Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2195882

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 21 grudnia 2016 r.
I SA/Sz 1099/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski.

Sędziowie WSA: Marzena Kowalewska (spr.), Bolesław Stachura.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością P. Spółka komandytowa z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr (...), Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...) (Agencja dalej: ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu (...) ARiMR z siedzibą w (...) (dalej: "organ I instancji") z dnia 31 marca 2015 r. nr (...), którą odmówiono A.(...) (dalej: "Spółka", "Skarżąca") przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

Z powyższych decyzji oraz akt sprawy wynika, że decyzje te zostały podjęte w następującym stanie faktycznym.

W dniu 17 marca 2014 r. wpłynął do organu I instancji wniosek Spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Następnie, odpowiadając na wezwanie organu I instancji, w dniu 10 września 2015 r. Spółka złożyła korektę wniosku wraz z oświadczeniem oraz kopią umowy dzierżawy nieruchomości z dnia 9 maja 2013 r.

W dniu 31 marca 2015 r., powołując się na art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 z późn. zm.; dalej: "ustawa o płatnościach"), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173; dalej: "o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L1995.312.1) dalej: "rozporządzenie Rady (WE) EURATOM nr 2988/95", art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L2009.30.16; dalej: "rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009"), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L2011.25.8; dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."), organ I wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, sprzecznych z celami systemów wsparcia.

W dniu 15 kwietnia 2015 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się uchylenia jej w całości i orzeczenia co do istoty sprawy. Decyzji tej Spółka zarzuciła:

1)

błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że Spółka sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011;

2)

błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że celem Spółki było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia, w szczególności określonych w art. 33 (obecnie 39) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i że w przypadku Spółki nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego;

3)

naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieżądanie od Spółki złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez pominięcie i nieprzeprowadzenie oględzin gospodarstwa rolnego prowadzonego i należącego do Spółki oraz niezebranie odpowiedniej dokumentacji dotyczącej Spółki, jej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej jej gospodarstwa w Polsce, której analiza potwierdziłaby autonomiczny charakter prowadzonej działalności rolniczej przez Spółkę, a także pozwoliłaby ustalić, czy przyznanie Spółce dopłat realizuje cele poszczególnych systemów wsparcia.

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r., Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR (...) (dalej: "organ odwoławczy") włączył do materiału dowodowego sprawy dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowy dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentację fotograficzną stanowiącą załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla Grupy oraz członków (...).

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej odwołaniem Spółki, decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do jej uchylenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy jako kluczową w sprawie wskazał kwestię ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa (z uwzględnieniem orzecznictwa wspólnotowego i krajowego), Spółkę należy traktować jako niezależny podmiot, który prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu przepisów art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jako odrębny podmiot, czy występujące powiązania kapitałowo-osobowe wskazują na sztuczny podział jednego "Gospodarstwa" na wiele mniejszych jednostek produkcyjnych, dyskwalifikując stronę z możliwości ubiegania się o płatności. W tym kontekście za punkt wyjścia organ przyjął przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, który stanowi, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ zaznaczył, że jedno z przejawów nadużycia prawa stanowi stworzenie sztucznych warunków, poprzez spełnienie wymogów formalnych w celu uzyskania płatności z ominięciem celów przyznania tej płatności, tj. wykreowanie takiego stanu faktycznego, który pozwala na czerpanie korzyści finansowych sprzecznych z celem regulacji, które je przewidziały.

Organ odwoławczy wskazał, że dokonując oceny samodzielności funkcjonalnej Spółki ustalono, iż posiada ona siedzibę w miejscowości (...), oraz że pod tym adresem działa także (...) spółek prawa handlowego (zarządzanych lub kontrolowanych przez A. N.) oraz 3 osoby fizyczne, wskazujące ten adres jako adres zamieszkania, tj.:

1)

(...)

2)

(...)

3)

(...).,

4)

(...),

5)

(...),

6)

(...).

7)

(...),

8)

(...),

9)

(...),

10)

(...),

11)

(...),

12)

(...)

13)

(...).,

14)"(...),

15) C.V

16) C. B.

