Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1966801

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 25 listopada 2015 r.
I SA/Wa 1142/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.).

Sędziowie WSA: Jolanta Dargas Bożena Marciniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Parafii (...) w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Administracji i Cyfryzacji, po rozpatrzeniu wniosku Parafii (...) w W., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) marca 2015 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) listopada 2008 r., na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1169, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", stwierdzi! nabycie przez Parafię (...) w W., zwaną dalej "Parafią", prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), oznaczonej jako działka ewidencyjna nr (...), o powierzchni (...) ha, zwanej dalej "nieruchomością sporną". W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji podniesiono, że na nieruchomości spornej znajduje się dom parafialny.

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2013 r. G. C. wystąpi! o stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r., z powołaniem się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W celu wykazania swoich praw jako strony postępowania G. C. przedstawił kopię aktu notarialnego z dnia (...) grudnia 1975 r., na mocy którego jego rodzice: F. C. i Z. C. sprzedali nieruchomość sporną Skarbowi Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) jak również kopię postanowienia Sądu dla W. z dnia (...) listopada 2010 r. z którego wynika, między innymi, iż nabył spadek po swoim ojcu F. C. w (...) częściach. Zdaniem wnioskodawcy nieruchomość nie spełniała warunków określonych w art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, bowiem nie ma na niej obiektu sakralnego, budynek znajdujący się na nieruchomości w żaden sposób nie sąsiaduje z budynkiem kościoła, a znaczna część budynku wykorzystywana jest na cele gospodarcze.

Parafia, w piśmie z dnia 26 maja 2014 r. podniosła natomiast, że w dniu 23 maja 1989 r. na nieruchomości spornej znajdowała się kaplica, a także dom parafialny, z przeznaczeniem na kaplicę, mieszkania dla księży wikariuszy i sióstr zakonnych obsługujących Parafię oraz salę katechetyczną, złożyła kopię "Książki obiektu budowlanego", określonego w tym dokumencie jako dom parafialny (plebania).

Podniosła, że G. C. błędnie wywodzi twierdząc, że na działce nr (...) nie znajdowały się budynki spełniające wymogi, o których mowa w art. 60 cytowanej ustawy. Zgodnie z decyzją z dnia (...) lutego 1981 r. użytkowanie wieczyste ustanowione na rzecz Parafii dotyczy terenu zabudowanego o pow. (...) m2, a więc działek nr (...) z obrębu (...) o powierzchni (...) ha, (...) z obrębu (...) o powierzchni (...) ha jak również (...) z obrębu (...) o powierzchni (...) ha. Jak wynika z przedłożonej przy piśmie z dnia 31 maja 2014 r. książki obiektu budowlanego budowa Domu (...) na działce nr (...) zakończona została w 1984 r., a zatem bez wątpienia potwierdza to jego istnienie w dacie wejścia w życie ustawy tj. 23 maja 1989 r., w dacie wydania decyzji, jak również w dacie aktualnej. Niezależnie od powyższego wskazała, że znajdująca się na terenie działki nr (...) kaplica (...) bez wątpienia spełnia wymóg istnienia obiektu sakralnego, którym jest obiekt architektoniczny służący kultowi religijnemu. Podniosła, że kaplica znajdująca się na nieruchomości była przeznaczona li tylko dla użytku sióstr zakonnych i księży. Parafia argumentowała, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła nie definiuje pojęcia obiektu sakralnego. Zgodnie z definicją (np. Głównego Urzędu Statystycznego) Obiektem Sakralnym jest Obiekt architektoniczny służący kultowi religijnemu i taką też rolę spełnia kaplica w niniejszej sprawie niezależnie od gołosłownych twierdzeń skarżącego kreowanych na potrzeby jego stanowiska. To że kaplica (...) jest miejscem kultu wynika wprost z definicji zawartej w Kan. 1223 Kodeksu Prawa Kanonicznego, zgodnie z którym Przez Kaplicę rozumie się miejsce przeznaczone, za zezwoleniem ordynariusza do sprawowania kultu Bożego, dla pożytku jakiejś wspólnoty lub grupy wiernych, którzy się w nim zbierają, do którego za zgodą kompetentnego przełożonego mają wstęp także inni wierni".

