Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2451047

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 15 lutego 2018 r.
I SA/Sz 497/17
Współdziałanie organu i strony w poszukiwaniu i przedstawianiu dowodów co do okoliczności istotnych w sprawie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Kowalewska.

Sędziowie WSA: Jolanta Kwiecińska, Joanna Wojciechowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zwrotu części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Z. S., dalej "ZTPZ", zawarło w dniu 21 maja 2012 r. z Gminą Miasto Ś. umowę nr (...) o wsparciu zadania publicznego.

Przedmiotem umowy była realizacja w okresie od 22 maja 2012 r. do 21 maja 2015 r. zadania publicznego z zakresu ochrony zwierząt pod nazwą "Prowadzenie schroniska dla bezdomnych zwierząt w Ś.", określonego szczegółowo w zarządzeniu nr (...) Prezydenta Miasta Ś. z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie przeprowadzenia otwartego konkursu ofert na realizację ww. zadania oraz w ofercie złożonej przez ZTPZ w dniu 11 maja 2012 r.

W § 1 ust. 2 ww. umowy określono zakres ww. zadania, w tym w pkt 15- prowadzenie wykazu wraz z dokumentacja lekarsko-weterynaryjną zwierząt przyjmowanych, przebywających i aktualnie wydawanych ze schroniska zgodnie z obowiązującymi przepisami. W § 2 ust. 3 ww. umowy ZTPZ zobowiązało się do wykorzystania przekazanej dotacji zgodnie z celem na jaki ją uzyskał i na warunkach określonych umową, dotyczyło to też ewentualnych przychodów uzyskanych przy realizacji umowy, których nie można było przewidzieć przy kalkulacji wielkości dotacji oraz odsetek bankowych od przekazanych środków, które należało wykorzystać wyłącznie na realizację zadania publicznego. W § 3 ww. umowy określono wysokość dotacji, w tym w 2013 r. Gmina miała przekazać ZTPZ kwotę (...) zł. W związku z naruszeniami postanowień umowy w 2013 r. Gmina przekazała ZTPZ kwotę (...) zł. Gmina rozwiązała ww. umowę TZPZ na podstawie § 13, w dniu 2 grudnia 2013 r. Strony umowy prowadziły dalej spór w sądzie cywilnym związany z ww. umową, w tym o wydanie nieruchomości.

W § 5 ww. umowy TZPZ zobowiązany był do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1233 z późn. zm.) w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji księgowych. TZPZ zobowiązał się do przechowywania dokumentacji związanej z ww. zadaniem prze 5 lat, licząc od początku roku następującego po roku, w którym realizował ww. zadanie. W § 8 ww. umowy określono warunki kontroli przez Gminę realizowanego zadania, zaś w § 9 - obowiązki sprawozdawcze TZPZ z realizowanego zadania (segregator II).

Rada Miasta Ś. podjęła w dniu 2 kwietnia 2013 r. uchwałę nr XXXVI/301/2013 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miasto Ś. w 2013 r. W ww. programie wskazano, że celem jego jest zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w rozumieniu art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Zadanie to miał realizować oferent wybrany w drodze konkursu, prowadzący schronisko dla bezdomnych zwierząt, zaś szczegółowy sposób postępowania ze zwierzętami określał regulamin schroniska. W programie wskazano m.in. listę gabinetów weterynaryjnych, z których lekarzami Gmina zawarła umowy na realizację określonych zadań. W programie wskazano, że odłowione zwierzęta domowe przewożone będą do schroniska dla bezdomnych zwierząt, zaś zwierzęta gospodarskie do wyznaczonego gospodarstwa rolnego w G.