17) A. H. O..Organ odwoławczy przedstawił także stan prawny i faktyczny ww. podmiotów, wskazując odpowiednio na - wspólników spółek, skład osobowy ich zarządu, datę utworzenia i wpisania do KRS, a także składane przez ww. podmioty wnioski do uzyskania płatności i działki ewidencyjne zgłaszane w tych wnioskach (w tym podał przypadki wycofywania wniosków z uwagi na jednoczesne zgłaszanie do płatności tych samych działek przez kilka z ww. podmiotów). Organ wskazał, że na bazie dokumentów posiadanych przez organ ustalono, iż z "Gospodarstwa" wydzielono w 2012 r. (i w 2013 r.), ze spółki "A." Sp. z o.o., jednostki produkcyjne poprzez wydzierżawienie gruntów. Uprzednio grunty te były zgłaszane przez jeszcze inną spółkę kontrolowaną przez A. N., tj. A. Sp. z o.o. Jedną z takich jednostek, którym wydzierżawiono grunty była A. Sp. z o.o. (...) Sp. komandytowa i gospodaruje ona na gruntach wcześniej zgłaszanych przez A. Sp. z o.o. (zgłaszane przez ten podmiot do płatności w latach wcześniejszych), zarządzanych na podstawie umowy zawartej przez Spółkę przez "A." Sp. z o.o. Proces wydzielania odrębnych jednostek organizacyjnych i podziałów gruntów na poszczególne jednostki w poszczególnych latach organ przedstawił w ujęciu tabelarycznym na s. 11 zaskarżonej decyzji, wskazując, że od 2012 r. mamy do czynienia z 11 dodatkowymi jednostkami produkcyjnymi (od 2013 r. wydzielono dodatkowo jednostkę Spółki), wydzielonymi w obrębie jednego gospodarstwa. Ponadto Spółka (jak i inne podmioty - ww. spółki komandytowe oraz osoby fizyczne, działające pod adresem (...)) łączy z A.(...) Sp. z o.o. (pierwotna spółka "A." Sp. z o.o. na podstawie uchwały z 8 grudnia 2014 r. została przejęta przez grupę producentów rolnych w kategorii ziarna zbóż i nasion oleistych - G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która to spółka po dokonaniu przejęcia zmieniła nazwę na A. (...) Sp. z o.o.). Umowa o Gospodarowaniu Gruntem Rolnym z dnia 15 maja 2013 r., w ramach której podmioty zlecają wykonanie usług rolniczych obejmujących kompleksową uprawę roślin na terenie działek ewidencyjnych będących we władaniu Zleceniodawców, przy czym kompleksowa uprawa roślin obejmuje m.in.: wykonanie (...) uprawy roli, siewu, oprysku, rozsiewania nawozów, usług na użytkach zielonych oraz zbioru plonów, dostawę na działkę rolną środków do produkcji rolnej takich jak materiał siewny, nawozy, ośrodki ochrony roślin. Zgodnie zaś z § 4 zawartych umów o gospodarowanie gruntem, w celu zabezpieczenia należności z tytułu wykonywanych usług, płody rolne pochodzące z pól, które są przedmiotem umowy, pod warunkiem ich zebrania przez zleceniobiorcę, zostają z tym dniem przywłaszczone na zabezpieczenie roszczeń do czasu zapłaty wynagrodzenia z umowy; strony dopuszczają możliwość rozliczenia wzajemnych zobowiązań i należności w formie kompensaty wzajemnych rozrachunków.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że poszczególne jednostki gospodarują na gruntach dzierżawionych od spółki A. (...) Sp. z o.o., przy czym wszelkie zabiegi wykonywane są przez Spółkę A. (...) Sp. z o.o. Zapłata za (...) zabezpieczona jest płodami rolnymi i jednostki te jako zrzeszone w grupie obowiązane są sprzedawać płody do spółki A. (...), która jest jednocześnie grupą producentów. Organ zwrócił także uwagę na sposób, w jaki kształtuje się struktura własnościowa tej spółki, tj.:(...).

W ocenie organu odwoławczego powyższe wskazuje na istnienie istotnych więzi między ww. podmiotami. Stąd organ nie uznał twierdzeń Spółki, że dokonanie takiego wyodrębnienia kilkunastu spółek miało na celu wyłącznie decentralizację produkcji, aby nie dopuszczać do zwiększania tzw. strat stałych. Organ wskazał, że choć z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa, to z drugiej-koncentruje się produkcję i obrót towarem w celu maksymalizowania zysku ze sprzedaży płodów w ramach grupy producentów. Zdaniem organu, oznacza to, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych a także z budżetu krajowego.

