Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2621950

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 7 lutego 2019 r.
I SA/Po 579/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński.

Sędziowie WSA: Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.), Barbara Rennert.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok

I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) r., nr (...);

II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz strony skarżącej kwotę 1017,- zł (tysiąc siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) nr (...), Prezydent Miasta ustalił AD łączne zobowiązanie pieniężne za (...) w kwocie (...). W dniu (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia (...) nr (...), Prezydent Miasta na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2 oraz art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm dalej O.p.), art. 1, 3, 4, 6, 6a, 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 z późn. zm. dalej u.p.r.), art. 2, 3, 4, 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 z późn. zm. dalej u.p.o.l.), art. 1, 2, 3, 4, 5, 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1821 z późn. zm. dalej u.o.p.l.) oraz § 1 uchwały Rady Miasta Poznania Nr XX/264/VI/2011 z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok (Dz. U. Woj. Wlkp. z dnia 14 grudnia 201 lr. Nr 344, poz. 5885) ustalił AD łączne zobowiązanie pieniężne za (...) w (...).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej oraz złożonych w dniu (...) informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, stosując dla podatku rolnego stawki ustawowe, a dla podatku od nieruchomości stawki uchwalone przez Radę Miasta Poznania uchwałą powołaną na wstępie decyzji, przy czym łączna kwota podatku jest sumą iloczynów stawki i wielkości podstaw opodatkowania odpowiednich dla poszczególnych podatków. W złożonych w dniu (...) informacjach strona podała, iż powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego posadowionego na nieruchomości wynosi łącznie (...), przy czym na powierzchni (...) wysokość pomieszczeń przekracza (...), natomiast na powierzchni (...) wysokość ta mieści się w przedziale (...). Ponadto, w uzasadnieniu do składanych deklaracji wskazano, iż na działce (...) znajduje się wiata służąca wyłącznie celom prywatnym, zatem nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.Z zapisów w ewidencji gruntów i budynków wynika, iż działki wchodzące w skład nieruchomości przy ulicy K (...) sklasyfikowane są w następujący sposób:

- (...), działka oznaczona numerem geodezyjnym: obręb (...), arkusz mapy (...),działka (...) o łącznej powierzchni (...), w tym użytek (...), użytek (...), użytek (...).

- (...), działki oznaczone numerami geodezyjnymi: obręb (...), arkusz mapy (...), działki (...) o łącznej powierzchni (...), w tym użytek (...), użytek (...).

Odnosząc się do pisma podatnika wskazującego, iż "z księgi wieczystej (...) wynika, że teren działki nr (...) to grunty orne, grunty orne przeznaczone pod zalesienie, natomiast z księgi wieczystej (...) wynika, że dla działki nr (...) - grunty orne przeznaczone do zalesienia, rola; dla działki (...) - teren mieszkalny niezabudowany, rola", organ zauważył że, podstawą wymiaru podatku przy jego określaniu w zakresie opodatkowania gruntów są zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a nie z księgi wieczystej. Oznacza to, że grunty oznaczone jako (...) o łącznej powierzchni (...) podlegać winny opodatkowaniu stawką przewidzianą dla "pozostałych gruntów", natomiast podatek rolny za łączną powierzchnię (...), z uwagi na ustawowe zwolnienie gruntów ornych (...) klasy, nie może zostać ustalony.