Gmina ustanowiła regulamin schroniska dla bezdomnych zwierząt, który obowiązywał od dnia podpisania umowy z dnia 21 maja 2012 r. między nią a TZPZ (pkt XI). W pkt IV.3 regulaminu określono, ze schronisko ma obowiązek prowadzić kartotekę zwierząt przebywających w nim, uwidaczniając historię danego zwierzęcia. Kartoteka miała w szczególności zwierać opis zwierzęcia (gatunek, wiek, płeć, maść, oznakowanie); datę przyjęcia zwierzęcia do schroniska i dane osoby je przekazującej; dane dotyczące kwarantanny; dane dotyczące przeprowadzenia badań, szczepień i zabiegów weterynaryjnych; datę opuszczenia schroniska przez zwierzę i dane osoby je odbierającej; datę śmierci zwierzęcia z podaniem przyczyny. W pkt VI regulaminu określono wymogi dokumentacyjne, m.in. schronisko miało prowadzić: ewidencję darów żywnościowych; ewidencję, o której mowa w dziale dotyczącym organizacji schroniska: leków i środków usypiających; rejestr oraz kartotekę zwierząt przebywających w schronisku; książeczki zdrowia zwierząt; kary eutanazji zwierząt (segregator II).

W sprawie Gmina prowadziła postępowanie wyjaśniające w związku z przedłożonymi przez ZTPZ sprawozdaniami częściowymi z realizacji ww. zadania.

Prezydent Miasta Ś. zawiadomił ZTPZ pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. o wszczęciu z urzędu postępowanie administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranej dotacji w 2013 r. na realizację ww. zadania oraz wezwał do złożenia opisanych w piśmie wyjaśnień.

Organ I instancji wydał w dniu 29 października 2014 r. decyzję o zwrocie dotacji przez ZTPZ za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. w wysokości (...) zł jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania ZTPZ, wydało decyzję z dnia 31 lipca 2015 r., w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

TZPZ złożyło skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zarzuciło organowi jedynie naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowody, tj. niepozwalający na dokonywanie ustaleń faktycznych, będących podstawą wydania decyzji; ponadto dokonanie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, tj. w sposób arbitralny, dowolny, niemający oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, że skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. wykorzystał dotację w kwocie (...) zł niezgodnie z jej przeznaczeniem.

WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1175/15 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie była prawidłowość ustaleń organów która doprowadziły do wydania orzeczenia o zwrocie części dotacji podmiotowej, przyznanej w 2012 r. na dofinansowanie realizacji w 2013 r. zadania publicznego z zakresu ochrony zwierząt w części wykorzystanej niezgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, tj. kwoty (...) zł.

W ocenie Sądu, organ winien w prawidłowy sposób zebrać materiał dowodowy i dokonać jego oceny. Organy administracyjne obu instancji nie wyznaczyły zakresu postępowania dowodowego i nie wskazały jakie dowody zostały przez organ uwzględnione przy ustaleniu, że skarżący wykorzystał dotacje niezgodnie z przeznaczeniem. Sąd wskazał, że uzasadnienia decyzji obu organów były wadliwe.

Zaznaczyć należy, że akta sprawy wpłynęły do Sądu w dniu 27 października 2015 r. i zostały zwrócone organowi II instancji wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia w dniu 29 lutego 2016 r.

Organ I instancji wydał w dniu 27 września 2016 r., po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania, decyzję nr (...), na podstawie art. 60 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67, art. 252 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 i ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.), dalej "u.f.p." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", w której orzekł o zwrocie przez TZPZ kwoty dotacji w wysokości (...) zł wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r.

Organ I instancji podał, że w dniu 22 marca 2016 r. wszczął postępowanie wobec ZTPZ w celu ustalenia wysokości nienależnie pobranej z budżetu Miasta Ś. w 2013 r. dotacji na realizacji ww. zadania.

W związku z powyższym organ I instancji wezwał ZTPZ do przedłożenia niżej wymienionych dokumentów oraz złożenia stosownych wyjaśnień, tj.:

1.

wykazu wraz z dokumentacją lekarsko - weterynaryjną zwierząt przyjmowanych, przebywających i wydawanych ze schroniska, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami;

2.

wskazanie w rozbiciu na miesiące dla poszczególnych zwierząt niżej wymienionych danych:

a)

ilości dni w danym miesiącu, w którym zwierzę przebywało w schronisku dla bezdomnych zwierząt (nazwa, gatunek i nr mikroprocesora) z podaniem formy pobytu tj. zwierzę bezdomne czy przyjęte do hotelu,

b)

potwierdzenia powyższego poprzez załączenie zaświadczenia lub innych dokumentów o przyjęciu na pobyt czasowy (hotel) zwierzęcia oraz o terminie jego wydania;