Organ odwoławczy wskazał także, że analiza powiązań osobowych w ramach ww. kilkunastu spółek kapitałowych prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych (A. N., C. V., A. O. i C. B.), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne, poprzez wydzielenie gruntów, na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez A. N., C. V., C. B. oraz A. O. umiejscowionych pod adresem (...), trzeba przyjąć, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego, lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne (A. N., C. B., C.V., A. O.).

Odwołując się do brzmienia § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), tj. przepisów stawiających jako warunek przyznania płatności - posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych, polegające na rolniczym użytkowaniu tych działek, oraz definicji "rolnika", "gospodarstwa" czy "prowadzenia działalności rolniczej" wynikających z przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 73/2009, punktu I i II załącznika do rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz.Urz.UE.L2002.216.1), rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz.L.2009.329.1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.Urz.UE.L2008.321.14), organ odwoławczy stwierdził, że na gruncie rozpoznawanej sprawy stosunki cywilnoprawne, jakie łączą Spółkę z A.(...) Sp. z o.o. wskazują na to, że faktycznym posiadaczem i użytkownikiem (jako podmiotem mającym realny wpływ na prowadzoną działalność rolniczą) jest właśnie A. (...) Sp. z o.o. Mamy tu do czynienia z jednym gospodarstwem i jednym podmiotem spełniającym definicję rolnika - w postaci zmultiplikowanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytowych i osób fizycznych z (...).

Organ odwoławczy przedstawił także analizę celu ukształtowania podmiotów i struktury gospodarstwa. W ślad za organem I instancji, odwołując się do odpowiednich regulacji prawa krajowego i unijnego, wskazał na wprowadzenie w 2012 r. mechanizmu tzw. modulacji płatności bezpośrednich oraz że dla płatności z tytułu rolnośrodowiskowej (jak i ONW, o które Spółka również się ubiega) obowiązuje degresywność kwot płatności, zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361) w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Spółka złożyła wniosek o płatność w ramach pakietu 1 - zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania na powierzchni (...) ha.

Organ wyjaśnił również, że wysokość płatności rolnośrodowiskowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako hektar gruntu i powierzchni działek rolnych, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (obecnie art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, a wysokość stawek płatności dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia. W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:

1)

100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha;

2)

50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha;

3)

10%o stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha.

Gospodarstwo Spółki zostało wydzielone w 2013 r. z większego gospodarstwa A. (...) Sp. z o.o. W przypadku jednego dużego gospodarstwa należałaby się stawka pełna tylko do powierzchni 100 ha ((...) zł), za kolejne (...) ha tylko 50% stawki (czyli (...) zł) a za kolejne powierzchnie tylko 10% stawki ((...) zł). Natomiast w momencie wydzielenia z dużego gospodarstwa kolejnych, mniejszych gospodarstw z powierzchnią gruntów zgłaszanych w granicach pierwszych (...) ha kwota ta ulega multiplikowaniu dokładnie o liczbę wydzielonych gospodarstw (zgłaszanych w ramach tego samego pakietu i wariantu). Organ nadmienił przy tym, że realizowane w ramach programu rolnośrodowiskowego pakiety i warianty podlegają wzajemnemu wykluczeniu, choćby ze względu na różnice w wymogach i normach nakładanych na rolników w poszczególnych wariantach i pakietach, a w odniesieniu do pakietu 1 - zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania, istnieje obowiązek realizowania tego pakietu w całym gospodarstwie (zgodnie z § 10 rozporządzenia), co oznacza, że w gospodarstwie nie można już realizować pakietu ekologicznego (a taki realizowany jest przez inne jednostki produkcyjne).