W złożonym odwołaniu z dnia (...) skarżąca nie zgodziła się na arbitralną zmianę kwalifikacji gruntów podlegających opodatkowaniu. Organ nie wyjaśnił z jakich powodów i na jakiej podstawie grunty nagle zmieniły swoje przeznaczenie, a podatek od nieruchomości wzrósł pieciokrotnie. Gdy nabywała nieruchomość w (...), działając w dobrzej wierze, w oparciu o dostępne jej informacje wiedziała, że podatek kształtuje się na poziomie ok. (...). Skarżaca podniosła istniejącą niezgodność stanu faktycznego wynikającego z treści ksiąg wieczystych ze stanem istniejącym w ewidencji gruntów i budynków, wskazując na wadliwość tej ostatniej. Ponadto, po raz kolejny organ nie wyjaśnił, czy wymiar podatku odnosi się do części terenu pokrytego zbiornikiem wodnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...), nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji opartej na danych wynikających ze złożonych przez te osoby deklaracji/informacji o nieruchomościach (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.) Obowiązkiem podatnika jest informowanie organu o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na wysokość zobowiązania. Podane dane podlegają weryfikacji organu podatkowego. Dane te podlegają aktualizacji nie tylko na wniosek ale także z urzędu. (§ 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03. 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków Dz. U. Nr 38, poz. 454) O dokonanych zmianach w ewidencji starosta zawiadamia osoby i jednostki organizacyjne ale tylko wówczas, gdy zgłoszona zmiana została wprowadzona na ich wniosek (§ 49 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia). Jeśli więc zmiana nastąpiła z urzędu właściciel gruntu może nie wiedzieć o zmianie jego klasyfikacji. Ponadto organ wskazał, że wymiar podatku od nieruchomości i rolnego ustalany jest zarówno na podstawie treści księgi wieczystej jak i treści ewidencji gruntów i budynków. Treść księgi wieczystej jest wiążąca dla organu co do okoliczności związanych z własnością nieruchomości, a treść ewidencji gruntów co do danych dotyczących powierzchni i klasy gruntów.

Co do opodatkowania stawu organ stwierdził, że grunty działek (...) sklasyfikowane zostały wyłącznie jako (...) oraz (...). Wskazany przez skarżącą staw mógłby być opodatkowany podatkiem rolnym, w przypadku gdy grunt na którym staw się znajduje zostałby sklasyfikowany pod symbolem (...). Takiego wpisu w ewidencji nie ma, a zatem decyzja nie mogła uwzględniać stawu jako nieujawnionego w ewidencji gruntów, której treść jest wiążąca dla organów.

AD, działająca przez pełnomocnika, w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzję tę należało stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić i umorzyć postępowanie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu (...) skarżąca sprostowała swoje zarzuty w ten sposób, że zarzuciła organowi naruszenie przepisów ordynacji podatkowej, a nie kodeksu postępowania administracyjnego.

Na rozprawie w dniu (...) na podst. art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził z urzędu dowód ze złożonego przez skarżącą dokumentu z dnia (...) w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem, " kod podatnika (...) nr obiektu (...), decyzja z dnia (...)" na okoliczność ustalenia, że w dniu (...) została wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zasadniczym problemem w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, jest kwestia w jakim trybie została wydana decyzja Prezydenta Miasta z dnia (...) ustalająca AD łączne zobowiązanie pieniężne za (...) w kwocie (...). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani z poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta ani też z akt administracyjnych nie wynika, że decyzja ta została wydana na skutek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w której ustalono AD wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla nieruchomości położonej przy ul. K (...) za (...) lecz w niższej wysokości. A tak twierdzi skarżąca. Na dowód czego przedłożyła do akt sądowych dokument z dnia (...) w postaci potwierdzenia przeprowadzonej przez nią transakcji pod tytułem, " kod podatnika (...) nr obiektu (...), decyzja z dnia (...)" na kwotę (...). Skarżaca w odwołaniu z dnia (...) nie zgodziła się na arbitralną zmianę kwalifikacji gruntów podlegających opodatkowaniu. Zarzuciła organowi, że nie wyjaśnił z jakich powodów i na jakiej podstawie grunty nagle zmieniły swoje przeznaczenie, a podatek od nieruchomości wzrósł pięciokrotnie.

