Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2098195

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 27 lipca 2016 r.
I SA/Sz 525/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski.

Sędziowie WSA: Jolanta Kwiecińska (spr.), Anna Sokołowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi D. O. i R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. po wznowieniu postępowania

1.

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 stycznia 2016 r. nr (...),

2.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 marca 2016 r. nr: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...) (zwane dalej: "SKO"), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., zwana dalej: "O.p."), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania D.R. i R.O. (dalej: bądź "Strona" bądź "Skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta (...) z dnia 5 stycznia 2016 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 2 stycznia 2013 r. znak: (...) ustalającej Stronie wysokość podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie (...) zł od nieruchomości położonej (...) przy ul. (...) stanowiącej działkę nr (...) obręb (...) wydanej po wznowieniu postępowania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika następujący jej stan faktyczny.

Strona dnia 5 lipca 2010 r. zawarła w formie aktu notarialnego (Rep. A numer 3003/2010) umowę sprzedaży, na podstawie której nabyła (na zasadzie współwłasności) prawo użytkowania wieczystego działki gruntu nr (...) obręb (...) położonej (...) przy ul. (...) wraz z prawem własności posadowionych na niej budynków mieszkalnych.

Ostateczną decyzją z dnia 2 stycznia 2013 r., znak (...) Prezydent Miasta (...) ustalił Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2013 rok w kwocie (...) zł. Do podstawy wymiaru przyjęto ww. nieruchomość.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dnia 13 sierpnia 2015 r. Strona wniosła do organu podatkowego I instancji podanie o dokonanie korekty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. dotyczącą ww. nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 16 października 2015 r. organ podatkowy I instancji, działając na podstawie art. 216 § 1, art. 240 § 1 pkt 5 i art. 243 § 1 i 2 O.p. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z dnia 2 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Sąd Rejonowy (...) (...) (...) postanowieniem o sygn. akt I C 782/11 z dnia 16 października 2012 r., unieważnił ww. umowę sprzedaży z dnia 5 lipca 2010 r. natomiast Sąd Apelacyjny (...) postanowieniem o sygn. akt I ACa 180/15 z dnia 10 czerwca 2015 r. oddalił apelację "w sprawie". Jak wskazał organ Strona złożyła oświadczenie wnosząc o dokonanie korekty podatku od nieruchomości w związku z unieważnieniem przez Sąd Apelacyjny (...) aktu notarialnego Rep. A (...) z dnia 5 lipca 2010 r. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania ww. decyzji ostatecznej nieznane organowi, który ją wydał.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2016 r., organ I instancji odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej z dnia 2 stycznia 2013 r. ustalającej Stronie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 za nieruchomość położoną (...) przy ul. (...) (działka nr (...) obręb (...)). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Strona w 2013 r. była posiadaczem samoistnym ww. nieruchomości, albowiem wykonywała w stosunku do niej czynności faktyczne wskazujące na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od innej osoby stan władztwa, tj. dokonywała zbycia udziałów w nieruchomości. W ocenie organu I instancji fakt posiadania nieruchomości skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego.

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji zaś SKO, działając jako organ odwoławczy, zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z dnia 15 marca 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm., dalej: "u.p.o.l."), jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W sytuacji gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości, organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości nie ma podstaw do wyboru podatnika, gdyż obowiązek podatkowy w tym zakresie będzie ciążył każdorazowo wyłącznie na samoistnym posiadaczu nieruchomości zaś dla istnienia samoistnego posiadania konieczne jest faktyczne władanie rzeczą czyli dostrzegalny fakt wykonywania fizycznego władztwa (corpus), oraz czynnik psychiczny w postaci zamiaru władania rzeczą dla siebie (cum animo rem sibi habendi). SKO wskazało, że powyższe stanowisko znalazło m.in. potwierdzenie w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995 r., w której podkreślono, że w sytuacji gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości, organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości nie ma podstaw do wyboru podatnika, gdyż obowiązek podatkowy w tym zakresie będzie ciążył każdorazowo wyłącznie na samoistnym posiadaczu nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że posiadanie jest stanem faktycznym nie zaś prawem. Potwierdzenie bądź wykluczenie określonego stanu faktycznego wymaga zaś przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W ocenie SKO bezsporne jest, że Strona w 2013 r. po nabyciu ww. nieruchomości weszła w jej posiadanie i wykonywała faktyczne nad nią władztwo, a uznanie to potwierdza m.in. "fakt zawarcia aktem notarialnym Rep. A (...) z dnia 3 kwietnia 2015 r. umowy ustanowienia odrębnej własności lokali i umowę sprzedaży nieruchomości położonej (...) przy ul. (...) oraz ul. (...) z A. O., aktem notarialnym Rep.(...) z dnia 21 listopada 2014 r. umowy ustanowienia odrębnej własności lokali i umowę darowizny nieruchomości położonej (...) przy ul. (...) oraz ul. (...) z M.W. oraz okoliczność, że na podstawie wyżej wymienionych aktów notarialnych i powoływanych w nich dokumentach (Sąd Rejonowy (...) Wydział Ksiąg Wieczystych założył księgi wieczyste do ww. nieruchomości)". Ponadto organ II instancji wskazał, że Strona w § 5.1 umowy z dnia 28 września 2015 r. (Rep. A n (...)) oświadczyła, że ww. nieruchomość pozostaje w posiadaniu samoistnym Strony.

