności z art. 2 Konstytucji przepisu art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości miałyby nastąpić dopiero po upływie 6 miesięcy, tj. w terminie, o którym mowa w nieprawidłowo zastosowanym w sprawie niniejszej art. 89 ust. 4 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, tymczasem prawidłowe zastosowanie w sprawie art. 190 ust. 3 Konstytucji powoduje konieczność przyjęcia, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. obowiązuje już od dnia jego publikacji,

2)

naruszenie przepisów art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, którego literalne brzmienie prowadzić winno do stwierdzenia, że ograniczenie ujęte w art. 1 ust. 1b ustawy nie ma w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowania (albowiem nieruchomość przy ul. (...) róg (...) nie została "oddana w użytkowanie wieczyste", lecz użytkowanie takie powstało z mocy prawa w drodze przekształcenia z "prawa zarządu" tej nieruchomości) i w konsekwencji wniosek o przekształcenie winien zostać uwzględniony w całości. Powstanie użytkowania wieczystego na podstawie przepisu art. 2 i 2a ustawy z 29 września 1990 r. następowało w drodze przekształcenia istniejącego "prawa zarządu" w prawo użytkowania wieczystego. W konsekwencji oddanie w użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie odnosi się do sytuacji faktycznej sprawy, albowiem Miejskie Przedsiębiorstwo (...) w (...) nabyło prawo użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości przy ul. (...) róg (...) poprzez przekształcenie wcześniej przysługującego już temu podmiotowi prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji organu I instancji z dnia (...) marca 2015 r. oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodziło się z zarzutem skargi, że przepis art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dniem 17 marca 2015 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, przestał obowiązywać. W pozostałym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Jak wynika z treści decyzji organu I instancji, materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 1 ust. 1b i ust. 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jedn.: z 2012 r. Dz. U. poz. 83). Przy czym podkreślić należy, że decyzja ta wydana została dnia (...) marca 2015 r., a zatem w dniu ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, czyli w dniu, z którym na mocy art. 190 ust. 3 Konstytucji stanowiącym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, art. 1 ust. 3 powołanej ustawy stracił moc obowiązywania. Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jedn.: z 2012 r. Dz. U. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ma rację skarżąca Spółka, że wyrażany w uzasadnieniu decyzji organu II instancji pogląd odwołujący się do treści art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym jest całkowicie błędny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę z dnia 1 lipca 2015 r. również uznało, że w rozpatrywanej sprawie to stanowisko jest błędne. Art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości utracił moc obowiązywania zgodnie z treścią art. 190 ust. 3 Konstytucji. Jednakże w ocenie Sądu błąd ten nie miał żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji ponieważ, podstawą odmowy przekształcenia posiadanego przez skarżącą Spółkę prawa stanowił art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, którego nie dotyczył powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Zgodnie natomiast z tym przepisem, przepisu ust. 1 (który stanowi, że osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności) nie stosuje się m.in. do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129). Dodany ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110) art. 1 ust. 1b formułuje zatem negatywną przesłankę przekształcenia. Według art. 1 ust. 1b ustawy, jeżeli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, to żądanie przekształcenia nie przysługuje. Użyty w ustawie zwrot "oddane w użytkowanie wieczyste" należy rozumieć jako będące w dniu 13 października 2005 r. lub obecnie przedmiotem użytkowania wieczystego. Sytuacja, w której w tej dacie prawo przysługiwało podmiotowi wymienionemu w art. 1 ust. 1b, wyklucza przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 939/13 "zbycie prawa użytkowania wieczystego po dacie 13 października 2005 r. przez na przykład państwową osobę prawną na rzecz innego podmiotu nie wyłącza zakazu przekształcenia. (...). Następstwo prawne oznacza wejście w prawa i obowiązki poprzednika prawnego. Skoro po stronie państwowej osoby prawnej nie powstało prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, to następca prawny tej osoby nie może nabyć prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Przyjęcie argumentacji skarżącej kasacyjnie za prawidłową oznaczałoby, że następca prawny nabył prawo w szerszym zakresie niż przysługiwało ono zbywcy." Dodatkowo wskazać należy, że z uzasadnienia projektu nowelizacji ww. przepisu (przedłożonego Sejmowi RP VI kadencji, nr druku 4352) wynika, że "z zakresu działania ustawy proponuje się wyłączenie państwowych i samorządowych osób prawnych. Prawo użytkowania wieczystego jest bowiem na tyle "silnym" prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizacje celów gospodarczych, do których zostały powołane. Ponadto należy mieć na uwadze, że państwowe i samorządowe osoby prawne zostały już raz "uwłaszczone" z mocy prawa m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), tj. uzyskały prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości, które znajdowały się w zarządzie tych osób. Za wyłączeniem tej grupy podmiotów z zakresu projektu przemawia również fakt, iż powyższe "uwłaszczenie" nie zostało jeszcze zakończone i nadal toczą się postępowania administracyjne, potwierdzające nabycie prawa użytkowania wieczystego przez te podmioty."

Jak wynika z akt sprawy, jedynym wspólnikiem poprzednika prawnego skarżącej Spółki, czyli Miejskiego Przedsiębiorstwa (...), jest Miasto (...), które posiada całość udziałów w spółce. Przedmiotowa nieruchomość była w dniu 13 października 2005 r. w użytkowaniu wieczystym Miejskiego Przedsiębiorstwa (...), które jest jednoosobową spółką prawa handlowego należącą do Miasta (...), czyli samorządową osobą prawną. Organy obu instancji prawidłowo zatem przyjęły, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka przekształcenia określona w art. 1 ust. 1b ustawy, a zatem skarżącej Spółce żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie przysługuje.

W ocenie Sądu, w świetle treści omawianej regulacji prawnej, bez znaczenia prawnego pozostaje fakt, w jakim trybie poprzednik prawny skarżącej Spółki stał się użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości (w trybie umowy, decyzji administracyjnej czy też przekształcenia z mocy prawa posiadanego prawa zarządu), ponieważ przepis art. 1 ust. 1b powołanej ustawy nie zawiera takiego rozróżnienia, co oznacza, że dotyczy on prawa użytkowania wieczystego niezależnie od sposobu jego powstania.

Podsumowując Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a wydane orzeczenie znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego. Ponadto w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które to uzasadnienie dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.