Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2614107

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 7 marca 2018 r.
I SA/Wa 1139/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.).

Sędziowie WSA: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Bożena Marciniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi E. B. i W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z (...) marca 2017 r. nr (...), utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z (...) lutego 2017 r. nr (...), którą odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych we wsi (...) i (...), gmina (...), powiat (...), województwo (...).

Z ustaleń organu wynika, że wnioskiem z dnia 30 grudnia 2008 r., doprecyzowanym pismem z 14 grudnia 2009 r. E. M., W. B., W. K. i E. B. - spadkobierczynie K. B. zmarłego 24 września 1994 r. wystąpiły o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. B. nieruchomości poza granicami RP, położonych we wsi (...) i w miejscowości (...). W ocenie organu strony nie udowodniły, że K. B. był przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem nieruchomości położonych w (...) i (...). Jedynymi dokumentami przedłożonymi przez strony były oświadczenie świadków: J. F. i K. G. z 18 maja 1989 r. oraz M. O. i P. M. z 15 lipca 2016 r.

Oświadczeń J. F. i K. G. nie można w ocenie organu uznać za dowody w sprawie bowiem w świetle ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie spełniają one wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy, gdyż nie wiadomo czy osoby te były osobami bliskimi dla właściciela nieruchomości oraz jego następców prawnych, a także czy zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej. Z powodu śmierci świadków nie było możliwości konwalidowania tych oświadczeń, Nadto organ ustalił, że J. F. urodził się 19 marca 1938 r. a repatriował do Polski w 1940 r. Zatem w dacie repatriacji miał 2 lata i nie mógł pamiętać gdzie i jaki majątek pozostawił K. B. K. G. urodziła się 23 kwietnia 1917 r. ale nie udało się ustalić gdzie zamieszkiwała przed wybuchem II Wojny Światowej. M. O. urodziła się 14 października 1953 r. w (...) a zatem po zakończeniu II Wojny Światowej, a informacje jakie podała opierają się na opowiadaniach "babci (...)". Wobec tego oświadczenie świadka również nie może być dowodem w sprawie na okoliczność posiadania i pozostawienia nieruchomości przez K. B. Natomiast świadek M. P. urodził się 19 stycznia 1940 r. i po zakończeniu wojny miał 5 lat. Oświadczył, że informacje ma od matki. Wobec tego, w ocenie organu, również oświadczenie tego świadka nie może być dowodem na okoliczność posiadania i pozostawienia nieruchomości przez K. B.

Również organ podjął we własnym zakresie działania w celu pozyskania dowodów w sprawie i w związku z tym zwracał się o informacje do Archiwum Akt Nowych w (...), Centralnego Archiwum Wojskowego, Archiwum Państwowego we (...),(...),(...) i (...), Instytutu Pamięci Narodowej oraz do Konsulatu Generalnego RP we (...). Konsulat Generalny RP we (...) przy piśmie z 15 grudnia 2015 r. przesłał dokument z urzędu ukraińskiego, z którego wynika, że T. B. posiadał własność we wsi "(...)" powiatu (...), według stanu na 31 marca 1939 r. o powierzchni 1,78 ha. Natomiast żadnych informacji o nieruchomościach należących do K. B. od tych instytucji nie otrzymano. Wobec braku dowodów świadczących o tym, że K. B. był właścicielem nieruchomości położonych w (...) i (...) uzasadniona jest odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji E. B. i W. K. zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7, 75 § 1 i 2, 77 § 1 k.p.a. poprzez swobodną ocenę dowodów. Skarżące wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Odmowa potwierdzenie prawa do rekompensaty spadkobiercom K. B. z tytułu pozostawienia przez niego nieruchomości położonych poza obecnymi granicami RP, we wsi (...) i (...), województwo (...), nastąpiła z tego powodu, że organy obu instancji uznały, iż nie zostało udowodnione aby K. B. był właścicielem wymienionych nieruchomości, które pozostawił w związku z wojna rozpoczętą w 1939 r.

Powyższe stanowisko organów Sąd uznaje za prawidłowe.