Reasumując SKO uznało, że Strona do czasu stwierdzenia nieważność umowy sprzedaży z dnia 5 lipca 2010 r. (Rep. A numer (...)), na podstawie której Strona nabyła (na zasadzie współwłasności) prawo użytkowania wieczystego działki gruntu nr (...) obręb (...) położonej (...) przy ul. (...) (...) wraz z prawem własności posadowionych na niej budynków, rozporządzała przedmiotową nieruchomością jak posiadacz samoistny. Powyższe uznanie potwierdzało, w ocenie SKO, prawidłowość decyzji organu I instancji.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...) skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji, nakazania organowi I instancji wydania w przedmiotowej sprawie decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za rok 2013 oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania za celowe dochodzenie obrony swych praw. Ponadto Strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego (...) z dnia 10 czerwca 2015 r. o sygn. akt I ACa 180/15 na okoliczność ustalenia, że już w dniu wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe za 2013 rok istniały przyczyny uzasadniające nieważność umowy nabycia ww. nieruchomości, jednak wyszły na jaw dopiero po wydaniu przez Sąd Apelacyjny (...) wyroku stwierdzającego nieważność umowy nabycia przedmiotowej nieruchomości, jak również na okoliczność tego, że w dniu wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe Strona nie była właścicielem nieruchomości podlegającej opodatkowaniu.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj.:

- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta (...) z dnia 5 stycznia 2016 r. odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 2 stycznia 2013 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe podatku od nieruchomości za rok 2013, podczas gdy z przedłożonego organowi, wyroku Sądu Apelacyjnego (...) z dnia 10 czerwca 2015 r. I C 180/5 wynika, że umowa na podstawie której Skarżący nabyli własność tej nieruchomości okazała się nieważna i jako taka nie wywołała przypisanych jej skutków prawnych na gruncie prawa rzeczowego, a co za tym idzie Skarżący nie będąc właścicielami przedmiotowej nieruchomości nie mogli również być zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości oraz to, że już w dniu wydania decyzji z 2 stycznia 2013 r. istniały okoliczności związane z nieważnością umowy nabycia nieruchomości, a wyszły na jaw dopiero teraz kiedy wydano wyrok stwierdzający jej nieważność, co powinno prowadzić do wniosku, że uprzednio wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe powinna zostać uchylona, jako podjęta przez organ w błędnym przekonaniu co do wszystkich okoliczności istniejących w chwili jej wydania, włącznie z tą, że Państwo O. nie byli właścicielami tej nieruchomości, a więc nie mogli być zobowiązani do uiszczania ww. należności podatkowej;

