Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2566141

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 17 października 2018 r.
I SA/Rz 788/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Popek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. P.- syndyka masy upadłości "A" Sp. z o.o. w likwidacji w upadłości z siedzibą w T. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 września 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. - syndyka masy upadłości "A" Sp. z o.o. w likwidacji w upadłości z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie długu celnego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadnienie faktyczne

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 11 września 2018 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Powodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że relatywnie niskie koszty postępowania obciążające Skarżącego w związku z wniesieniem skargi - wpis od skargi ustalono na kwotę 400 zł - mogą zostać przez nią poniesione w całości, tym bardziej że znajdują one pokrycie w zadeklarowanych środkach pieniężnych masy upadłości. Referendarz wskazał również, że pomimo wielości toczących się spraw zainicjowanych przez Skarżącego w tut. Sądzie, stan środków masy upadłości wynosi ok. 2.800.000 zł, co pozwala na pokrycie pełnych kosztów przedmiotowego postępowania.

W sprzeciwie od postanowienia referendarza, Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych tj. uznanie, że uiszczenie wpisu nie będzie stanowić istotnego obciążenia masy upadłości oraz błędne przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący podkreślił, że wartość koniecznych do poniesienia przez Syndyka opłat stanowi tysiąckrotność jednostkowej opłaty, co stanowi poważne obciążenie majątku upadłego. Rozpoznanie prawa pomocy zaś wymaga nie tylko wzięcia pod uwagę gwarancji procesowych strony, ale także okoliczności, że ewentualny brak przyznania prawa pomocy będzie prowadzić do zaniechania kierowania skarg, czym zostanie pozbawiony prawa do sądu. W ocenie Syndyka nie powinien on mieć dylematu w kwestii, czy majątek upadłego wystarczy na zapłatę opłat sądowych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.- rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przyznaje się gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z treści powołanych przepisów wynika wprost, że ciężar dowodu w przedmiocie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek, dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Przy czym chodzi nie tylko o brak środków bieżących na uiszczenie kosztów sądowych ale również o wykazanie niemożności ich uzyskania w toku prowadzonej działalności, czy też poprzez zadysponowanie posiadanym majątkiem. Posiadanie bowiem majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania, niezależnie od tego czy i jak strona wykorzystuje posiadany majątek (post. NSA z 2 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1012/14).

W okolicznościach niniejszej sprawy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czesiowym wystąpił syndyk masy upadłości, z tego więc względu zasadność wniosku oceniać należy, w kontekście stanu środków wchodzących w skład masy upadłości oraz możliwości kontynuowania likwidacji jej majątku.

Rozpoznający wniosek Skarżącego - referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że mając na względzie ogólną wartości środków zgromadzonych na rachunku bankowym syndyka/upadłej spółki, a wynoszących 2 800 000 zł, brak jest podstaw do przyjęcia niemożności uiszczenia przez niego kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, w której wpis od skargi wynosi 400 zł. Koszty te znajdują bowiem pełne i wielokrotne pokrycie w majątku, którym syndyk dysponuje.

Na uwzględnienie nie zasługuje również podnoszony przez Skarżącego argument o konieczności ponoszenia kosztów sądowych w wielu innych sprawach, albowiem w ramach rozpoznania przedmiotowego wniosku ocenie podlega nie przyszła, ale aktualna sytuacja Skarżącego i jego obecne zdolności płatnicze. Jeżeli zaś bowiem w przyszłości sytuacja ta się pogorszy, to będzie miała ona wpływ na ewentualne rozstrzygnięcia złożonych wtedy wniosków.

Obecnie zaś stwierdzić należy, że referendarz prawidłowo ustalił, że Skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tego względu Sąd, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.