Pełnomocnik Parafii, do pisma z dnia 17 lipca 2014 r. dołączyła dokumentację z Urzędu Miasta W. Wydziału Urbanistyki i Architektury: decyzję z dnia (...) maja 1980 r., pozwolenie na roboty budowlane z dnia (...) września 1981 r., skrócony program do założeń projektowych z dnia (...) czerwca 1980 r. pozytywną opinię projektu koncepcyjnego budynku z kwietnia 1981 r.,akceptację Urzędu Miasta W. do budowy na terenie spornej nieruchomości z dnia (...) lipca 1980 r. Wskazała, że powyższe dokumenty bezpośrednio i wprost dowodzą, że od początku rozpoczęcia budowy na terenie spornej nieruchomości planowane było utworzenie obiektu sakralnego w postaci Kaplicy (...) wraz z budynkami towarzyszącymi, o których mowa w art. 60 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła. Jednocześnie podkreśliła, że zgodnie z Kanonem 1223 Kodeksu Prawa Kanonicznego, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie przez »Kaplicę« rozumie się miejsce przeznaczone, za zezwoleniem ordynariusza do sprawowania kultu Bożego, dla pożytku jakiejś wspólnoty lub grupy wiernych, którzy się w nim zbierają, do którego za zgodą kompetentnego przełożonego mają wstęp także inni wierni".

W wyniku rozpoznania sprawy Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia (...) marca 2015 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy, między innymi, nieruchomości pozostające w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych stają się z mocy prawa ich własnością, jeżeli znajdują się na nich obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi. Przy czym przez budynki towarzyszące obiektom sakralnym rozumie się położone w sąsiedztwie obiektów sakralnych: budynki stanowiące mieszkanie proboszcza lub rektora i kancelarię parafialną lub kancelarię rektora (plebanię), budynki stanowiące mieszkanie wikariuszy (wikariatkę), budynki punktu katechetycznego.

Minister wywiódł, że z wyżej wymienionego art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy wynika oczywisty wniosek, że dobrodziejstwem uwłaszczenia nie można objąć wspomnianych w art. 60 ust. 2 budynków, jeżeli te budynki nie towarzyszą obiektowi sakralnemu. Podkreślił, że taka sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej. Z decyzji Wojewody (...) wynika, że na nieruchomości nią objętej, to jest na działce ewidencyjnej położonej w W. przy ul. (...), oznaczonej Nr (...) o powierzchni (...) ha znajduje się "dom parafialny". Omawiana decyzja Wojewody (...) nie wskazuje jednak z jakim obiektem sakralnym jest związany dom parafialny, jako budynek towarzyszący w rozumieniu art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy.

Minister Administracji i Cyfryzacji przyjął, że wspomniany dom parafialny jest budynkiem towarzyszącym budynkowi kościoła (obiektowi sakralnemu) znajdującym się na sąsiedniej nieruchomości, położonej przy ul. (...), oznaczonej jako działka ewidencyjna nr (...) - co sugeruje w swoich pismach G. C.

Powyższym założeniom kategorycznie jednak sprzeciwiała się Parafia, stanowczo twierdząc, że w budynku posadowionym na nieruchomości spornej znajduje się pomieszczenie, które należy uznać za obiekt sakralny, natomiast pozostałe pomieszczenia ostatnio wymienionego budynku stanowią budynki towarzyszące temu obiektowi sakralnemu, w rozumieniu art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy.

Minister Administracji i Cyfryzacji stanął zatem na stanowisku, że decyzja Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. rażąco narusza prawo nie wskazując jakiemu obiektowi sakralnemu towarzyszy dom (...) znajdujący się na nieruchomości spornej.

O ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wyżej wymienioną wniosła Parafia., podnosząc, że G. C. nie ma interesu prawnego do złożenia wniosku w tej sprawie Niezależnie od powyższego skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wskazując, że znajdujący się na terenie spornej nieruchomości obiekt tj. dom (...), dom (...) oraz Kaplica (...) stanowią obiekt sakralny w rozumieniu ustawy. Wskazała, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał jaką definicję obiektu sakralnego przyjmuje na potrzeby niniejszej sprawy. Organ nie odniósł się również w żaden sposób do argumentów, że kaplica z Najświętszym sakramentem jest obiektem sakralnym działającym w oparciu o przepisy prawa świeckiego (...) Z treści przywołanego przepisu wynika więc wprost, iż każdy budynek może stanowić obiekt sakralny o ile będzie służył celowi sakralnemu rozumianemu jako każda czynność i działalnie na pożytek i chwałę Boga. Podkreślono, że tak jest bez wątpienia w przypadku znajdującego się na spornej działce domu katechetycznego, parafialnego oraz Kaplicy (...) (...) Kaplica samodzielnie spełnia rolę obiektu sakralnego. Niezależnie jednak od powyższego cały dom katechetyczny, parafialny w którym znajduje się Kaplica spełnia tę rolę. Skarżąca podkreśliła, że przedłożyła do akt sprawy wszystkie wymagane przez organ dokumenty i udowodniła bezspornie, iż w dacie wejścia w życie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego tj. 23 maja 1989 r., na dzień wydawania decyzji tj. (...) listopada 2007 r., jak i obecnie na terenie spornej działki znajdowała się i znajduje Kaplica (...) oraz Dom (...), (...), które były i są wykorzystywane jako obiekty sakralne tj. służące celowi jakim jest kult Boży. Parafia podała, że nazwa budynku nie może determinować czy budynek będzie uznany za obiekt sakralny czy nie (...). W ocenie skarżącej organ dokonał w niniejszej sprawie błędnej wykładni art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, iż znajdująca się na spornej działce nieruchomość nie stanowi obiektu sakralnego, podczas gdy kaplica z (...) wraz z domem katechetycznym, parafialnym bez wątpienia stanowią obiekt sakralny. Organ stwierdzając, iż Kaplica (...) jak również Dom (...) nie stanowią obiektów sakralnych winien uzasadnić należycie takie stanowisko.

W wyniku rozpoznania odwołania organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że wbrew twierdzeniu Parafii zaskarżona decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia (...) marca 2015 r. nie przesądza okoliczności, czy na nieruchomości spornej znajduje się obiekt sakralny w rozumieniu art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy. Istotą ostatnio wymienionego rozstrzygnięcia Ministra Administracji i Cyfryzacji jest stwierdzenie, że wyżej wymieniona decyzja Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. nie wskazuje obiektu sakralnego, któremu towarzyszy budynek posadowiony na nieruchomości spornej, uznany przez Wojewodę (...) za dom parafialny - co rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu Parafii naruszenia w niniejszym postępowaniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez "uznanie przez organ, iż wnioskujący o stwierdzenie nieważności G. C. posiada interes prawny w zakresie wnioskowania o stwierdzenie nieważności" Minister Administracji i Cyfryzacji wskazuje, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 201 I r. (sygn. akt II OSK 880/10)..Były właściciel nieruchomości przekazanej Kościołowi katolickiemu może się domagać wszczęcia postępowania o unieważnienie tej decyzji.".

Skargę na powyższą decyzję wniosła do tutejszego Sądu Parafia (...) w W.

zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

a)

art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i brak uznania iż Kaplica (...) wraz z Domem (...), (...) stanowią obiekt sakralny wraz z budynkiem towarzyszącym;

b)

art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zwany dalej k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z dnia (...) marca 2015 r., na mocy której doszło do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r., pomimo iż skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przedstawił bardzo szeroko argumentację i uzasadnił podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji;

c)

art. 28 k.p.a. poprzez uznanie przez organ, iż wnioskujący o stwierdzenie nieważności G. C. posiada interes prawny w zakresie wnioskowania o stwierdzenie nieważności, podczas gdy ww. uzasadniał swój interes prawny postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia (...) listopada 2010 r. o nabyciu spadku po swoim ojcu w (...), zaś w skład masy spadkowej nie wchodzi sporna nieruchomość, za którą spadkodawca otrzymał należne wynagrodzenie, zaś organ uzasadniając w skarżonej decyzji interes Uczestnika powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2011 r., II OSK 880/10 dotyczący byłego właściciela nieruchomości przekazanej Kościołowi Katolickiemu, którym Uczestnik nie jest;

d)

art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy co skutkowało błędnym utrzymaniem w mocy decyzji z dnia (...) marca 2015 r., uznającej decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy nie dają podstaw do poczynienia takich ustaleń;

e)

art. 7 k.p.a poprzez stwierdzenie przez organ, iż jego rolą nie jest rozstrzyganie tego czy na spornej nieruchomości znajduje się obiekt sakralny, a swoją decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. opiera na tym iż decyzja Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. nie wskazuje obiektu sakralnego, któremu towarzyszy budynek posadowiony na nieruchomości spornej, podczas gdy zgodnie z treścią naruszonego przepisu organ winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej, którą w niniejszej sprawie bezspornie naruszył;

f)

