Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2817443

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 27 lutego 2020 r.
I SA/Sz 953/19
Obciążanie strony kosztami opinii biegłego w sprawie podatku od nieruchomości.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska.

Sędziowie WSA: Joanna Wojciechowska (spr.), Bolesław Stachura.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M.S. i L. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 października 2019 r. nr (...) w przedmiocie kosztów postępowania podatkowego

I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 17 lipca 2019 r. nr (...);

II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących M.S. i L. P. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Wójt Gminy W. wydał w dniu (...) lipca 2019 r. postanowienie nr (...), w którym ustalił koszty postępowania w sprawie wydania decyzji nr (...) w kwocie (...) zł i zobowiązał do uiszczenia kosztów tych M. S. oraz L. P., dalej "skarżące".

Skarżące złożyły zażalenie na ww. postanowienie i wskazały, że organ I instancji nie zweryfikował kosztów sporządzenia opinii przez powołanych w sprawie biegłych,

- biegli zawyżyli należne im wynagrodzenia w stosunku do obowiązujących stawek rynkowych,

- biegli zawyżyli ilości godzin potrzebnych na sporządzenie opinii w przedmiotowej sprawie,

- biegli nie wykazali jakie czynności składały się na ilości 277 przepracowanych przez nich godzin,

- w sposób nieuzasadniony biegli ustalili swoje wynagrodzenie przyjmując maksymalne stawki godzinowe w wysokości 1,81% kwoty bazowej.

Skarżące wniosły o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydał w dniu (...) października 2019 r. postanowienie nr (...), w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że w dniu (...) grudnia 2018 r. została wydana przez organ I instancji decyzję o nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2018. Organ I instancji w toku postępowania podatkowego zobowiązywał skarżące do wskazania wartości budowli. Mimo wezwań skarżące nie wywiązały się z obowiązku, a organ miał wątpliwości co do wskazanej wartości elektrowni wiatrowej położonej na działce nr (...) obręb R., stąd organ skorzystał z opinii biegłego dla oszacowania wartości tej budowli.

Organ odwoławczy podał, że poprzednio uchylił postanowienie organu I instancji i nakazał organowi uzupełnienie materiał dowodowy o konieczną dokumentację z zakresu kosztów poniesionych przez biegłych.

W związku z powyższym biegli dostarczyli uzupełnienie do rachunku za opracowanie operatu szacunkowego, w którym przedstawili szczegółowe wyliczenia z powołanie się na obowiązujące przepisy.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 267 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), dalej "o.p." i podał, że już postanowieniu z (...) czerwca 2019 r. wskazał, że z akt sprawy bezsprzecznie wynikało, iż w toku postępowania w sprawie określenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018 organ podatkowy, pismem z dnia 25 stycznia 2018 r. wezwał skarżące do określenia wartości budowli związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, a skarżące takiej informacji nie podały terminowo (pomimo ponowienia wezwania w dniu 12 kwietnia 2018 r. a potem w maju 2018 r.).

Organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo powołał biegłego (postanowienie z (...) czerwca 2018 r.), który stosowną opinię sporządził, w konsekwencji czego organ wydał postanowienie w sprawie obciążenia skarżącego kosztami sporządzenia wyceny budowli elektrowni wiatrowej.

Organ odwoławczy podał, że odmienne twierdzenia skarżących, że złożyły informację o wartości rynkowej budowli, nie były uprawnione, bowiem z akt sprawy wynikało, że taką informację złożyły w dniu 17 lipca 2018 r. i to w zaniżonej wysokości (na 2017 r. - (...) zł, na 2018 r. - nie podano).

