Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2493598

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 25 kwietnia 2018 r.
I SA/Sz 214/18
Obowiązek wierzyciela wykazania faktu rejestracji odbiorników rtv

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wojciechowska.

Sędziowie WSA: Anna Sokołowska (spr.), Bolesław Stachura.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym

I.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 15 grudnia 2017 r., nr (...),

II.

zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej k.k. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. znak (...),

(...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) r., znak (...) (...) w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego numer (...) z dnia (...) r. wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel).

Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego przedstawiają się następująco:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej, na podstawie tytułu wykonawczego numer (...) z dnia (...) r. wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, Poczty Polskiej S.A., obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2011 r. do lipca 2015 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 2 czerwca 2017 r.

Pismem z dnia 6 czerwca 2017 r. zobowiązana złożyła zarzuty egzekucyjne, podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

Postanowieniem z dnia (...) r. numer (...) Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Oddział w B. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Następnie Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Oddział w K. postanowieniem znak: (...) z dnia (...) r. utrzymał w mocy to postanowienie.

Mając powyższe na względzie, Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w S. w dniu (...) r. wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, w którym postanowił:

* uznać za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku,

* uznać za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia,

* oraz umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...) r. wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, Poczty Polskiej S.A.

Na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie złożyła zobowiązana zaskarżając je w części tj. w zakresie w jakim Naczelnik uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W zażaleniu z dnia 5 stycznia 2018 r. powieliła dotychczasową argumentację, zawnioskowała o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie, ze po jej stronie nie istniał obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej za sporny okres.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, przytoczył przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. A następnie wyjaśnił, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Tym samym organ egzekucyjny nie jest uprawniony doprowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Powyższe spowodowało, że Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w S. nie mógł w zakresie zarzutów, rozstrzygać odmiennie od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu wierzyciela.

Podobnie organ odwoławczy, jakim jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla organu odwoławczego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

W świetle przytoczonych wyżej regulacji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że zasadnicza dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie kwestia dotycząca nieistnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) została wyjaśniona przez wierzyciela w ostatecznym postanowieniu z dnia (...) r. nr (...) a także w postanowieniu z dnia (...) r. nr (...). Wierzyciel wskazał bowiem, że na dane osobowe zobowiązanej zgłoszona została rejestracja odbiorników rtv używanych pod adresem: ul. (...), (...). Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv. W momencie wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) został zobowiązanej przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny (...).

Wierzyciel odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na sprzedaż mieszkania wyjaśnił, że wskazana przesłanka nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którymi została zobowiązana objęta w momencie rejestracji odbiorników rtv. Wierzyciel podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190, zmienionego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) na użytkowników odbiorników rtv nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej (od 1 stycznia 2009 r. Poczty Polskiej S.A.) o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania w zależności od zaistniałej sytuacji należało dopełnić następujących formalności:

1) Jeżeli pod nowym adresem zamieszkania posiada i użytkuje zobowiązana urządzenia rtv, a opłata z tytułu abonamentu rtv, wnoszone są przez inne osoby, w ramach prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego (zespołu osób mieszkających i utrzymujących wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie), należało dokonać wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, pod poprzednim adresem zamieszkania, natomiast od dnia poprzedzającego wyrejestrowanie, należy wnosić opłaty z tytułu abonamentu rtv, a w przypadku zwłoki w opłatach, również odsetki podatkowe, które naliczane są na dzień dokonania wpłaty.

2) Jeżeli pod nowym adresem zamieszkania posiada zobowiązana odbiorniki radiofoniczne/telewizyjne, a opłaty abonamentowe nie są dokonywane przez inne osoby w ramach prowadzonego wspólnego gospodarstwa domowego, należy dokonać zmiany adresu użytkowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczać opłaty z tytułu abonamentu rtv.

Dalej wierzyciel wyjaśnił, że przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sposób wiążący wszystkich abonentów i operatora publicznego, ustalają zasady rejestracji odbiorników oraz zmian zgłoszonych wcześniej danych na specjalnych, ustalonych rozporządzeniem formularzach.

O ile zatem w niniejszej sprawie fakt zarejestrowania odbiorników nie był kwestionowany tak w dokumentacji Poczty Polskiej brak było potwierdzenia ich wyrejestrowania. Zdaniem wierzyciela wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacenia - abonamentu rtv. A ponadto załączony akt notarialny dowodzi tylko tego, że zobowiązana sprzedała mieszkanie, w którym znajdował się zarejestrowany pierwotnie odbiornik rtv. Załączony do zarzutów akt notarialny nie stanowi dowodu na jego wyrejestrowanie. Tym samym w przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w razie sporu, co do faktu rejestracji odbiornika to na organie spoczywa obowiązek wykazania, że do tej czynności doszło, o tyle w przypadku sporu co do wyrejestrowania odbiornika, ciężar dowodowy spoczywa na zobowiązanym.