3.

przedstawienia zaleceń lekarzy weterynarii do stosowania zakupionych lekarstw wyszczególnionych w fakturach załączonych do sprawozdania, z zaleceniem dla konkretnego zwierzęcia;

4.

określenia, w jaki sposób ogrzewane były budynki schroniska dla bezdomnych zwierząt w Ś. (w szczególności określenia jakim rodzajem węgla i jakie było dobowe zapotrzebowanie na opał) oraz podania miejsca i daty dostarczenia, a także przechowywania węgla wskazanego w fakturze (...) z dnia 17 października 2013 r.;

5.

uzasadnienia zakupu warzyw i owoców wymienionych w fakturach załączonych do sprawozdań, a w szczególności zakupu ponad stu kilogramów jabłek (opisane w Tabeli).

ZTPZ pismem z dnia 13 maja 2016 r. zaprzeczyło, że konieczność prowadzenia wskazanych rejestrów i kartotek wynikała z umowy z Gminą. Zaprzeczyło także, żeby w okresie obowiązywania umowy przyjmowało zwierzęta w ramach usług hotelowych. ZTPZ wniosło o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. C. oraz w charakterze strony A. C. (prezes zarządu Towarzystwa). Oboje świadkowie nie stawili się na wezwania organu w celu ich przesłuchania. A. C. oświadczyła na piśmie, że nie posiada żadnej wiedzy na temat nienależnie pobranej dotacji przez ZTPZ a jej stan zdrowia nie pozwala na przyjazd do Ś.

Organ I instancji prowadził postępowanie dowodowe i ustalił wysokość nienależnie pobranej dotacji na którą składały się następujące kwoty:

(...) zł - zgodnie z protokołem przesłuchania świadka Z. K. (protokół z przesłuchania świadka 11 lipca 2016 r.) ustalono listę leków, opisaną w Tabeli 2, które nie zostały zlecone do stosowania przez lekarza weterynarii a ujęte fakturach dołączonych do sprawozdania finansowego. Organ wskazał, że zgodnie z warunkami umowy, prowadzący schronisko nie mógł sam aplikować środków medycznych i lekarstw. Zastosowanie jakichkolwiek środków bez uzgodnienia z lekarzem weterynarii było zabronione

(...) zł-koszty poniesione na karmę. Organ wskazał, że umowa w § 1 ust. 2 pkt 1 nakładała na prowadzącego schronisko obowiązek przyjmowania do schroniska bezdomnych psów i kotów oraz kotów wolno żyjących wymagających ochrony weterynaryjnej. W 2013 r. ZTPZ przetrzymywało na przykład na terenie schroniska zwierzę gospodarskie (koń). W powyższym przypadku miało miejsce naruszenie postanowień zawartej z Gminą umowy oraz postanowień uchwały nr XXXVI/301/2013 Rady Miasta Ś. z dnia 2 kwietnia 2013 r. w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miasto Ś." Zgodnie z wyżej wymienioną dokumentacją, dotowany zobligowany był do odławiania i dostarczania bezdomnych zwierząt gospodarskich do wskazanego w programie gospodarstwa rolnego, a nie umieszczania go w schronisku dla bezdomnych zwierząt. Zakup więc produktów żywnościowych do żywienia konia (np. jabłka) nie mógł być finansowany ze środków pieniężnych pochodzących z dotacji. Ze względu na specyfikę pozostałych wykazanych w fakturach produktów, np. kefir, fasola konserwowa, brak było podstaw aby podane w sprawozdaniach częściowych koszty zakwalifikowane jako "zakup karmy dla zwierząt" na łączną kwotę (...) zł, mogły zostać rozliczone w ramach przyznanej dotacji (Tabela nr (...)).

(...) zł - zgodnie protokołem przesłuchania świadka S. K. z dnia 4 lipca 2016 r., tj. osoby wskazanej jako wystawca faktury nr (...) z dnia 17 października 2013 r. (dot. sprzedaży węgla brunatnego groszek w ilości (...) t.) oraz jego wcześniejszych pisemnych wyjaśnień, organ ustalił, że wykazany w fakturze opał nigdy nie został zakupiony i dostarczony na potrzeby schroniska w Ś. w 2013 r. Świadek zeznał, iż nie wystawiał tego dokumentu finansowego.