Organ odwoławczy podał, że wszelkie zastrzeżenia i zarzuty co do merytorycznej treści opinii biegłych winny być podnoszone przez skarżące w ewentualnym odwołaniu od decyzji merytorycznej, a nie w zażaleniu na postanowienie o kosztach. Organ odwoławczy podał, że w przedmiocie określenia wysokości kosztów postępowania podatkowego już w postanowieniu z (...) czerwca 2019 r. stwierdził, że zarzut ten zasługuje na uwzględnienie, bowiem z akt sprawy nie wynikało na jakiej podstawie organ ustalił wysokość tych kosztów. Organ odwoławczy podał, że biegli sporządzili operat szacunkowy w październiku 2018 r., stanowiący dowód w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018; w aktach postępowania, znajduje się również rachunek do umowy o dzieło z dnia (...).11.2018 r. za wykonanie prac zgodnie z umową nr (...) z dnia (...).11.2018 r. zawartą ze S. S. wraz z wyjaśnieniem: za operat szacunkowy dla budowli elektrowni wiatrowej położonej na działce nr (...) obręb R. - kwota (...) zł oraz rachunek do umowy o dzieło z dnia (...).11.2018 r. za wykonanie prac zgodnie z umową nr (...) z dnia (...).11.2018 r. zawartą z G. S. wraz z wyjaśnieniem: za operat szacunkowy dla budowli elektrowni wiatrowej położonej na działce nr (...) obręb R. - kwota (...) zł, jednakże brak było stosownego wyliczenia, na podstawie którego koszty postępowania określono na te właśnie kwoty. Organ odwoławczy podał, że uchylając postanowienie organu I instancji z (...) kwietnia 2019 r. wskazał, że aby obciążyć stronę kosztami opinii biegłego nie może być wystarczający jedynie sam fakt powołania takiego dowodu w sprawie i okoliczność wypłaty biegłemu wynagrodzenia. Oprócz uzasadnienia potrzeby i zasadności dopuszczenia takiego dowodu istotne jest również ustalenie realnych kosztów takiej opinii. Organ odwoławczy podał, że obecnie uzupełnione postępowanie mające na celu zweryfikowanie przedłożonych przez biegłych rachunków za sporządzone opinie do sprawy uznać należało za pełne, dające rzetelne podstawy do ustalenia biegłym wynagrodzenia na kwotę właśnie (...) zł.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo obciążył skarżące kosztami postępowania. Organ odwoławczy podał, że w sprawie biegli mieli oszacować budowle w postaci elektrowni wiatrowej, a więc nie był to standardowo sporządzany operat szacunkowy, chociażby z uwagi na wielkość i rodzaj budowli, w tym indywidualny charakter tego typu inwestycji budowlanych. Organ odwoławczy zgodził się z biegłymi, że musieli oni poświęcić na szacowanie takiej budowli stosunkowo dużo czasu, nakład pracy też z pewnością był wzmożony, gdyż z wszelkimi dokumentami technologicznymi i budowlanymi biegli musieli zapoznawać się od początku, zarówno w warstwie teoretycznej, jak i praktycznej: stąd ilość 277 godzin nie wydaje się w sprawie nadmiernym. Stawka roboczogodziny również znajduje odzwierciedlenie w przepisach prawa, przy czym ponownie warto wskazać, że biegli i tak w sposób umowny z organem podatkowym obniżyli swoje wynagrodzenia w porównaniu z uwidocznioną w aktach sprawy kartą pracy biegłego. Organ odwoławczy podał, że ustalone wynagrodzenie zgodne z przepisami prawa odzwierciedlało rzeczywiste czynności przeprowadzone przez biegłych i nakład ich pracy, który mieli za zadanie oszacować wielką, indywidualną budowlę, a efekty ich pracy są wykorzystywane w kolejnych postępowaniach z udziałem skarżących. Organ odwoławczy podał, że nie sposób w tej sprawie też posiłkować się bezkrytycznie kosztami sporządzonej opinii prywatnej, przedłożonej przez skarżące, które można ustalać na zasadach wolnorynkowych. Natomiast organ obowiązany dyscypliną finansów publicznych oraz zasadami ustawowymi zastosował dla weryfikacji kosztów w tej sprawie, wytyczne ustawowe.