Wobec powyższego twierdzenia zobowiązanej, iż nie zamieszkiwała pod adresem przy ul. (...) w S., nie korzystała z odbiornika radiowo-telewizyjnego pozostają bez wpływu na obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Obowiązek uiszczania tej opłaty zostaje bowiem przywiązany do rejestracji takiego odbiornika, a nie jest związany z jego posiadaniem lub nie.

Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanej, iż przepisy rozporządzenia na które powołuje się organ nie przewidują żadnych sankcji związanych z niedopełnienia formalności w zakresie zmiany danych powrócić należy do regulacji ustawowej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (zwanej dalej u.o.a.) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Strona skarżąca tego domniemania skutecznie nie obaliła. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Powyższa regulacja przesądza, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa, że jest on powiązany z używaniem odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, zaś obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika rtv na nazwisko zobowiązanej.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt rejestracji takiego odbiornika i brak dowodu na jego wyrejestrowanie. Powyższe okoliczności wskazują zaś na brak podstaw podnoszonego przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu egzekucyjnym.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) roku K. K. zaskarżyła je w części utrzymującej w mocy postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) roku w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku abonamentowego. Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (dalej nazywana: "ustawą") poprzez przyjęcie, że opłaty abonamentowe można naliczyć i dochodzić ich zapłaty w sytuacji, gdy nie dokona się wyrejestrowania odbiorników, podczas gdy opłaty abonamentowe według przytoczonych przepisów nalicza się wyłącznie za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, a nie - według dowolności - za to, że nie dokonano wyrejestrowania odbiornika. Wskazała na naruszenie § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez przyjęcie, że z przepisu tego wynika, iż brak wyrejestrowania odbiornika uprawnia do pobierania opłaty abonamentowej, nawet w przypadku, jeżeli rzeczywiście nie używano odbiornika, podczas gdy obowiązek przewidziany w rozporządzeniu nie jest objęty żadnymi konsekwencjami, a prawodawca nie wskazuje, że jego niewypełnienie uprawnia do żądania zapłaty abonamentu za okres, w którym nie używano odbiornika. Skarżąca podniosła także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonego Postanowienia Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w S., w zakresie, w którym uznał za niezasadny zarzut co do nieistnienia obowiązku abonamentowego po mojej stronie, podczas gdy Organ winien to postanowienie, wskutek naruszeń przepisów prawa materialnego, zmienić poprzez uznanie, że mój zarzut w zakresie nieistnienia obowiązku abonamentowego jest zasadny; art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że postanowienie organu I instancji było wadliwe i należało je uchylić w zakresie w którym organ uznał za niezasadny mój zarzut co do nieistnienia obowiązku oraz orzec, że taki obowiązek po mojej stronie nie istniał.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Organ egzekucyjny przyjął, że w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu 15 września 2017 r. w którym to Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Oddział w B. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Następnie Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Oddział w K. postanowieniem znak: (...) z dnia (...) r. utrzymał w mocy postanowienie.

Mając powyższe na względzie, Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w S. w dniu (...) r. wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, w którym postanowił:

* uznać za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku,

* uznać za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia,

* oraz umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...) r. wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, Poczty Polskiej S.A.

Jak stanowi bowiem treść art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W tym przypadku zarzuty zostały oparte na art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., tj. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia, co skutkowało związanie organu wyrażonym przez wierzyciela stanowiskiem.

Brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Uwzględniając art. 134 § 1 p.p.s.a. według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia NUS, ale także stanowiska wierzyciela. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

W ocenie Sądu stanowisko wierzyciela w niniejszej sprawie narusza prawo, co z kolei powoduje wadliwość postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

W ocenie Sądu zasadnym okazał się zarzut zobowiązanej dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Istota sporu w tym zakresie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy istnieje obowiązek zapłaty abonamentu, który został naliczony za korzystanie z telewizora i radia pod adresem przy ul. (...), (...) w sytuacji, gdy w okresie objętym opłatami zobowiązana nie zamieszkiwała pod tym adresem, gdyż kilka lat wcześniej sprzedała znajdujący się tam lokalu. Tym samym, nie mogła w tym czasie korzystać, ani z telewizora, ani z radia pod tym adresem. Nie miałam nawet dostępu do tego lokalu. Natomiast organy nie kwestionując tych faktów uważają, że niezgłoszenie faktu sprzedaży lokalu uprawnia Pocztę do pobierania opłaty.

Trafnie w tym zakresie wskazano, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204).

W przedmiocie zgłoszonego zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku wierzyciel w postanowieniu podkreślił, iż w przypadku zaistnienia okoliczności, z powodu których zaprzestano używania odbiorników TV należało niezwłocznie dopełnić formalności ich wyrejestrowania, wskazując szczegółowo tryb dokonania tej czynności. Jeżeli natomiast abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych.

W tym miejscu należy jeszcze raz wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny stanowiska wierzyciela, zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312.