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w skarżonej decyzji co organ rozumie pod pojęciem "obiektu sakralnego", jak również brak odniesienia się przez organ do dowodów przedłożonych przez skarżącego celem udowodnienia iż na spornej nieruchomości znajduje się obiekt sakralny wraz z budynkiem towarzyszącym, jak również zupełny brak odniesienia się do dowodów i twierdzeń skarżącego w przedmiocie nieodwracalności skutków wydanej przez Wojewodę (...) decyzji;

g) Art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. pomimo, iż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w naruszonym przepisie, co implikuje brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji;

W obszernym uzasadnieniu Parafia w sposób szczegółowy omówiła wszystkie zarzuty skargi ponownie zgłaszając zastrzeżenia wymienione także w złożonym wcześniej odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. stwierdzającej, że nieruchomość położona w W., przy u. (...), oznaczona jako działka ewidencyjne nr (...), o powierzchni (...) ha, przeszła z mocy prawa na własność Parafii (...) p.w. (...) w W., na podstawie, m.in. art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzorczym, prowadzonym w trybie art. 156 k.p.a. Nie budzi zaś wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Przy czym, wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi wyłom w ustanowionej w art. 16 k.p.a. generalnej zasadzie trwałości decyzji administracyjnych.

Z tego też względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww. zasady. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Ponadto powyższe postępowanie nadzorcze podlega wprawdzie takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, z tym że różni się od niego przedmiotem. Organ prowadząc postępowanie zwykłe zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, a więc dokonuje subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego i kształtuje w formie władczego rozstrzygnięcia materialnoprawny stosunek administracyjnoprawny.

W postępowaniu nadzorczym natomiast, przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami kwalifikowanymi, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej nadzorczo decyzji Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2008 r. stanowił art. 60 ust. 1 pkt 5ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z powołanym przepisem, nieruchomości lub ich części, pozostające w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 23 maja 1989 r., we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeśli znajdują się na nich cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi.

Decyzja wydana na tej podstawie ma zatem charakter deklaratoryjny, tzn. nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz istniejący stan prawny jedynie potwierdza. Z powyższej regulacji wynika, że dla stwierdzenia uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej, w tym trybie konieczne było spełnienie łącznie dwóch przesłanek:

- nieruchomość będąca przedmiotem uwłaszczenia musiała pozostawać w dniu 23 maja 1989 r. we władaniu kościelnej osoby prawnej oraz

- na nieruchomości, będącej przedmiotem uwłaszczenia, musiały znajdować się cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi.

Obowiązkiem Ministra Administracji i Cyfryzacji w postępowaniu nadzorczym było zatem ustalenie, czy kontrolowana decyzja Wojewody (...) rażąco narusza ww. przepis art. 60 ust. 1 pkt 5.

W ocenie Sądu, organ nadzoru w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, że w stosunku do spornej nieruchomości nie wystąpiły łącznie obie przesłanki wskazane w art. 60 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, które warunkowałyby możliwość uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej.

Na omawianej nieruchomości nie znajdował się bowiem, w dniu wejścia w życie ustawy dnia 17 maja 1989 r., budynek świątyni, cmentarz ani inne budynki im towarzyszące. Jak wynika z treści kontrolowanej decyzji na uwłaszczonej działce znajdował się natomiast budynek (...), bez wskazania jakiemu obiektowi sakralnemu ona towarzyszy. Przepis cyt. art. 60 jednoznacznie wymienia plebanię jako obiekt towarzyszący i nie pozostawia wątpliwości, że jej usytuowanie na gruncie w oderwaniu od obiektu sakralnego wyłącza dokonanie uwłaszczenia.

Sąd podziela tym samym pogląd uczestnika postępowania, że wskazana okoliczność determinowała po stronie organu brak obowiązku dokonywania wykładni pojęcia " obiekt sakralny". Minister słusznie zatem ocenił, że wydający kontrolowaną decyzję Wojewoda (...) bezpodstawnie uznał, że istnienie na gruncie samego obiektu towarzyszącego w postaci plebanii, wyczerpywało przesłanki konieczne do uwłaszczenia spornej nieruchomości, w oparciu o art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Poza sporem jest, że w trybie nadzoru niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego właściwego dla rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. Organ administracji dokonuje więc oceny prawidłowości badanej decyzji wyłącznie w oparciu o archiwalny materiał dowodowy, który był podstawą jej wydania.