Organ odwoławczy wskazał na pkt 25 preambuły do rozporządzenia nr 73/2009, stanowiący, że "Systemy wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich (...).", i stwierdził, że jakkolwiek w przedmiotowej sprawie z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, iż formalnie spełniane są warunki do przyznania pomocy, to jednak z materiału tego wynika też, że warunki zostały te stworzone sztucznie, celem tylko pozyskania środków, niezgodnie z założeniami i zasA.i udzielania wsparcia w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Organ przywołał przy tym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) EURATOM nr 2988/95, który stanowi, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Organ odwoławczy przytoczył przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW), z których wynika, że wysokość tych płatności uzależniona jest od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem (powierzchnia maksymalna, do której przyznaje się płatności stanowi 300 ha). Wskazał również na odnoszący się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mechanizmu modulacji płatności oraz zastosowania czynnika korygującego o (...)% - jako mających istotne znaczenie dla ustalenia celu dokonania rozdrobnienia "Gospodarstwa".

W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że analiza powiązań kapitałowych i personalnych pomiędzy podmiotami, wyodrębnienia znacznej części gospodarstw w 2012 r. (w momencie objęcia modulacja płatności bezpośrednich, oraz zastosowaniem współczynnika korygującego), sposobu prowadzenia przez nie działalności, wspólnego adresu oraz łączących je stosunków cywilnoprawne, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te wynikają z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez wiele podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Tworzenie tak wielu podmiotów prowadzących działalność o tym samym profilu rolniczym, zarządzanych przez tą samą grupę osób, które wymieniały się między sobą posiadanymi gruntami, wskazuje, że sensem ekonomicznym utworzenia wielu powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności Odnosząc się do zarzutów odwołania co do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz przepisów prawa unijnego, organ odwoławczy uznał je za chybione. Odwołując się do art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ wskazał na prawidłowe zgromadzenie i dokonaną przez organ I instancji ocenę materiału dowodowego w sprawie. Za nieusprawiedliwione uznał twierdzenia Spółki o niezebraniu odpowiedniej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej jej gospodarstwa oraz o popełnieniu przez organ I instancji błędów w ustaleniach faktycznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

1)

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia przepisu art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez dokonanie jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego wniosku jakoby Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartą w przepisie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009;

2)

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, poprzez:

a)

błędną wykładnię rozszerzającą, a w konsekwencji błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości;

b)

niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy organ pod pozorem stosowania tego przepisu, w istocie uzależnił przyznanie wnioskowanego wsparcia od spełnienia dodatkowych, niewynikających z przepisów prawa przesłanek.

W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r., na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), Sąd połączył sprawy o sygn. akt I SA/Sz 1098/16 i I SA/Sz 1099/16 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.), wynika, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywołanej powyżej ustawy p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Jak wynika z akt sprawy Skarżąca zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej (...) ha. Grunty deklarowane do płatności na rok 2014 przez Skarżącą były w latach 2005-2012 wykazywane przez A. spółka z o.o., która poczynając od 2004 r. posiadała (...) ha gruntów. Udziały w A. spółka z o.o. utworzonej w 2002 r. posiadała spółka (...) GMBH, której członkami zarządu byli H. C. B. i od 2009 r. A. H. O., H. C. B., obecnie prezesem A. N.

Skarżąca została utworzona w 2013 r., wspólnikami Skarżącej są A. spółka z o.o., której prezesem jest A. N., prokurentem H. C. B. oraz B. A. K., której komplementariuszem jest H. B. Skład został poszerzony o O.&V. (...) GmgH&Co.K. - uprawnionym do reprezentacji jest A. N. (zarząd A. spółka z o.o.)

(...) gospodarowania gruntem rolnym świadczone były na rzecz Skarżącej przez A. (...) spółka z o.o. (wcześniej Z. Grupa A. spółka z o.o., G. spółka z o.o.), której wspólnikami byli A. spółka z o.o., A. N., członkami zarządu A. N. i H. C. B. A. (...) spółka z o.o. świadczyła (...), które obejmowały kompleksową uprawę roślin oraz skup plonów, była także grupą producentów rolnych, wydzierżawiała grunty. Takie umowy o gospodarowanie zawarły również inne podmioty mające wspólną siedzibę/adres tj. (...), K.

Osoba A. N., C. B., A. O., C. V. pojawia się w (...) utworzonych spółkach, których siedziba mieści się pod tym samym adresem (...), K. Adres ten jest także adresem osób fizycznych A. N., C. B., A. O., C. V. Jako producenci rolni od 2004 r. pod adresem (...), K., funkcjonowała A. spółka z o.o., A. N., A. spółka z o.o., której wspólnikami i osobami zarządzającymi byli odpowiednio C. B., A. H. O., A. N.