Skarżące złożyły skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu I instancji w całości oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy z uwzględnieniem stosownych przepisów prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciły organowi naruszenie:

1. art. 4 ust. 1 pkt 3, ust. 5, ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 z późn. zm.), dalej "u.p.o.l." w zw. z art. 197 § 1 o.p., przez błędne przyjęcie iż skarżąca w toku postępowania podatkowego nie podała wartości budowli elektrowni wiatrowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, pomimo że od 2013 r. wartość ta nie była nigdy kwestionowana przez organ I instancji, a w konsekwencji że w niniejszym postępowaniu wystąpiły przesłanki do powołania przez organ I instancji biegłych S. S. i G. S. w celu ustalenia przez nich wartości spornej budowli, pomimo że w okolicznościach niniejszego postępowania przeprowadzenie takiego dowodu było całkowicie bezzasadne;

2. art. 4 ust. 7 u.p.o.l. w zw. z art. 267 § 1 pkt 4 o.p., przez uznanie, iż w toku postępowania podatkowego zaistniały przesłanki do obciążenia skarżącej kosztami postępowania przewidzianymi przez odrębne przepisy, w postaci pokrycia przez nią kosztów sporządzenia opinii przez biegłych S. S. i G. S. w kwocie (...) zł, pomimo że dowód ten w okolicznościach niniejszego postępowania został, przeprowadzony z urzędu przez organ I instancji całkowicie bezzasadnie;

3. art. 7 k.p.a., w zw. z art. 120, 122, 180 § 1, art. 187 § 1 o.p., przejawiające się tym, że organ odwoławczy w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów podatkowych, stwierdziło że w toku postępowania podatkowego wystąpiły przesłanki zarówno do powołania przez organ I instancji biegłych S. S. i G. S. w celu ustalenia przez nich wartości spornej budowli elektrowni wiatrowej, jak również obciążenia skarżącej kosztami sporządzenia tej opinii, pomimo że dowód ten w okolicznościach niniejszego postępowania został przeprowadzony z urzędu przez organ I instancji całkowicie bezzasadnie, a zatem skarżąca nie powinna ponosić z tego powodu negatywnych skutków obciążenia ją nieuzasadnionymi kosztami w kwocie (...) zł.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Zgodnie z art. 267 § 1 pkt 4 o.p., stronę obciążają koszty postępowania podatkowego przewidziane w odrębnych przepisach.

Stosownie do art. 4 ust. 7 u.p.o.l., koszty ustalenia wartości budowli dla celów ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości ponosi podatnik, jeżeli podatnik nie określił wartości budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej. Biegłego, w celu określenia wartości budowli lub ich części, powołuje organ podatkowy. Wystarczającą przesłanką powołania biegłego w celu ustalenia wartości budowli jest niepodanie przez podatnika wartości budowli. Przepis art. 267 § 1 pkt 4 o.p. jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 264 o.p., zgodnie z którą koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat i gmina.

Spór w sprawie dotyczy zasadności obciążenia kosztami postępowania skarżących.

Zdaniem skarżących, obciążenie ich ww. kosztami przez organ nie było prawidłowe, o czym przesądził WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 16 października 2019 r. o sygn. akt I SA/Sz 471/19.

Z ww. wyroku WSA wynikało, że w istocie opinia biegłych dotyczyła określenia wartości przedmiotu opodatkowania za rok 2017. Świadczyła o tym korespondencja pomiędzy organem podatkowym a skarżącymi. W ocenie WSA, organ nie miał prawa powoływać się na przebieg tej korespondencji i jej treść, ani na fakt niewywiązania się przez skarżące z ww. wezwań, rozstrzygając o podatku od nieruchomości za rok 2018.

Jak wynikało z akt, organ I instancji powołał biegłych postanowieniem z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) Powyższa opinia biegłych była podstawą dla organu I instancji do wydaniu decyzji z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia własnej decyzji z dnia (...) stycznia 2017 r. nr (...) ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za rok 2017 oraz ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2017 r. w kwocie (...) zł, co wprost wynikało z treści ww. decyzji.

Ponadto w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że ww. koszty wiążą się z decyzją podatkową za rok 2018, która była podstawą do ustalenia kosztów w niniejszej sprawie. Przepisy o.p. wiążą zaś poniesione przez organ koszty z danym postępowaniem podatkowym.

Skoro opinia ta wykorzystana została w postępowaniu podatkowym dotyczącym roku 2017 to koszty z nią związane powinny być łączone z decyzją podatkową za rok 2017, a nie z decyzją podatkową za rok 2018. Możliwość wykorzystania dokumentów powstałych w toku postępowania za inny okres podatkowy w niniejszym postępowaniu podatkowym nie powoduje, że koszty związane z ww. dokumentami odnoszą się do postępowania podatkowego za rok 2018.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.