Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1966798

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 listopada 2015 r.
I SA/Wa 1078/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.).

Sędziowie WSA: Emilia Lewandowska Elżbieta Sobielarska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. J., A. J. i D. J. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) po rozpatrzeniu zażaleń H. J., A. J. i D. J. na postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...) o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi B. gm. O. składającego się z działek nr (...) i (...) o łącznej powierzchni (...) ha - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Naczelnik Miasta i Gminy O. decyzją z dnia (...) marca 1982 r. nr (...) przejął na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne położone we wsi B. o powierzchni (...) ha, składające się z działek nr (...) i (...), będące własnością J. J.

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2000 r. D. J. wystąpił o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji.

Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) września 2001 r. nr (...) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) lipca 2002 r. nr (...) uchylił decyzję Wojewody (...) z dnia (...) września 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi stopnia wojewódzkiego.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2002 r. nr (...) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia (...) maja 2003 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 października 2004 r. sygn. akt IV SA 2119-2121/03 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2003 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody (...) z dnia (...) grudnia 2002 r. z uwagi na wydanie ich przez organy niewłaściwe. Jednocześnie Sąd wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) lipca 200 r. nr (...) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia (...) lipca 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 152/06 oddalił skargę. Wyrok tej jest prawomocny od dnia 25 maja 2007 r.

Następnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wpłynęły wnioski H. J., A. J. i D. J. z dnia 5 czerwca 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wyżej wymienionego wniosku, decyzją z dnia (...) października 2007 r. nr (...) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...) z uwagi na fakt, iż sprawa ta została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną tj. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) utrzymało w mocy decyzję z dnia (...) października 2007 r.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 681/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję SKO w K. z dnia (...) kwietnia 2008 r. Wyżej wymieniony wyrok jest prawomocny od dnia 24 czerwca 2009 r.

Z kolei w dniu 14 października 2009 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęły wnioski H. J., A. J. i D. J. z dnia 7 października 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) przekazał ww. wnioski Wojewodzie (...) jako organowi właściwemu do ich rozpatrzenia.

Wojewoda (...) postanowieniem z dnia (...) stycznia 2012 r. nr (...) po rozpatrzeniu ww. wniosków odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...). W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że żądanie wnioskodawców jest tożsame ze sprawą zakończoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) listopada 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia (...) lipca 2005 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. W związku z tym nie jest możliwym wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r.

Zażalenia na postanowienie Wojewody (...) złożyli H. J., A. J. i D. J. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że organ cząstkowo odnosi się do chronologii wcześniejszych działań administracyjnych, które nie mają zastosowania przy rozpatrywaniu wniosku z dnia 7 października 2009 r. Skarżący zarzucili, że w trakcie postępowania organ nie zapoznał się z orzecznictwem sądów administracyjnych, a przejęta decyzją Naczelnika Miasta i Gminy O. nieruchomość nie była gospodarstwem rolnym i nie była opuszczona. Skarżący stwierdzili, że sprawa nie została właściwie wyjaśniona, a kluczowe fakty i dowody nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę.

Po rozpoznaniu zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ Odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, ze rozpatrzenie wniesionego żądania przez H. J., A. J. i D. J. z dnia 7 października 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. Nr (...) wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

Organ podkreślili iż są to takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Sytuacja taka występuje wówczas, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.

Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...) była już przedmiotem oceny zarówno przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie Wojewoda (...) odmówił wszczęcia postępowania z wniosków H. J., A. J. i D. J.

Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2015 r. nr (...) do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnieśli H. J., A. J. i D. J.

Wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Skarżący w uzasadnieniu skargi podkreślili, ze decyzje w przedmiotowej sprawie odnośnie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r., wydane zostały przez niewłaściwy organ, dlatego strony wniosły ponownie o stwierdzenie nieważności tej decyzji do organu właściwego.

Skarżący wskazali iż organ nie wypowiedział się co do istoty sprawy sankcjonując nacjonalizacje. Podkreślili, ze odebrana nieruchomość nie była opuszczona, gdyż była użytkowana przez dalszą rodzinę właściciela.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2015 r. nr (...), utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...) o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi B. gm. O. składającego się z działek nr (...) i (...) o łącznej powierzchni (...) ha.

Dokonując oceny zaskarżonych w tej sprawie aktów administracyjnych, sąd uznał, iż nie naruszają one prawa, co powoduje, iż skarga jako niezasadna, podlega oddaleniu.

Zauważyć bowiem należy, że zaskarżone w sprawie postanowienia zapadły na skutek złożonego przez skarżących wniosku z dnia 7 października 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...).

Jest okolicznością bezsporną, ze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nr (...), zapadła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) listopada 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia (...) lipca 2005 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r.

Podstawą kontrolowanego postanowienia którym odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie wskazanym we wniosku skarżących z dnia 7 października 2009 r. był pogląd, iż w sprawie tej występuje "powaga rzeczy osądzonej". Organ twierdził bowiem, że okoliczność występowania w obrocie prawnym decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji, zamyka drogę do prowadzenia kolejnego postępowania w przedmiocie nieważności, mającego za przedmiot tę samą decyzję administracyjną. Pogląd ten, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy, sąd w pełni podziela.

Wskazać bowiem należy, iż art. 16 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych. Oznacza to, że decyzje administracyjne, które są ostateczne i funkcjonują w obrocie prawnym - podlegają domniemaniu legalności. Funkcję gwarancyjną względem wskazanej wyżej zasady ogólnej, pełni art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zatem, wydanie decyzji w sprawie załatwionej wcześniej już decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji powoduje, iż późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności. Okoliczność, czy powaga rzeczy osądzonej w danym przypadku występuje, wymaga ustalenia tożsamości ocenianych spraw. Ocena ta odbywa się pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym. Wskazać więc należy, iż tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Tożsamość zaś w zakresie przedmiotu sprawy, wyznacza tożsamość podstawy prawnej, faktycznej i treści żądania strony.

W sprawie tej mamy do czynienia z tożsamością sprawy tak pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym.

Z uwagi na to, że decyzje administracyjne, które są ostateczne i funkcjonują w obrocie prawnym podlegają domniemaniu legalności zarzut skarżących, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. było organem niewłaściwym do wydania decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia (...) marca 1982 r. nie zasługuje na uwzględnienie.

Dopóki decyzja administracyjna funkcjonuje w obrocie dopóty korzysta z domniemania legalności.

Zarzut skarżących iż organ nie odniósł się do kwestii merytorycznych również jest niezasadny. Skoro organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego to nie może rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty, wobec tego nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną rozstrzygnięcia i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał postanowienie zgodne z prawem.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.