Sporna w niniejszej sprawie jest ocena ustalonego stanu faktycznego poprzez dokonanie - jak wywodzi Skarżąca - jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło zdaniem Skarżącej do błędnego wniosku jakoby Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartą w przepisie art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i jego rozszerzającą wykładnię poprzez uznanie, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości.

Dla potrzeb rozpatrywanego przypadku istotne znaczenie ma regulacja zawarta w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, wprowadzająca klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Przepis ten stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Identyczna klauzula wprowadzona została w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Interpretacja wskazanej regulacji rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Ze względu na tożsamość obu regulacji, wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału należy w pełni odnieść do znajdującego w tej sprawie zastosowanie art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

W rozpatrywanej sprawie organy uznały, że zostały stworzone w sposób sztuczny i pozorny warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez Skarżącą pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173 z późn. zm.).

Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych przedmiotu słusznie organ wskazał, że w roku 2012 dla płatności z tytułu rolnośrodowiskowej obowiązuje degresywność kwot płatności zgodnie z § 20 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361) w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Dodatkowo realizowane w ramach programu rolnośrodowiskowego pakiety i warianty podlegają wzajemnemu wykluczeniu, choćby ze względu na różnice w wymogach i normach nakładanych na rolników w poszczególnych wariantach i pakietach a w odniesieniu do pakietu 1 - zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania, istnieje obowiązek realizowania tego pakietu w całym gospodarstwie (zgodnie z § 10 rozporządzenia), co oznacza, że w gospodarstwie nie można już realizować pakietu ekologicznego (a taki realizowany jest przez inne jednostki produkcyjne).

Dodatkowo, z uwagi na ujęcie w jednym wniosku o płatności bezpośrednie wskazać należy, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w roku 2014, na podstawie art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich), w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania w 2014 r. współczynnika korygującego o 1,302214%.

Bezspornie podział dużego gospodarstwa między podmioty deklarujące do płatności mniejsze powierzchnie prowadzi do uzyskania sumarycznej płatności większej niż wynika to z przepisów o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Bezspornie degresywność kwot płatności w sytuacji występującego podziału gruntów i deklarowania (...) ha będzie niższa niż gdyby grunt ten został zgłoszony do płatności w całości przez użytkującego ten grunt poprzednika łącznie z innymi gruntami w wysokości (...) ha.

Zebrany materiał wskazuje, że poczynając od 2012 r. wydzielone zostało (...) jednostek produkcyjnych a podział gruntów dotyczy łącznie (...) podmiotów (spółek i osób fizycznych) - powiązanych kapitałowo i osobowo poprzez osoby A. N., C. B., C. V., A. H. O. A. N. występuje jako współudziałowiec w (...) spółkach, pełniąc w (...) funkcje reprezentacyjne, C. B., A. H. O., C. V. odpowiednio jako wspólnicy i zarządzający 8 spółkami. Osoby te również występują jako wspólnicy i reprezentujący w A. (...) spółka komandytowa (Skarżąca).

Z powyższych ustaleń wynika, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych (A. N., C. V., A. H. O. i C. B.), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne, poprzez wydzielenie gruntów, na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez A. N., C. V., C. B. oraz A. O. umiejscowionych pod adresem (...), K., trzeba przyjąć, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne - A. N., C. B., C. V., A. H. O.

Skarżąca wskazała, że celem tworzenia kolejnych spółek, w tym Skarżącej jest unikanie koncentracji produkcji, powołując stanowisko Banku Światowego w przedmiocie megafarm zawarte w pracy (...).

Zauważyć zatem w tym miejscu należy, że stosownie do obowiązujących przepisów - w przypadku grupy producentów rolnych - celem jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności, nie sposób zatem nie dostrzec, że więzi grupy to więzi strategiczne i służą koncentracji. Zatem skoro jak wskazał organ odwoławczy a czego nie zakwestionowała Skarżąca indywidualizując jedynie czynności usług, A. (...) spółka z o.o. świadczyła (...), które de facto obejmowały wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i to na rzecz innych podmiotów pod adresem (...), K., przeczy to wskazywanej intencji tworzenia kolejnych spółek w tym spółki Skarżącej, która miała służyć unikaniu koncentracji. Skoro z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa w celu decentralizacji produkcji (zysku, strat), a z drugiej strony koncentruje się produkcję i obrót towarem w ramach grupy producentów, to zasadnie organ uznał, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych, a także z budżetu krajowego. Rozumowanie przeciwne w tym stanie sprawy, ale przede wszystkim w świetle wyjaśnień Skarżącej byłoby sprzeczne z zasA.i logiki.

Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych, jak przez pojedyncze osoby fizyczne (reprezentowane przez tego samego pełnomocnika, który również reprezentuje jako członek zarządu spółki) należy postrzegać jako skierowane na ominięcie limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Nie bez znaczenia jest również przy ocenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, fakt zmiany przepisów w zakresie przyznania płatności, który miał miejsce w 2012 r. Stąd uznanie, że wyodrębnienie Skarżącej miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia i że powyższe działanie wyczerpało przesłanki z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 uznać należy za zasadne.

W oparciu o ustalenia poczynione w toku postępowania zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że Skarżąca ubiegająca się o płatności rolne, nie posiada odrębnego kierownictwa, nie jest wyodrębnionym pod względem technicznym ani ekonomicznym gospodarstwem, a z pozostałymi podmiotami jest ściśle powiązana osobowo, kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz.

W niniejszej sprawie Skarżąca wnioskowała o płatności rolnośrodowiskowe w oparciu o przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha.

"Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. "Gospodarstwo" zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Nie bez znaczenia dla poparcia rozstrzygnięcia mają powołane przez organ odwoławczy przepisy Rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz.Urz.UE.L 2002.216.1), Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. L z dnia 15 grudnia 2009 r. nr 329, s. 1 i n.), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.Urz.UE.L 2008.321.14) odnośnie wyodrębnienia jednostki pod względem technicznym, ekonomicznym i skutków zarządzania przez te same kierownictwo.

Godzi się zauważyć, iż organ nie kwestionuje formalnoprawnego wyodrębnienia podmiotów ubiegających się o płatności rolne. Przedmiot sporu sądowego trzeba jednak w tej sprawie umieścić na innej płaszczyźnie i tak też - słusznie - uczyniły organy obu instancji. Chodzi mianowicie o to - co wymaga ponownego, silnego zaakcentowania - czy materiał dowodowy sprawy pozwalał przyjąć, że owo formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe strony (na bazie gruntów, którymi wcześniej dysponował jeden podmiot, i przy wskazanych wieloaspektowych powiązaniach) mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne, dokonane w celu uzyskania płatności nienależnych w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Organy w tym organ I instancji oparły rozstrzygnięcie o zapisy Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, akta rejestracji producenta i zawarte tam dokumenty, dane z KRS, dokumenty złożone przez Skarżącą na wezwanie organu a organ odwoławczy w związku z powołaniem się przez Skarżącą w odwołaniu na toczące się postępowanie w sprawie wpisu do ewidencji producentów dodatkowo o dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla Grupy oraz członków (...) Organy zebrały, zdaniem Sądu, oceniły materiał dowodowy, i na jego podstawie poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące czasokresu powstania podmiotów w tym Skarżącej, składu osobowego podmiotów powiązanych, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, pełnione funkcje, powiązania kapitałowe, ustaliły brak samodzielności technicznej, brak sprzętu rolniczego, przeanalizowały deklarowanie działek do płatności - skąd wywiedziono trafną konkluzję, że Skarżąca, nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Nie jest bowiem jednostką wyodrębnioną pod względem technicznym (tożsama siedziba i brak zaplecza sprzętu), cechuje ją ta sama działalność (rolnicza), jedność ekonomiczna, czyli powiązania osobowe i kapitałowe, nie posiada odrębnego kierownictwa, wszak w rzeczywistości zarządzana jest przez te same osoby co pozostałe podmioty.

Wreszcie organy ustaliły cel jaki zamierzano w wyniku tych praktyk osiągnąć. Argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odnośnie tego, że Skarżąca utworzona w 2013 r., została utworzona tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych, poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej, na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, Sąd podziela w całej rozciągłości.