Uprawnienia Poczty do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, a zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to Poczta jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnosząc się do istoty sporu, a zatem co do nieistnienia obowiązku Skarżącej z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od dnia 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2015 r. (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej rtv.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 3 u.o.a. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

W ocenie Sądu warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15 (Lex 2141379). Stąd tez pogląd wierzyciela, że przesłanką wystarczającą dla istnienia obowiązku poniesienia opłaty abonamentowej za sporny okres jest fakt niezgłoszenia zmiany danych to jest sprzedaży mieszkania, zdaniem Sądu jest poglądem naruszającym przepis art. 2 ust. 1 u.o.a. oraz art. 7 ust. 1 u.o.a.

W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu jest tez stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, co do charakteru abonamentu RTV. Został on wymieniony na pierwszym miejscu wśród przychodów mediów publicznych (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o RTV), przeto sądzić można, że ustawodawca uznaje go za najważniejsze źródło ich finansowania. Trybunał Konstytucyjny ustalił w wyroku z 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), że abonament ten to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, "nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym". Zapewnić ma ona zarówno organowi władzy publicznej - Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT), jak i mediom publicznym stabilność i przewidywalność wydatków na realizację misji publicznej. Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Wszystkie elementy konstrukcyjne, przesądzające o ciężarze materialnym tej daniny, należą do tzw. materii ustawowej. Zarazem abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony jest abonament rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.

W kontekście takiego charakteru abonamentu RTV nie można zaakceptować stanowiska wierzyciela, że dochowanie bądź nie dochowanie obowiązku zgłoszenia zmiany danych będzie skutkowało wygaśnięciem obowiązku. Na gruncie niniejszej sprawy sprzedaż mieszkania i niezamieszkiwanie w nim od kliku lat zdaniem wierzyciela nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którymi została zobowiązana objęta w momencie rejestracji odbiorników rtv. Zdaniem wierzyciela bowiem wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacenia - abonamentu rtv. Wierzyciel podkreślił, przy tym że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190, zmienionego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) na użytkowników odbiorników rtv nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej (od 1 stycznia 2009 r. Poczty Polskiej S.A.) o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

Dalej wierzyciel wyjaśnił, że przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sposób wiążący wszystkich abonentów i operatora publicznego, ustalają zasady rejestracji odbiorników oraz zmian zgłoszonych wcześniej danych na specjalnych, ustalonych rozporządzeniem formularzach. Dlatego w ocenie wierzyciela skoro skarżąca nie dopełniła obowiązku płynącego z wskazanych powyżej rozporządzeń to jej obowiązek istnieje w dalszym ciągu.

W ocenie Sądu, w kontekście przytoczonego powyżej charakteru abonamentu jako daniny publicznej, którego konsekwencją są rygory w zakresie jego istnienia, co do elementów podmiotowo i przedmiotowo istotnych, wyłącznie regulacji ustawowej, stanowisko to jest nieuprawnione.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W ocenie Sadu, skarżąca przedstawiając dowód sprzedaży mieszkania w roku 2008 obaliła domniemanie płynące z tego przepisu to jest, że pod wskazanym adresem posiadała odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

Kwestia rejestracji odbiorników choć z punktu widzenia powstania obowiązku ponoszenia opłaty bardzo istotna to jednak obowiązek zgłoszenia zmiany danych wynika jedynie z przepisów powołanego powyżej rozporządzenia. Jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08 (pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Stanowisko wierzyciela jest niekonsekwentne.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca zarejestrowała odbiorniki rtv w dniu 3 stycznia 2003 r.

Wierzyciel wskazał, że na dane osobowe zobowiązanej zgłoszona została rejestracja odbiorników rtv używanych pod adresem: ul. (...), (...). Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv. Istotne dla sprawy również jest i to że w momencie wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) został zobowiązanej przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny (...). Natomiast z akt sprawy nie wynika, że skarżąca została poinformowana o tym fakcie. Z akt sprawy wynika również i to, że w dniu 7 listopada 2008 r. Skarżąca sprzedała lokal. A zatem obowiązek opłaty dotyczy lokalu którym Skarżąca nie dysponowała już od kilku lat.

Wskazać zatem należy, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r.

A zatem, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc dniu 13 grudnia 2007 r.) Skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wierzyciel wykazał, że wykonał względem Skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów.

Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat zdaniem wierzyciela został powiązany z obowiązkiem rejestracji - to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości w zgodzie ze wskazanymi przepisami.

Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, a co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa (która to zasada wywodzi się z zasady przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP), i oznacza, że działanie organu administracji zostanie zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania (por. tezę drugą wyroku NSA z 17 maja 1996 r., III SA 535/95, "Serwis Podatkowy" 1998, nr 11, s. 71). Tym samym naruszono pozostałe zasady prowadzenia postępowania, w tym zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.)

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę (...) zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.