Przepisy art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2042, z późn. zm.) w sposób szczegółowy wskazują istotne dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu do wniosku należy dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Konstrukcja tego przepisu dowodzi, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości. Jakimi dowodami okoliczności te mają być wykazane ustawa wskazuje w ust. 4 i ust. 5 przepisu art. 6.

Pomimo, że konstrukcja przepisu art. 6 ustawy nie wyklucza innych dowodów niż w nim wymienione, jednakże dowodom wskazanym w ustawie nadaje określona rangę.

Dostarczone przez strony dowody organy poddały ocenie i uznały, że nie mogą być one wiarygodnymi dowodami poświadczającymi, że K. B. był właścicielem nieruchomości położonych w (...) i (...). Ocenę tę Sąd w pełni podziela.

Zupełnie nie dowodzą tych okoliczności oświadczenia świadków M. O. i M. P. złożone 15 lipca 2016 r. przed Konsulem RP we (...). M. O. urodziła się w 1953 r. a więc już po zakończeniu II Wojny Światowej. Nie posiada więc żadnej wiedzy z własnych spostrzeżeń co do majątku K. B. Jest świadkiem "ze słyszenia", gdyż wiedzę jaką posiada na ten temat ma z opowiadań "babci (...)". Zeznania te nie zasługują na wiarę. Trudno uwierzyć, że świadka interesowały szczegóły majątku osób, których w ogóle nie znała i wypytywała swoją babcię o to, jakiego rodzaju grunty były własnością K. B., jaki był areał tych gruntów (oświadczyła, że nieruchomość składała się z sadu o pow. 0.7 ha oraz lasu i pola o powierzchni około 20 ha), jakie drzewa rosły w tym majątku, jaki był inwentarz żywy i martwy.

Taką samą ocenę należy odnieść również do zeznań M. P. Świadek ten urodził się w 1940 r. W chwili zakończenia II Wojny Światowej był więc dzieckiem w wieku 5 lat. Również informacje o majątku ma ze słyszenia - od swojej matki. Podał te same szczegóły dotyczące nieruchomości co świadek M. O.

Nie znajduje żadnego uzasadnienia zainteresowanie tych świadków tym jaką powierzchnię miał np. sad K. B. i, że informujący ich o tym krewni mieli tak szczegółową wiedzę na ten temat.

Natomiast oświadczenia J. F. i K. G. nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Zeznania świadkowie ci złożyli 18 maja 1989 r. - jeszcze za życia K. B. Z oświadczenia świadka J. F. wynika, że urodził się 19 marca 1938 r. zaś repatriował się w 1940 r. Zatem w chwili opuszczenia byłego terytorium RP miał dwa lata. Wobec tego nie posiadał wiedzy na temat nieruchomości K. B., gdyż dziecko w takim wieku nie jest w stanie pozyskiwać takiej wiedzy. Natomiast K. G. urodziła się w 1917 r. ale z protokołu przesłuchania nie wynika gdzie zamieszkiwała przed opuszczeniem byłego terytorium RP ani czy była osobą bliską dla właściciela nieruchomości. Mimo starań podjętych przez organ nie udało się tych informacji uzyskać a z powodu śmierci tych świadków uzupełnienie ich zeznań o te informacje nie było możliwe. Wobec tego prawidłowo organy nie dały wiary również i zeznaniom tego świadka, gdyż dla oceny ich wiarygodności konieczne są ustalenia z jakiego źródła i czy obiektywna jest wiedza świadka a z przyczyn wskazanych tego nie dało się ustalić.

Nadto zeznania świadków, które nie odpowiadają wymogom określonym w art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej nie mogą być jedynym dowodem potwierdzającym fakt jakie nieruchomości i gdzie położone zostały pozostawione przez K. B. w sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek, nawet pośrednich, ale obiektywnych dowodów na tę okoliczność.

