Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2817447

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 13 lutego 2020 r.
I SA/Rz 610/19
Wznowienie postępowania propter nova.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SędziaNSA Jacek Surmacz (spr.).

Sędziowie WSA: Jarosław Szaro, Asesor Jacek Boratyn.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2020 r. spraw ze skarg "A." Sp. z o.o. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) lipca 2019 r., - nr (...), - nr (...), - nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za grudzień 2003 r., styczeń 2004 r. i luty 2004 oddala skargi.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skarg w sprawach I SA/Rz 610/19, I SA/Rz 611/19 i SA/Rz 612/19, które zostały połączone (postanowienie Sądu wydane na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2020 r. - na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) są trzy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) lipca 2019 r. nr: (...), (...) i (...) - w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za grudzień 2003 r., styczeń i luty 2004 r. Opisanymi postanowieniami wymieniony organ utrzymał w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...), (...) i (...).

W uzasadnieniu zaskarżonych postanowień organ wskazał, że w dniu 8 września 2016 r. do Izby Celnej wpłynął wniosek z dnia 5 września 2016 r. - Skarżącej A. Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka, Skarżąca lub Podatnik) o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...), (...) i (...), którymi utrzymano w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...), (...) i (...).

W złożonych wnioskach powołano się na art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) i wskazano, że ujawniły się nowe okoliczności i przede wszystkim nowe dowody, które istniały na dzień wydania opisanych decyzji, ale nie były znane organowi. Przedłożono wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 30 października 2007 r., sygn. (...) i wywiedziono, że dowód ten istniał na dzień wydania decyzji, ale nie był znany organowi, a więc zaistniały podstawy do przyjęcia że stan faktyczny ustalony w wyroku Sądu Okręgowego w O. obejmował nowe okoliczności nieznane organowi podatkowemu na dzień wydania decyzji.

Dyrektor Izby Celnej - postanowieniami z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...), (...) i (...) wznowił postępowania a następnie postanowieniami z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...), (...) i (...) zawiesił postępowania wznowieniowe do czasu wydania przez sąd administracyjny prawomocnych orzeczeń w związku z wniesieniem skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) listopada 2015 r.

W dniu 28 marca 2019 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wpłynął prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2016 r. I SA/Rz 34/16, którym Sąd oddalił skargi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniami z dnia (...) kwietnia 2019 r., podjął zawieszone postępowania wznowieniowe.

W dniu 25 stycznia 2019 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wpłynęło pismo z dnia 9 stycznia 2019 r. - Spółki reprezentowanej przez adwokata, innego pełnomocnika niż autora wniosków Spółki z dnia 8 września 2016 r. Skierowane zostały do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego określone jako "skarga", wniesiono m.in. o wznowienie postępowań tych samych, których dotyczyły wnioski z 8 września 2016 r. i jako podstawę wznowienia powołano art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wnioski były zatytułowane jako "skarga". Spółka sprecyzowała - na wezwanie organu, że wnioski z dnia 25 stycznia 2019 r. są wnioskami o wznowienie postępowań.

Ww. wnioski o wznowienie postępowań z dnia 9 stycznia 2019 r., zostały przez Spółkę omyłkowo opatrzone datą 9 stycznia 2018 r. (przyp. Sądu).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniami z dnia (...) kwietnia 2019 r. odmówił wszczęcia postępowań zainicjowanych wnioskami z dnia 25 stycznia 2019 r. uznając, że skoro w sprawach wznowienia w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej toczą się już postępowania zainicjowane wnioskiem Spółki z 5 września 2016 r. to organ jest zobligowany do odmowy wszczęcia postępowań.

W zażaleniach wniesionych na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) kwietnia 2019 r. zarzucono naruszenie art. 165a w związku z art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej.

Postanowieniami opisanymi na wstępie z dnia (...) lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji.

W ocenie organu zarzut jest bezpodstawny. W szczególności nie można podzielić stanowiska Strony, że każda nowa okoliczność faktyczna ujawniona po dniu wydania decyzji stanowi autonomiczną podstawę do wszczęcia odrębnych postępowań w sprawie wznowienia postępowania podatkowego. Jeżeli w danej sprawie toczy się już postępowanie wznowieniowe oraz zaszły nowe okoliczności faktyczne, które posiadają cechy o których mowa w art. 240 Ordynacji podatkowej i nie zostały one ujęte we wniosku inicjującym postępowanie wznowieniowe to podstawą do ich merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ podatkowy będzie zgłoszenie ich w toczącym się już postępowaniu wznowieniowym. Wbrew twierdzeniom Spółki oba wnioski wskazują te samą przesłankę wznowieniową art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, co potwierdzają wyjaśnienia przedstawione przez pełnomocnika strony w dniu 19 lutego 2019 r. Dodał organ, że wzywając Podatnika do sprecyzowania wniosków poinformował, że w przedmiotowych sprawach toczy się już postępowanie wznowieniowe.

Skargi na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) lipca 2019 r. wniosła Spółka - reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata.

Spółka zarzuciła naruszenia przepisów art. 165a w związku z art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że postępowania na skutek wniosków z dnia 9 stycznia 2019 r. nie mogą być wszczęte z tego powodu, że toczą się inne postępowania z wniosków Spółki o wznowienie postępowań.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości (Sąd uznaje, że sformułowanie w skargach - "o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości" jest oczywistą omyłką).