- art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie wcześniej wydanej decyzji ostatecznej z dnia 2 stycznia 2013 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe podatku od nieruchomości za rok 2013, podczas gdy z przedłożonego organowi, wyroku Sądu Apelacyjnego (...) z dnia 10 czerwca 2015 r. I C 180/5 wynika, że umowa na podstawie której Skarżący nabyli własność tej nieruchomości okazała się nieważna i jako taka nie wywołała przypisanych jej skutków prawnych na gruncie prawa rzeczowego, a co za tym idzie Skarżący nie będąc właścicielami przedmiotowej nieruchomości nie mogli również być zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości oraz to, że już w dniu wydania decyzji z 2 stycznia 2013 r. istniały okoliczności związane z nieważnością umowy nabycia nieruchomości, a wyszły na jaw dopiero teraz kiedy wydano wyrok stwierdzający jej nieważność, co powinno prowadzić do wniosku, że uprzednio wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe powinna zostać uchylona, jako podjęta przez organ w błędnym przekonaniu co do wszystkich okoliczności istniejących w chwili jej wydania, włącznie z tą, że Skarżący nie byli właścicielami tej nieruchomości, a więc nie mogli być zobowiązani do uiszczania ww. należności podatkowej;

- art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie wcześniej wydanej decyzji ostatecznej z dnia 2 stycznia 2013 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe podatku od nieruchomości za rok 2013, podczas gdy z przedłożonego organowi, wyroku Sądu Apelacyjnego (...) z dnia 10 czerwca 2015 r. I C 180/5 wynika, że umowa na podstawie której Skarżący nabyli własność tej nieruchomości okazała się nieważna i jako taka nie wywołała przypisanych jej skutków prawnych na gruncie prawa rzeczowego, a co za tym idzie Skarżący nie będąc właścicielami przedmiotowej nieruchomości nie mogli również być zobowiązani z tytułu podatku od nieruchomości oraz to że już w dniu wydania decyzji z 2 stycznia 2013 r. istniały okoliczności związane z nieważnością umowy nabycia nieruchomości, a wyszły na jaw dopiero teraz kiedy wydano wyrok stwierdzający jej nieważność, co powinno prowadzić do wniosku, że uprzednio wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe powinna zostać uchylona, jako podjęta przez organ w błędnym przekonaniu co do wszystkich okoliczności istniejących w chwili jej wydania, włącznie z tą, że Skarżący nie byli właścicielami tej nieruchomości, a więc nie mogli być zobowiązani do uiszczania ww. należności podatkowej;

- art. 122 O.p. poprzez nie podjęcie przez organ podatkowy czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnia stanu faktycznego sprawy w szczególności ustalenia, że Skarżący nie byli właścicielami nieruchomości objętej spornym podatkiem, oraz że okoliczności nieważności umowy nabycia nieruchomości podlegających opodatkowaniu istniały już w chwili wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, mimo podnoszonych przez Skarżących twierdzeń odnośnie nieważności umowy nabycia nieruchomości podlegającej opodatkowaniu i chwili ich powstania;

- art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, to jest pominięcie okoliczności wynikających z przedłożonego wyroku Sądu Apelacyjnego (...), a dotyczących istnienia i chwili powstania przyczyn nieważności umowy nabycia nieruchomości podlegającej opodatkowaniu, jak również pominięcia tego, że Skarżący nie byli właścicielami nieruchomości podlegającej opodatkowaniu, a co za tym idzie nie powinni być zobowiązani do uiszczania podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący wskazali, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie został w pełni rozważony wskutek czego dokonano jego błędnej oceny i w konsekwencji niesłusznie przyjęto, że Skarżący byli właścicielami ww. nieruchomości i w związku z tym byli i nadal są podatnikami podatku od tej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/SZ 552/16, 523/16, 524/16 oraz 525/16 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd postanowił uwzględnić ww. wniosek dowodowy wniesiony przez Skarżących.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczy skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego), co oznacza, że Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję, Sąd stwierdził, że skarga była zasadna, choć z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, że zaskarżona decyzja SKO z dnia 15 marca 2016 r. utrzymująca w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia 5 stycznia 2016 r. została wydana w trybie postępowania wznowieniowego.

Istotą sporu jest zatem ocena wystąpienia przesłanek do ewentualnego uchylenia decyzji podatkowej w trybie wznowienia postępowania podatkowego.

Sąd wskazuje, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym podatkowego, jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Zasadę tę ustanawia art. 128 O.p., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w O.p. oraz ustawach podatkowych. Przyjęte rozwiązanie wyznacza granice pojęcia decyzji ostatecznej oraz stanowi, że wydanie takiej decyzji jest ostatecznym załatwieniem sprawy administracyjnej. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji.

Ustawodawca dopuszcza możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie można dokonać wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Zostały one enumeratywnie wymienione w O.p.