(...) zł - z zgodnie protokołem przesłuchania świadka W. K., tj. osoby wskazanej jako wystawca rachunku nr (...) z dnia 8.04.32013 r. (dot. sprzedaży dwóch sztuk transporterów) ustalono, iż wykazane w rachunku przedmioty nie został zakupione i dostarczony na potrzeby schroniska w Ś. w 2013 r. Świadek zeznał, iż nie wystawiał tego dokumentu finansowego.

(...) zł - rachunek (...) z dnia 3 kwietnia 2013 r. wystawiony na zakup wózka dla psa. Na rachunku jako wystawcę wskazano osobę wymeldowaną z adresu na rachunku w 13 października 1997 r.

(...) zł - z zgodnie protokołem przesłuchania świadka J. D. z 11 lipca 2016 r. tj. osoby wskazanej jako wystawca rachunku nr (...) z dnia 16 czerwca 2013 r. (dot. sprzedaży wózka do przewozu jedzenia) organ ustalił, iż wykazany w rachunku przedmiot nie został zakupiony i dostarczony na potrzeby schroniska w Ś. w 2013 r. Świadek zeznał, iż nie wystawiał tego dokumentu finansowego.

(...) zł - kontrola prawidłowości wykonywania niniejszego zadania publicznego, przeprowadzona przez Zespół powołany Zarządzeniem Prezydenta Miasta Ś. Nr (...) z dnia 24 maja 2013 r.- zmienionym Zarządzeniem Nr (...) z 31 lipca 2013 r., wykazała, iż na mieniu komunalnym, jakim jest teren schroniska dla bezdomnych zwierząt w Ś., prowadzona była przez ZTPZ działalność, polegająca na odpłatnym przyjmowaniu na pobyt czasowy zwierząt domowych od ich właścicieli. ZTPZ prowadziło w sposób stały niniejszą działalność, natomiast środki pochodzące z opłat za pobyt czasowy zwierząt, tj. hotelu dla zwierząt, wykazano dopiero w sprawozdaniu częściowym za IV kwartał 2013 r. We wcześniejszych sprawozdaniach nie wykazywano pozycji informującej o kwocie przychodów uzyskanych z niniejszej działalności podczas realizacji umowy. Zdaniem organu, opisany wyżej rodzaj działalności, prowadzonej przez ZTPZ, nie mógł być przedmiotem rozliczenia, albowiem odpłatne przyjmowanie zwierząt domowych na pobyt czasowy naruszało warunki umowy i było sprzeczne z ofertą przedstawioną przez ZTPZ oraz regulaminem schroniska dla bezdomnych zwierząt w Ś., jak również z obowiązującymi przepisami prawa, tj.m.in. § 1 rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 23 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych dla prowadzenia Schronisk dla zwierząt (Dz. U. z 2004 r. Nr 1587, poz. 1657). Organ podał, że brak było możliwości prowadzenia przez ZTPZ na mieniu komunalnym działań związanych z odpłatnym przyjmowaniem (hotel) zwierząt domowych. Zgodnie z postanowieniami umowy w schronisku tymczasowo mogły przebywać wyłącznie zwierzęta podjęte z interwencji, których właściciele i opiekunowie są ustalani. Prowadzenie przez ZTPZ przedmiotowej działalności wiązało się z zajmowaniem miejsca przeznaczonego dla zwierząt bezdomnych, jak również finansowaniem z dotacji kosztów prowadzenia części hotelowej, a więc działalności nie objętej umową (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, ochronę obiektu, karmę dla zwierząt, itp.). Organ wystąpił do ZTPZ o wskazanie czasookresu przebywania w schronisku każdego zwierzęcia z osobna, lecz ZTPZ nie udzieliło odpowiedzi w tym zakresie. W związku z powyższym organ szacunkowo ustalił kwotę (...) zł, której nie może przyjąć do rozliczenia dotacji. Stosowne tabele oraz sposób wyliczenia zawiera Załącznik nr (...).

