Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1500116

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 27 sierpnia 2014 r.
I SA/Sz 627/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Aleksandra Jawoszek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2013 postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata

Uzasadnienie faktyczne

J.W., składając skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, zwrócił się jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W dniu 15 lipca 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący, usuwając braki formalne wniosku, złożył urzędowy formularz PPF, w który zaznaczył, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na swój zły stan zdrowia, brak dochodów oraz zajęcie renty ZUS. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a w oświadczeniu o stanie majątkowym, że posiada mieszkanie o pow. (...) m kw., które jest zadłużone. Nie wykazał innych nieruchomości ani wartościowych rzeczy ruchomych i zgromadzonych zasobów pieniężnych. W rubryce dotyczącej dochodów wpisał świadczenie rentowe w wysokości (...) zł.

Referendarz sądowy, uznając, że zawarte we wniosku oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 10 dni następujących dokumentów źródłowych:

- aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącego renty ZUS uwzględniającego zajęcie komornicze;

- zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący korzysta z pomocy społecznej czy ubiegał się o jej przyznanie;

- wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie skarżącego wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy;

- wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, oszczędnościowych, związanych z prowadzoną działalnością, z kartami kredytami, z lokat z ich stanem za okres od 23 kwietnia 2014 r. do 23 lipca 2014 r.;

- kopii decyzji w sprawie podatków lokalnych za 2013 r. i 2014 r.;

- dodatkowego oświadczenia czy skarżący czy posiada grunty rolne, o jakiej powierzchni, czy prowadzi gospodarstwo rolne, jaki posiada tytuł do tych gruntów (własność, dzierżawa), w jaki sposób są one wykorzystywane, czy otrzymuje z tego tytułu dochody, w jakiej wysokości.

Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas wymienionych dokumentów nie przedłożył, a także nie odpowiedział w żaden sposób na wezwanie.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania.

Ponadto należy wskazać, że z treści przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).

Należy zauważyć także, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego jak wyżej wskazano rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione - do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.

Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Nie ulega wątpliwości również, że zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W ocenie referendarza sądowego w rozpoznawanej sprawie, z oświadczenia zawartego w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób jednoznaczny przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.

Nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach oraz stanie rodzinnym strony (art. 252 p.p.s.a.). Wniosek złożony przez skarżącego w niniejszej sprawie nie spełnia tych wymogów, gdyż dane w nim zawarte okazały się zbyt ogólne.

Skarżący bowiem nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania, wysokość dochodów oraz podnoszone tam, wyżej opisane, okoliczności faktyczne oraz nie uzupełnił wniosku o konieczne dane.

W sprawie wymagało ustalenia czy skarżący korzysta z mocy społecznej, z uwagi na podawane niskie dochody (renta w kwocie (...) zł) wynoszące znacznie poniżej minimum socjalnego. Istniała konieczność dokonania ustaleń odnośnie posiadanego majątku, gdyż z akt administracyjnych sprawy wynikało, że skarżący ubiegając się o dopłaty do rolnictwa w 2013 r. deklarował posiadanie gruntów rolnych o pow. (...) ha. Należało również potwierdzić fakt nieposiadania oszczędności, a także ustalić wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na utrzymanie strony. Oczywiste bowiem jest, że wskazane okoliczności mogą rzutować na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów sądowych oraz kosztu profesjonalnego pełnomocnika.

Skarżący został zatem wezwany do złożenia niezbędnych, wymienionych wcześniej w niniejszym uzasadnieniu, dokumentów. W oparciu o doświadczenie życiowe można też niewątpliwe stwierdzić, że żądane dokumenty były dostępne dla skarżącego lub możliwe do uzyskania, zatem nie powinien on napotkać żadnych poważniejszych trudności w przygotowaniu należytej dokumentacji i przedłożeniu jej referendarzowi sądowemu. Podkreślić przy tym należy, że skarżący miał na to wystarczająco długi czas, gdyż okres 10-dniowy. Pomimo upływu tak zakreślonego terminu na ich złożenie skarżący nie wywiązał się z wezwania ani nie ustosunkował się do niego w żaden sposób, co uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Biorąc zatem pod uwagę niepełne dane dotyczące sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych J.W. wskazane w formularzu o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Skoro skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu uiszczenie kwoty (...) zł tytułem należnego na tym etapie sprawy wpisu od skargi, a także skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika, nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów obrazujących w pełni tę sytuację - wniosek o przyznanie pomocy w tym zakresie nie może być uwzględniony.

Mając to na uwadze, uznając, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.