Jednym z nich jest uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania podatkowego (art. 240-246 O.p.).

Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r., III SA 2367/01, niepubl., Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir, komentarz LEX 2009, Komentarz do art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 05.8.60), (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.).

Zgodnie z art. 241 § 1 O.p. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym jak stanowi art. 241 § 2 O.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1:

1)

pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji;

2)

pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

3)

pkt 9 następuje tylko na żądanie strony.

Z przepisu art. 243 § 1 O.p. wynika wprost, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3).

Zgodnie z art. 240 § 1 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1)

dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2)

decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3)

decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132;

4)

strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5)

wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6)

decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7)

decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji;

8)

została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny;

9)

ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

10)

wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

11)

orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Z powyżej powołanych przepisów O.p. wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ podatkowy bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 240 § 1 O.p. (w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony) lub z okoliczności sprawy wynika, że przesłanki powyższe mogą wystąpić w sprawie (w przypadku działania organu z urzędu), czy w świetle twierdzeń w nim zawartych wniosek został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania (w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony) oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów. Natomiast, jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie lub okoliczności sprawy (wszczęcie postępowania z urzędu) wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 O.p.). W przeciwnym wypadku wznawia postępowanie (art. 243 § 1 O.p.) i przeprowadza je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 243 § 2 O.p.).

Stwierdzenie w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub terminy z art. 241 § 2 O.p. nie zostały zachowane, skutkuje - zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej w formie decyzji.

Należy przy tym wskazać na stanowisko prezentowane w doktrynie, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w toku którego można wyróżnić trzy stadia: 1) stadium wszczęcia postępowania, 2) stadium rozpoznania, 3) stadium rozstrzygnięcia. Przedmiotem stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie dopuszczalności tego nadzwyczajnego trybu postępowania oraz spełnienie wymagań formalnych. Niedopuszczalność postępowania w sprawie wznowienia postępowania może wynikać zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i przyczyn podmiotowych. W stadium wstępnym niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych jest wyprowadzana w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. W stadium wszczęcia postępowania organ bada spełnienie wymogów formalnych podania, stosując przepisy o podaniach i konsekwencjach braków oraz bada zachowanie terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania. Dokonane ustalenia w stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania są podstawą do wydania:

1)

postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania; postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do podstaw wznowienia postępowania, a następnie w razie ustalenia wystąpienia jednej z podstaw, do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną;

2)

decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co ma podstawy w ustaleniu niedopuszczalności wznowienia postępowania lub uchybienia terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania.

Podstawą wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu I instancji z dnia 16 października 2015 r. Jak wynika z uzasadnienia ww. postanowienia postępowanie zostało wznowione w związku ze złożeniem przez Stronę wniosku o dokonanie korekty podatku od nieruchomości za 2013 r. za ww. nieruchomość w związku ustaleniem przez sąd powszechny nieważności ww. umowy z dnia 5 lipca 2010 r., na podstawie której Strona nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr (...) obręb (...) położoną (...) przy ul. (...) wraz z prawem własności posadowionych na niej nieruchomości budynkowych mieszkalnych. Nieważność ww. umowy ustalona została, jak wynika z akt sprawy, na mocy wyroku Sądu Okręgowego (...) z 16 października 2012 r. o sygn. akt I C 782/11, od którego apelację oddalił Sąd Apelacyjny (...) wyrokiem z dnia 10 czerwca 2015 r. o sygn. akt I ACa 180/15. A zatem w uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał na przesłanki, które zgodnie z ww. art. 240 § 1 O.p., mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie, tj. przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Również w powołanej podstawie prawnej ww. postanowienia powołano przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Przy czym podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowi art. 245 O.p. powołany bez sprecyzowania szczegółowej jednostki redakcyjnej.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prowadziły postępowanie podatkowe z naruszeniem przepisów postępowania.