(...) zł-organ wskazał, że przy rozliczeniu dotacji nie mogły zostać uwzględnione faktury na łączną kwotę (...) zł, opisane w Tabeli nr (...), m.in. faktur na zakup: szklanek do whisky, obuwia sportowego i męskiego, spodni w kwiatki, spodni dresowych, dwukrotnie wystawionej faktury na zakup wiertarki, faktury wystawionej na A. C., a nie na ZTPZ, faktury za paliwo, gdyż nie ma podanego numeru rejestracyjnego pojazdu.

Organ I instancji zawiadomił stronę o możliwości zaznajomienia się i wypowiedzenia się o zebranym materiale dowodowym. ZTPZ nie skorzystało z tej możliwości.

ZTPZ złożyło odwołanie od powyższej decyzji i zarzuciło organowi:

1.

wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, tj. w oparciu o treść przepisu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., mimo że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte i toczyło się w oparciu o treść przepisu art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej nienależnie, co stanowi naruszenie m.in. art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a.;

2.

nieprawidłowe orzekanie w przedmiocie zwrotu dotacji za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., mimo iż skarżącemu przysługuje dotacja za okres co najmniej do dnia 4 grudnia 2013 r., w tym za listopad 2013 r. w wysokości (...) zł oraz za okres od 1 do 4 grudnia 2013 r. w wysokości (...) zł, której organ nie wypłacił skarżącemu, co powoduje, że kwota objęta zaskarżoną decyzją, z uwagi na niewypłacenie przez organ skarżącemu dotacji za kolejny okres, nie może być traktowana jako kwota dotacji do zwrotu;

3.

naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zebranie i rozpatrzenie niepełnego materiału dowodowego nie pozwalającego na dokonywanie ustaleń faktycznych zawartych w zaskarżonej decyzji oraz dokonanie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, wskutek czego organ w sposób błędny, nie mający oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a więc dowolny dokonał nieprawidłowego ustalenia, że skarżący w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. wykorzystał dotację niezgodnie z jej przeznaczeniem.

ZTPZ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 29 marca 2017 r. decyzję nr (...), w którym utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 252 u.f.p. i wyjaśnił pojęcia dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, dotacji nienależnej oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Organ odwoławczy podał, że postępowanie, wbrew twierdzeniu TZPZ, nie zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 22 marca 2016 r., lecz toczyło się już wcześniej i zapadały w niej zarówno decyzje administracyjne jak i wyrok sądu administracyjnego. Organ podał, że ZTPZ co najmniej do dnia 29 października 2014 r. (tj. wydania decyzji przez organ I instancji) była wiadoma faktyczna podstawa orzekania (art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 oraz ust. 6 u.f.p.). Taką podstawę orzekania dostrzegały zresztą następnie zarówno organ odwoławczy jak i sąd administracyjny. W niniejszej sprawie mimo nadania pismu z dnia 22 marca 2016 r. tytuł "zawiadomienie", nie sposób uznawać, iżby dopiero ono zainicjowało toczące się postępowanie i zakreślało zakres postępowania jako wyłącznie weryfikację przesłanki zwrotu dotacji na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Organ podał, że użycie zwrotu "ustanie wysokości nienależnie pobranej dotacji" w piśmie dnia 22 marca 2016 r. (oraz następnych a nawet w załączniku nr (...) do decyzji), należy rozumieć potocznie. Organ uznał użycie tego sformułowania za niefortunne, lecz nie miało to znaczenia dla rozpoznania sprawy. Organ podkreślił, że w sprawie uprzednio władczo wypowiadały się organy administracji, sąd administracyjny, a strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie sposób więc przyjąć, żeby strona nie wiedziała w jakiej spawie toczy się postępowanie i aby opisane wyżej uchybienie naruszało w istotny sposób jej prawa.