Organ również wykazywał inicjatywę w pozyskiwaniu dowodów, które potwierdziłyby, że K. B. pozostawił nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

W tym celu zwracał się o informację do wielu instytucji na terenie Polski, szczegółowo wymienionych w decyzji jak i Konsulatu RP we (...). Żadnego dowodu dotyczącego nieruchomości, które były własnością K. B. nie uzyskano.

Natomiast Konsulat Generalny RP we (...) przy piśmie z 15 grudnia 2015 r. przesłał dokument otrzymany z urzędu ukraińskiego, z którego wynika, że T. B. posiadał we wsi "(...)" powiatu (...), według stanu na 31 marca 1939 r., własność o powierzchni (...) ha.

Skarżące utrzymują, że T. B. był ojcem K. B. Jednakże nie zostało to wykazane w żaden sposób jak również i to, że K. B. przysługiwały prawa spadkowe do wskazanej w dokumencie nieruchomości. Poza tym w toku postępowania sądowego skarżące złożyły do akt dokumenty uzyskane z Archiwum Państwowego Obwodu (...) dotyczące T. B. (k. 14-28). Analiza tych dokumentów wskazuje, że T. B. według stanu na 27 marca 1930 r. nabył z rozparcelowanego majątku (...) działki gruntu nr (...) i (...) o łącznej powierzchni (...) m2 - wynika to z wykazu nabywców (k. 19-20). Natomiast z wniosku z 3 września 1935 r. Urzędu Wojewódzkiego (...) skierowanego do Sądu Okręgowego w (...) o uregulowanie stanu hipotecznego gruntów z majątku (...) wynika, że działka nr (...) została włączona do działki nr (...) zaś tak połączone działki oznaczone nr (...) zostały podzielone na nowe parcele oznaczone nr od (...) do (...) (pkt III lit. B pkt 1 i 2 wniosku - k. 24 akt). Z zapisu na str. 6 wniosku (k. 26) wynika, że działki wymienione pod poz. Od 15 do 21 w pkt III wniosku (str. 4 wniosku) zostały nabyte od właściciela hipotecznego w październiku 1928 r. przez T. B. na podstawie ustnej umowy kupna i sprzedaży, a następnie sprzedane przez niego w roku 1930 na podstawie ustnej umowy kupna i sprzedaży osobom wymienionym w części III wniosku od poz. 16 do poz. 21. Wynika więc, że na datę wniosku T. B. był właścicielem parceli nr (...) o powierzchni (...) a

(...) m2 co uwidocznione jest w części III wniosku poz. 15. Natomiast najpóźniejszym dokumentem własności na rzecz T. B. jest pozyskany przez organ za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP we (...) wykaz z 30 marca 1939 r., z którego wynika, że T. B. był właścicielem gruntów rolnych o pow. (...) ha. Mając na uwadze to, że wysokość świadczenia z tytułu rekompensaty stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości oraz, że K. B. kupił od Skarbu Państwa lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej (...) m2 w (...) przy ul. (...) a wraz z udziałem wynoszącym (...) części w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym posadowiony jest budynek z własnością, którego związany jest nabyty lokal oraz udziałem także wynoszącym (...) części w częściach wspólnych tego budynku (akt notarialny z (...).07.1990 r. rep. A. Nr (...)) z prawem zaliczenia wartości mienia pozostawionego za granicą w miejscowości (...), czynienie ustaleń czy K. B. dziedziczy spadek po T. B. jest niecelowe. Niewątpliwie wartość nabytego lokalu mieszkalnego przewyższa 20% wartości nieruchomości rolnej o powierzchni (...) ha zatem i tak skarżące nie uzyskałyby rekompensaty.

Wysokość rekompensaty stanowiąca 20% wartości pozostawionych nieruchomości pomniejsza się bowiem o wartość prawa własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości nabytego na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty. Wynika to wprost z art. 13 ust. 2 i ust. 3 ustawy zabużańskiej. Wykazanie dziedziczenia obciąża ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności zobowiązywanie skarżących do wykazania praw spadkowych spowodowałoby narażenie ich na koszty zupełnie zbędne, gdyż i tak nie skutkowałoby potwierdzeniem im prawa do rekompensaty.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.