Sąd wskazuje, że znajdujące się w aktach sprawy uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji powoływało co prawda przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jednakże z przekazanej Sądowi decyzji organu I instancji wynikało, że istota jej uzasadnienia dotyczyła rozważań w przedmiocie możliwości uznania Strony za posiadacza samoistnego ww. nieruchomości oraz wykazania prawidłowości wymiaru podatku od nieruchomości w decyzji ostatecznej za 2012 r. a zatem de facto sprowadzało się do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej zakończonej ww. decyzją ostateczną.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia 15 marca 2016 r. kwestii powyższej nie rozważył. Argumentacja organu odwoławczego ograniczająca się do wyjaśnienia przepisów prawa materialnego, w tym art. 3 ust. 3, art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i rozważań w przedmiocie uznania Strony za posiadacza samoistnego ww. nieruchomości, nie może stanowić uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję odmawiającą, po wznowieniu postępowania, uchylenia decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 rok.

Wskazać w tym miejscu wypada, że z przepisu art. 210 O.p. wynika, że niezbędnymi elementami decyzji są m.in. powołanie podstawy prawnej (art. 210 § 1 pkt 4), rozstrzygnięcie (art. 210 § 1 pkt 5) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 § 1 pkt 6). Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4). Uzasadnienie służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia stanowiąc jego integralną część.

Jest zatem oczywiste, że pomiędzy sentencją decyzji a jego uzasadnieniem musi zachodzić spójność, gdyż uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. Te dwa elementy decyzji muszą być ze sobą ściśle powiązane, komplementarne względem siebie, a celem argumentacji wyrażonej w uzasadnieniu jest nie tylko odtworzenie procesu stosowania prawa przez organ, co umożliwia sądową kontrolę legalności decyzji, lecz także powinno być ono tak sporządzone, aby ściśle wiążąc się z przedmiotem i sposobem rozstrzygnięcia zmierzało do przekonania strony o jego zasadności. Przedstawionych wymogów zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie spełniły.

Powyższe naruszenia przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie przeprowadzając postępowanie w sprawie organy podatkowe podejmą, w konsekwencji wznowionego postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 rok, działania mające na celu ustalenie czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Prezydenta Miasta (...), co znajdzie swoje odzwierciedlenie w prawidłowo uzasadnionym rozstrzygnięciu. Jak bowiem wskazano powyżej samo wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi jedynie potwierdzenie ziszczenia formalnych przesłanek wznowienia (przed wydaniem ww. postanowienia organ podatkowy bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną) i otwiera organom drogę do przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 O.p.). Dopiero bowiem po pozytywnym ustaleniu istnienia ww. przesłanki (czego nie przesądza postanowienie o wznowieniu postępowania) organy dokonają ustaleń w przedmiocie wpływu tak ustalonej przesłanki na prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w ww. decyzji ostatecznej.

Sąd wskazuje ponadto, że wystąpienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. ma miejsce jedynie wówczas, gdy nowe okoliczności faktyczne lub dowody okażą się nie tylko istniejącymi w dniu wydania decyzji ostatecznej i nieznanymi organowi, który ją wydał, lecz również cechuje je przymiot istotności. Rozważania i ustalenia organów w powyższym zakresie, jak wskazano powyżej, nie zostały przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie jak i nie znalazły odzwierciedlenia zarówno w decyzji organu I jak i II instancji.

Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, są o tyle istotne, że determinują sposób zakończenia sprawy wznowieniowej, albowiem w przypadku nie stwierdzenia przez organ istnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej z tego tylko powodu (art. 245 § 1 pkt 2 O.p.). W przypadku zaś stwierdzenia ww. przesłanek uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie (art. 245 § 1 pkt 1 O.p.). W przypadku zaś stwierdzenia istnienia ww. przesłanek organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części jeżeli w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa (art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) bądź wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68, art. 70 lub art. 118 O.p.

Sąd zauważa ponadto, iż organy orzekają w sprawie na podstawie zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zaś w przekazanych Sądowi aktach sprawy administracyjnej wystąpiły istotne braki w zebranym materiale dowodowym stanowiącym podstawę wydanych przez organy rozstrzygnięć, tj.m.in. w ww. umowie sprzedaży z 5 lipca 2010 r. brak jest stron parzystych podobnie jak w przywołanej przez organy umowie z dnia 28 września 2015 r.

W związku z powyższym, rozpoznając sprawę ponownie organy dokonają koniecznego uzupełnienia materiału dowodowego.

W związku z powyższym odniesienie się do zarzutów skargi okazało się przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., mając na uwadze konieczność zapewnienia zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, orzekł jak w sentencji.

Wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu solidarnie na rzecz Skarżących kwotę (...) zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.