Spółka nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających, że była odrębna jednostką. Skarżąca pomimo znanej argumentacji organu I instancji co do braku możliwości zakończenia postępowania w sprawie jej wniosku o płatności (zawiadomienie z dnia 27 luty 2015 r.), istotnych wątpliwości organu w toczącym się równolegle postępowaniu w sprawie wpisu do ewidencji producentów, zawiadomieniu o załatwieniu sprawy po rozstrzygnięciu sprawy z wpisu do ewidencji (zawiadomienie z dnia 5 sierpnia 2015 r.) nie wykazała więc, iż istotne wątpliwości organu co do prowadzenia na nich we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej są nieuzasadnione, a posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej rzeczywiście miało miejsce. Skarżąca nie wykazała, że posiada odrębne zaplecze techniczne, co uzasadniałoby odrębne gospodarowanie, ze zgromadzonego materiału nie wynika także, aby powstała spółka wymagała wyodrębnienia ze względu na szczególny tego wymóg np. odmienny profil działalności czy konieczność zapewnienia odmiennego rynku zbytu, nie wynika także powód - jak wskazała Skarżąca w odwołaniu - podziału działek na mniejsze części.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 ustawy wskazać należy, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1)

stoi na straży praworządności;

2)

jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3)

udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4)

zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści (co wcześniej wykazano), prowadzą do nieprzyznania korzyści (wedle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE.L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16), przeto jest oczywiste, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co w zupełności, bez odwoływania się do pozostałych argumentów, w pełni uzasadniało odmowę przyznania skarżącej spółce wsparcia, o które wnioskowała.

Sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie spółki Skarżącej miał na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi. Zadaniem organów jest każdorazowe badanie, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania.

Zdaniem Sądu organy wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy wnioskująca o płatność Spółka pomimo zarządzania przez kierownictwo, które zarządza 14 spółkami jest samodzielną, odrębną jednostką, spełniającą kryteria odrębnego gospodarstwa prowadzącego działalność rolniczą. Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

W tej materii trzeba przyznać, że organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli obejścia prawa - zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. W konsekwencji nie można mówić o naruszeniu przepisów regulujących przyznawanie przedmiotowych płatności.

W sprawie nie znajdują zasadności zarzuty naruszenia - mającego istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia - przepisów prawa procesowego. Jak już wskazano organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący. Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które w pełni spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Tym samym w sprawie nie doszło do jednostronnej oceny ustalonego stanu faktycznego. Strona skarżąca zarzucając jego jednostronne rozważenie nie przedstawiła żadnych dowodów, które w jakikolwiek sposób potwierdzałyby jej twierdzenia, a negowały stanowisko organu Agencji.

Jednocześnie słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że nie można pominąć faktu, iż złożony wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 przez Skarżącą wykazuje oprócz wnioskowania Spółki o pomoc z tytułu płatności rolnośrodowiskowej (PRS) także o jednolitą płatność obszarową. Pomimo odrębności tych programów i rozpatrywania każdego z nich na podstawie odrębnych przepisów prawa mają one wpływ na uzyskaną pomoc.

Bezspornie zadaniem organów jest każdorazowe badanie przy wnioskowaniu o płatności na dany rok, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania. Bezspornie zaś organy ustaliły, że podmioty ze wspólną siedzibą/adresem stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego, wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne (A. N., C. B., C. V., A. O.).

Wbrew zarzutom skargi podjęte rozstrzygnięcie opiera się na istniejących wielorakich więziach pomiędzy kilkunastoma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, przejawiające się również w zbieżności ich adresów, a także w "wymianie" między nimi działek zgłaszanych do płatności, które to okoliczności świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu podzielonych gospodarstw o mniejszej powierzchni. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby istniały jakieś inne racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności.

Stworzenie sztucznych warunków, brak odrębności gospodarstwa jest wystarczające do odmowy przyznania płatności.

Nie wpływa na rozstrzygnięcie brak podjęcia orzeczenia w przedmiocie wniosku o zawieszenie postępowania przed organem odwoławczym, albowiem organ odwoławczy zgodnie z wnioskiem Skarżącej orzekł po rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sprawy w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych, zawiA.iając o nowym terminie załatwienia sprawy. Jednocześnie stwierdzić należy, że brak zakończenia sprawy w przedmiocie wpisu do ewidencji nie zamyka drogi do orzeczenia w sprawie wniosku o płatności opierającego się na zarzucie stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności.

Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.