W uzasadnieniach skarg Strona podniosła, że zwrot ustawowy - "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku musi być dla organu oczywista, jeżeli budzi kontrowersje i rozbieżności, których rozstrzygnięcie przez organ wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie można odmówić wszczęcia postępowania.

Przedmiotowe wnioski nie są tożsame z wnioskami złożonymi w dniu 5 września 2016 r. gdyż są oparte na całkowicie innych podstawach oraz okolicznościach faktycznych zaistniałych po złożeniu wniosków z dnia 5 września 2016 r.

Organ nie odniósł się do zarzutów zażaleń, że zamiast błędnego odmówienia wszczęcia postępowań należało połączyć sprawy zainicjowane wnioskami z dnia 5 września 2016 r. i wnioskami z dnia 9 stycznia 2019 r. - do wspólnego rozpoznania.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o ich oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, dodał, że w okolicznościach spraw nie spełnione są przesłanki do zastosowania art. 166 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargi nie są uzasadnione.

Z mocy art. 165a § 2 Ordynacji podatkowej gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 Ordynacji podatkowej, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dyrektywa wykładni językowej prowadzi do odmiennych wniosków niż pożądane przez autora skarg. Mianowicie nie można w sposób uprawniony prawnie twierdzić, że tylko wtedy zastosowanie ma omawiana norma, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Skoro ustawodawca posłużył się w przepisie zwrotem: "z jakichkolwiek innych przyczyn" to twierdzenie zawarte w skargach wyżej przytoczone nie znajduje się w zbiorze wyników prawidłowo dokonanej interpretacji tego przepisu. Jak już wspomniał Sąd, tezie Strony przeczy wynik dyrektywy wykładni językowej, a dodać należy, że rezultat tej dyrektywy wykładni jest racjonalny, nie prowadzi do absurdalnych wniosków, a co więcej znajduje wsparcie w argumentacji wynikającej z dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i logicznej. Sąd zauważa, że w samych skargach we fragmencie odnoszącym się do zwrotu "nie może być wszczęte" użyto sformułowania, że zwrot ten należy odnieść przede wszystkim, co już oznacza, że nie będą to wyłącznie sytuacje wskazane w skargach. Nadinterpretacją jest również twierdzenie zawarte w skargach, że uprzednia potrzeba przeprowadzenia przez organ "postępowania wyjaśniającego" uniemożliwia zastosowanie normy z art. 165a. Sąd podkreśla ponownie, że organ dokonał prawidłowej wykładni omawianego przepisu, a ponadto za "postępowanie wyjaśniające" nie można uznać wezwania organu do sprecyzowania żądania zawartego we wnioskach z dnia 9 stycznia 2019 r., w sytuacji gdy użyto w tych wnioskach sformułowania "skarga o wznowienie postępowania", a więc sformułowania nieodpowiadającego ustawowym nazwom środków, które strona może wnieść w celu zainicjowania wznowienia trybu nadzwyczajnego w postępowaniu podatkowym (Ordynacja podatkowa).

Jak trafnie zauważył organ wznowienie postępowania jest tak zwanym trybem nadzwyczajnym, który stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Oznacza to, że sprawa w postepowaniu wznowieniowym jest ponownie rozpoznawana w aspekcie przyczyn dających podstawę do wznowienia postępowania. We wnioskach złożonych 5 września 2016 r. i 9 stycznia 2019 r. podano tę samą podstawę prawną do wznowienia postępowania, a mianowicie przyczynę opisaną prawnie w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie we wnioskach z 9 stycznia 2019 r. pojawia się jako podstawa wznowienia postępowania, art. 241 § 2 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ale skoro taka jednostka redakcyjna w Ordynacji podatkowej nie istnieje a art. 241 nie dotyczy podstaw wznowienia, to takie wskazanie należy uznać jako omyłkowe, czego potwierdzeniem jest odpowiedź Spółki na żądanie o sprecyzowanie żądania (pisma Spółki z dnia 18 lutego 2019 r.). Reasumując we wnioskach z dnia 9 stycznia 2019 r. jako podstawę wznowienia wskazano art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej ze wskazaniem że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi. Taką samą podstawę prawną wskazano we wnioskach z dnia 5 września 2016 r.

Należy zaakceptować stanowisko organu, że wznowienie postępowania z danej podstawy wznowieniowej wymienionej w artykule 240 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi przeszkodę do powtórnego wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną gdy toczy się już takie postępowanie z takiej podstawy. Trafnie organ wskazał, że kolejne wnioski o wznowienie motywowane nawet odmiennie w tym znaczeniu, że chodzi o inne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sensie postępowania oznaczają, że będą one przedmiotem rozważań organu prowadzącego postępowania wznowieniowe. Organ będzie zobowiązany odnieść się do tych wniosków.

Brak było również w konsekwencji podstaw do zastosowania art. 166 Ordynacji podatkowej, przy jednoczesnym uwzględnieniu argumentacji organu, że wspomniany ostatnio przepis ma zastosowanie przy wielości stron.

Skoro zarzuty skarg okazały się niezasadne Sąd oddalił skargi - na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.