W zakresie zarzutu wadliwego orzekania w przedmiocie zwrotu dotacji za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., mimo iż skarżącemu przysługiwała dotacja za okres co najmniej do dnia 4 grudnia 2013 r. organ odwoławczy podał, że okres wskazany w decyzji organu I instancji nie dotyczył okresu, nie na który pierwotnie opiewała umowa, ale okresu, w którym faktycznie była wypłacana dotacja. Organ wskazał, że umowa zawarta z Gminą przewidywała możliwość wstrzymania wypłaty środków publicznych. Taka sytuacja zaistniała w sprawie, a następnie Prezydent Miasta Ś. złożył oświadczenie z 2 grudnia 2013 r. o rozwiązaniu umowy dotacyjnej ze skutkiem natychmiastowym (co dopuszczała umowa w § 13 ust. 1 pkt 2,4 i 5). W ocenie organu odwoławczego, nie sposób czynić zarzutu organowi z tego, że podjął się weryfikacji prawidłowości wydatkowania dotacji jedynie za ten okres za która została ona faktycznie wypłacona przy czym po wygaśnięciu umowy nie była ona także należną za kolejne okresy. W konsekwencji zasadnie rozliczeniu podlegała jedynie kwota (...) zł, która została faktycznie przekazana beneficjentowi na realizację zadania z zakresu ochrony zwierząt. Nie było możliwe rozliczanie prawidłowości wydatkowania tej części dotacji, która nie mogła być wydatkowana przez beneficjenta, gdyż nie została mu przekazana do dyspozycji.

Organ odwoławczy podał, że TZPZ, składając ofertę realizację zadania publicznego, a następnie zawierając stosowną umowę, w zamian za uzyskanie do dyspozycji środków publicznych zobowiązał się do ich wydatkowania zgodnie z zasadami właściwymi dla takich środków na co składa się w szczególności obowiązek odpowiedniego ich dokumentowania i prawidłowego rozliczenia. Obowiązkiem podmiotu realizującego zadanie publiczne z otrzymanej dotacji jest takie udokumentowanie prowadzonych w ramach tego zadania czynności i związanych z nimi wydatków, by organ, od którego środki te pochodzą w oparciu o przedstawione wiarygodne dokumenty był w stanie powiązać każdy poniesiony wydatek z realizowanym w ramach zadania celem.

Organ odwoławczy podał, że organ I instancji, rozliczając dotację był zobligowany do opierania się w pierwszej kolejności na dokumentach przedstawionych przez beneficjenta środków publicznych. Organ I instancji był niewątpliwie uprawniony i zobowiązany do ich należytej weryfikacji oraz domagania się stosownych wyjaśnień, a podmiot dotowany zmierzając do pokrycia ponoszonych przez siebie kosztów ze środków publicznych, winien był przedkładać stosowne wyjaśnienia i współdziałać z organem w wyjaśnieniu powstałych wątpliwości. Organ odwoławczy wskazał, że przedłożona przez TZPZ dokumentacja podlegała weryfikacji i ustalono, że część dokumentowanych zakupów w ogóle nie miała miejsca. Analizując obszerny materiał dowodowy zgromadzony w aktach, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wielokrotnie, w sposób wyczerpujący i zrozumiały, wzywał stronę do dokonania korekt, przedstawiania dokumentów i wyjaśnień pozwalających na weryfikację przedłożonych rozliczeń. Strona nie podjęła w tym zakresie żadnej realnej współpracy, a jej czynności przyczyniały się w istocie jedynie do przedłużenia postępowania. Organ I instancji podejmował też z urzędu liczne czynności dotyczące weryfikacji dowodów, w tym w szczególności dokonywał (zlecał) przesłuchania świadków będących wystawcami przedkładanych przez stronę dokumentów. Zeznania powyższe uznano za wiarygodne, były one spójne i składały je osoby nie pozostające ze sobą w bliskich relacjach oraz niezainteresowane bezpośrednio wynikiem sprawy. Słusznie zatem oparto się na płynących z tychże zeznań wnioskach. Organ odwoławczy uznał, że część wydatków TZPZ nie była związana z realizowanym zadaniem. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji podjął próby przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka i strony. Ustalono, że świadek nie posiadała żadnej istotnej w sprawie wiedzy, co uczyniło przeprowadzenie takiego dowodu bezprzedmiotowym. Natomiast co do dowodu z zeznań strony, organ podał, że mimo licznych wezwań strona nie przedkładała dokumentów ani też wyczerpujących pisemnych (adekwatnych do okoliczności) wyjaśnień. Zatem dodatkowy brak woli ustnego przedstawienia stanowiska strony i jej wiedzy, organ potraktował jako emanację braku woli współpracy z organem w zakresie weryfikacji prawidłowości wydatkowania środków publicznych. Przeprowadzenie zatem takich dowodów (tj. z zeznań) nie mogło, w ocenie Kolegium, wnieść nowej istotnej dla sprawy wiedzy, zatem ostatecznie słusznie uznano je za zbędne dla niniejszego postępowania i odstąpiono od dalszych czynności w tym zakresie jako nieefektywnych i godzących w zasadę ekonomiki postępowania. Organ odwoławczy podał, że w toku postępowania strona składała liczne wnioski o przedłużenie poszczególnych wyznaczanych przez organ terminów, ten zaś do powyższych wniosków się przychylał umożliwiając przedstawianie stanowiska w terminie oczekiwanym przez stronę. Organ odwoławczy wskazał, że co do zasady okoliczności majce być przedmiotem dowodzenia w oparciu o zeznania świadków powinny były być w pierwszej kolejności być wykazywane przez beneficjenta wiarygodnymi dokumentami. Nie sposób przyjmować, iż rozliczenie prawidłowości wydatkowania środków publicznych mogłoby następować z pominięciem zasady pisemności, wyłącznie na podstawie oświadczeń beneficjenta co do sposobu wydatkowania.