Powyższe oznacza, że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania dowodowego, którego celem byłoby udokumentowanie, że na spornej nieruchomości, w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej usytuowana była Kaplica (...). Niezależnie od tego, podkreślenia wymaga prawidłowy osąd uczestnika postępowania, że przedstawione przez Parafię dokumenty w postaci pozwolenia na budowę oraz książki obiektu przeczą wręcz tezie o jego sakralnym charakterze, wskazując, że jest to budynek plebanii, domu parafialnego, mieszkalno-biurowy i administracyjny dla potrzeb Parafii.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie znajduje podstaw do akceptacji poglądu Skarżącej, że urządzenie w jednym z pomieszczeń budynku stanowiącego dom parafialny o przeznaczeniu mieszkalnym, biurowym oraz administracyjnym, kaplicy przeznaczonej dla potrzeb domowych tego obiektu, powoduje jego automatyczne przekształcenie w obiekt sakralny.

Jakkolwiek obiektem sakralnym, w rozumieniu potocznym, określamy obiekt służący wyznawcom danego kultu religijnego, niedopuszczalne jest jednak jego rozszerzające interpretowanie, w ten sposób, że każde miejsce przeznaczone do modlitwy, usytuowane w jakimkolwiek obiekcie pełniącym także inne funkcje jak np. budynki biurowe, mieszkalne, hotelowe, szpitalne, statki morskie i inne, gdzie zwyczajowo urządzane są kaplice dla potrzeb korzystających z nich ludzi, stają się tym samym obiektami sakralnymi.

Rozpoznając sprawę, Minister nie naruszył także zdaniem Sądu art. 156 § 2 k.p.a.

Nieodwracalne skutki prawne orzeczenia administracyjnego mają miejsce wtedy gdy ich " odwrócenie " pozostaje poza kompetencjami organu nadzorczego, a przy tym są one wywołane samą decyzją, nie zaś innymi zdarzeniami, które po jej wydaniu miały miejsce. Tym samym nieodwracalny skutek prawny musi wynikać z treści samej decyzji. Trafnie więc uczestnik przywołał stanowisko wyrażone uchwale NSA z 20 marca 2000 r. sygn. OPS 14/99 (ONSA 2000 r. Nr 3, poz. 93), że nieodwracalność skutku prawnego decyzji nie podlega na tym, że w wyniku stwierdzenia jej nieważności nastąpi przywrócenie całego stanu prawnego istniejącego poprzednio, albowiem nie chodzi o odwrócenie wszystkich skutków prawnych, lecz o odwrócenie tych tylko skutków prawnych, które wywarła sama decyzja dotknięta wadą nieważności. Także w wyroku NSA z 1 października 2001 r., IV SA 835/01 zwrócono uwagę, że skutki prawne wywołane nie przez decyzję o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa, ale przez późniejsze zdarzenia, nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym taka decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Powyższe oznacza, że twierdzenia Skarżącej Parafii w tym przedmiocie, poparte argumentacją zawarcia przez nią szeregu umów, które w ocenie Skarżącej nie podlegają rozwiązaniu pozostają, bez wpływu na dokonaną wyżej ocenę.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Sąd w pełni podziela także stanowisko Ministra, znajdujące oparcie zarówno w doktrynie prawa jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, że zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o zwrot nieruchomości, rozpatrywanego w innym postępowaniu administracyjnym zainicjowanym na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczanej osobę kościelna tym gruntem.

Konsekwencją zgłoszenia przed właściwym organem wniosku o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem to, że osoba starająca się o odzyskanie praw do nieruchomości staje się stroną we wszystkich postępowaniach administracyjnych, które są prowadzone w stosunku do tegoż gruntu. Pogląd Parafii, że uprawnienie to nie dotyczy następców prawnych dawnego właściciela spornej nieruchomości, pozostaje w sprzeczności z regułami ogólnymi prawa cywilnego oraz nie ma żadnych racjonalnych podstaw.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi naruszenia przez organ art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu, Minister w sposób prawidłowy, działając z poszanowaniem ogólnych reguł postępowania nadzorczego, oparł swoje ustalenia oraz ocenę, o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody (...). W uzasadnieniu zawarł jasną ocenę swojego stanowiska. Jako niedopuszczalne należy natomiast ocenić kreowanie i przeprowadzanie nowych dowodów w sprawie, w celu udokumentowania tezy przedstawionej przez Skarżącą Parafię, co do sakralnego charakteru położonego na działce uwłaszczonej obiektu z pominięciem dowodów archiwalnych w sprawie.

Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, nie można uznać, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji doszło do naruszenia prawa w sposób wskazany w skardze. Oznacza to, że rozstrzygnięcie organu nadzoru o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej jest prawidłowe.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.