Sąd uznał, że należy w tym względzie przyznać rację skarżacej. Wobec licznych wątpliwości zaskarżone decyzje uchylają się spod kontroli Sądu. Po pierwsze należy wskazać, że w aktach administracyjnych znajdują się dwa postanowienia wydane przez Prezydenta Miasta Poznania na podst. art. 165 § 1 O.p. skierowane do skarżącej o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiazania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla nieruchomości położonej przy ul. K (...) za rok (...). Jedna z (...) dotycząca lat (...) i druga z (...) dotycząca lat (...). Nie ma natomast żadnego dokumentu czy i w jaki sposób zostało zakończone postępowanie wszczęte (...). W aktach znajduje się również zawiadomienie z dnia (...) Prezydenta Miasta, że w operacie ewidencji gruntów na podstawie umowy darowizny z dnia (...) dokonano zmiany właściciela nieruchomości położonej przy ul. K (...). W miejsce dotychczasowych właścicieli FD, RD i WK właścicielem została AD. W zawiadomieniu podany jest stan dotychczasowy nieruchomości i stan nowy. Wynika z niego, że zmianie uległ tylko wpis dotyczący wlaściciela. Natomiast powierzchnia i rodzaj gruntu nie zmieniły się. Wynika z tego, że już co najmniej od (...) Prezydent Miasta wiedział o zmianie właściciela nieruchomości przy ul. K (...) i że co najmniej od momentu kiedy skarżąca została jej właścicielem działka (...) ma łączną powierzchnię (...), w tym użytek (...), użytek (...), użytek (...), a działki (...) łączną powierzchnię (...), w tym użytek (...), użytek (...). Jak wynika natomiast z oświadczenia skarżacej, popartego złożonym przez nią na rozprawie dokumentem z dnia (...) w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem, " kod podatnika (...) nr obiektu (...), decyzja z dnia (...)" płaciła ona podatek za tę nieruchomość w kwocie znacznie niższej bo wynoszącej (...). Tak duża różnica w wysokości podatku ustalonym decyzją z dnia (...) na kwotę (...) nie mogła być spowodowana nieujawnieniem przez skarżącą budynku, gdyż jak wynika z zaskarżonej decyzji organu I instancji podatek od budynku wyliczony został na kwotę (...).

W tak ustalonym stanie faktycznym wobec licznych wątpliwości zaskarżone decyzje nie mogły sie ostać. Zasadniczą przyczyną dla której należy te decyzje wyeliminować z obiegu jest naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie zasadności opodatkowania gruntów należących do skarżącej, co w konsekwencji naruszyło także zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 120 i 122, O.p. tj zasadę legalności działania organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej i zasadę przekonywania określoną w w art. 124 O.p. Jak wynika z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zawiera zaś wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie mogło też dojść do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej wynikającej z art. 128 O.p. Przepis ten stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Jak wynika z twierdzeń skarżacej, popartych dokumentem z dnia (...) w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem, " kod podatnika (...) nr obiektu (...), decyzja z dnia (...)" w sprawie podatku od spornej nieruchomości mogła już wcześniej być wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe. W zaskarżonych decyzjach nie ma jednak mowy że zostały one wydane na skutek uchylenia albo zmiany decyzji ostatecznej z (...). Nie wynika to też z akt administracyjnych. Taki sposób wydania decyzji jaki zaprezentowały w niniejszej sprawie organy sprawia, że organy te w istocie uchyliły się od swoich podstawowych obowiązków względem adresata decyzji, a sądowi uniemożliwiły pełną kontrolę jej legalności.

Skutkiem tego, za słuszny należy także uznać zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p., (który w skardze błędnie wskazano jako art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ i instancji uwzględni powyższe uwagi, usunie dostrzeżone uchybienia i wyda stosowną decyzję, w której zawrze prawidłowe i adekwatne do sprawy uzasadnienie faktyczne i prawne. W postępowaniu przede wszystkim wyjaśni, czy dla nieruchomości położonej przy ul. K (...) za (...) rok ustalono już wcześniej AD wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym i czy w obrocie nie znajduje się nadal ostateczna decyzja dotycząca wymiaru tego podatku (nie chodzi tu o decyzje z (...) uchyloną przez SKO decyzją (...)).

Skarżąca w skardze zgłosiła przede wszystkim zarzut przedawnienia zobowiązania za (...). Sąd z uwagi na dostrzeżone naruszenia przepisów postępowania nie zajął w tej materii stanowiska. W pierwszej kolejności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do Prezydenta Miasta należeć będzie rozważenie czy w (...) będzie miał on prawo do ustalenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za (...). Należy pamiętać, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., tj. przez doręczenie decyzji. Organ podatkowy ma określony czas na wydanie i doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych, wynika to z art. 68 § 1 i 2 O.p. Jesli ten czas już minął organ I instancji będzie zmuszony do umorzenia postępowania na podst art. 208 § 1 O.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi ((...)) oraz kosztów zastępstwa procesowego ((...)) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa ((...)).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.