Wobec powyższego, po weryfikacji dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem strony wyrażonym w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał prawidłowej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, odpowiednio do okoliczności sprawy przedstawiając swoje ustalenia w decyzji. Kolegium w pełni podzieliło pogląd, iż wskazane i opisane przez organ w decyzji wydatki nie mogły być zakwalifikowane jako mogące być pokrywane z dotacji, w pozostałej zaś części (nie podlegającej zwrotowi) brak było natomiast podstaw do ich podważenia i domagania się zwrotu dotacji.

W ocenie organu odwoławczego, w zaskarżonej decyzji prawidłowo wyliczono (a w zakresie w jakim wobec braku współpracy strony było niemożliwe wyliczenie - racjonalnie i zgodnie z powszechnie przyjętymi zasadami oszacowano) wydatki, których nie uznano za wydatki mogące być sfinansowane ze środków publicznych na podstawie umowy zawartej z Gminą. Słusznie zatem zażądano ich zwrotu zna zasadach określonych w ustawie.

TZPZ złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1.

prawa materialnego art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., przez wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, tj. w oparciu o treść przepisu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., pomimo iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte i toczyło się w oparciu o treść przepisu art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej nienależnie, a w konsekwencji naruszenie art. 6 k.p.a. formułującego zasadę praworządności, art. 8 k.p.a. zobowiązującego organy prowadzące postępowanie, m.in. do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, art. 9 k.p.a. zobowiązującego organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz do pogłębiania zaufania obywateli do prawidłowości działań organów prowadzących postępowanie administracyjne;

2.

przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, tj. przepisów art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, w oparciu o niepełny materiał dowodowy nie pozwalający na dokonywanie ustaleń faktycznych zawartych w zaskarżonej decyzji oraz dokonanie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, wskutek czego organ w sposób błędny, nie mający oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a więc dowolny, dokonał nieprawidłowego ustalenia, że skarżący w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. wykorzystał dotację w wysokości (...) zł niezgodnie z jej przeznaczeniem.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie Sądu, organ zrealizował zalecenia wynikające z wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1175/15 i przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1)

wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2)

pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (art. 252 ust. 3 u.f.p.).

Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 252 ust. 4 u.f.p.).

Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5 u.f.p.).

Dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem to dotacje, których środki wykorzystano z naruszeniem zapisów umowy lub decyzji przyznającej dotację.

W niniejszej sprawie przedmiotowa dotacja była dotacją celową.

Wykorzystanie dotacji celowej niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach odrębnych stanowiących o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nastąpiło wykorzystanie przez skarżącego środków przedmiotowej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Powyższe wynikało ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Faktem jest, że zawiadomienie z dnia 27 czerwca 2014 r. o wszczęciu z urzędu postępowanie administracyjnego dotyczyło ustalenia wysokości nienależnie pobranej dotacji w 2013 r. na realizację ww. zadania. Jednakże postępowanie administracyjne oraz poprzedzające je postępowanie kontrolne dotyczyło wykorzystania pobranej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Świadczyło o tym treść wezwań kierowanych do skarżącego, treść decyzji uchylonych przez Sąd wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., a także treść ww. wyroku. Podkreślić należy, że w skardze na decyzję Kolegium z dnia 31 lipca 2015 r., skarżący nie podnosił zarzutu wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie błędnego przepisu. Wskazać także należy, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się od 2014 r. przez postępowania sądowe skarżący był reprezentowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika.

Naruszenie przepisów postępowania może być powodem uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny jednakże należy uprawdopodobnić, że naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego.

Skarżący poza wskazaniem naruszenia, tj. błędnego określenia podstaw wszczęcia postępowania administracyjnego związanego z naruszeniem art. 6, 8 i 9 k.p.a. nie wykazał jak naruszenie tych przepisów miałoby mieć negatywny wpływ na jego sytuację procesową.

Jak wynikało z akt organ kilkakrotnie wzywał skarżącego do złożenia wyjaśnień i dokumentów, podjął próbę przesłuchania świadków wnioskowanych przez niego. Z własnej inicjatywy zebrał szereg dokumentów i wyjaśnił okoliczności wystawienia bądź niewystawienia danych faktur przez osoby, których dane figurowały jako ich wystawcy.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Wskazać należy, że organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ administracyjny, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Zasada wynikająca z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie ma charakteru bezwzględnego, mimo że główny ciężar dowodzenia spoczywa na organach nie oznacza to, iż obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów, co do okoliczności istotnych w sprawie spoczywa wyłącznie na nich. W postępowaniu administracyjnym nacisk kładzie się bowiem na zasadę współdziałania, tym bardziej że to strona jest osobą, która ma najlepszą wiedzę na temat istotnych w sprawie okoliczności. W niniejszej sprawie widoczny był brak współpracy skarżącego z organem. Słusznie organ uznał, że działania skarżącego nie miały na celu wyjaśnienia sprawy, lecz ukierunkowane były na przedłużanie trwania postępowania administracyjnego. Sąd zgodził się z organem, że wydatkowanie środków publicznych pochodzących z dotacji na realizację przedmiotowego zadania powinno wynikać z dokumentów, a nie z oświadczeń beneficjenta dotacji.

Z zawartej umowy z Gminą wynikał obowiązek skarżącego do stosowania przepisów ustawy o rachunkowości w celu umożliwienia kontroli wydatków. Nie ma bowiem wątpliwości, że przyznane skarżącemu środki były środkami publicznymi podlegającymi szczególnym uregulowaniom. Obowiązki skarżącego określone zostały w zawartej w uchwale z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr XXXVI/301/2013, umowie oraz regulaminie schroniska. Należały do nich m.in. szczególne obowiązki dokumentacyjne związane z prowadzeniem różnych wykazów i kartotek. Miało to na celu m.in. kontrolę wydatkowanych środków. Podkreślić należy, że środki przyznane skarżącemu w ramach dotacji mogły być wykorzystane jedynie na realizację przedmiotowego zadania, nie zaś na finansowanie całej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Rozliczenie przyznanej dotacji dokonuje się na podstawie dokumentów właściwie opisanych i wydatkowanych na realizację przedmiotowego zadania. Zdaniem Sądu, organy zebrały w sposób prawidłowy materiał dowody, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Organy wyjaśniły jakie dowody legły u podstaw wydanych decyzji, a jakim dowodom odmówiły wiarygodności i dlaczego. W szczegółowy sposób opisały co składało się na kwotę dochodzoną do zwrotu od skarżącego. Skarżący poza kwestionowaniem w sposób ogólny decyzji o zwrocie przedmiotowej kwoty, w żaden sposób nie wskazał na czym miałyby polegać nieprawidłowości w zebraniu przez organ materiału dowodowego, czy też w ocenie tego materiału.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.