Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722832

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 8 sierpnia 2019 r.
I SA/Po 377/19
Subsydiarność skargi na czynności egzekucyjne.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.).

Sędziowie WSA: Waldemar Inerowicz, Izabela Kucznerowicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi (...) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 54 § 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a."), utrzymał w mocy prawa postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej również jako: "Naczelnik") z dnia (...) grudnia 2018 r. o nr (...), oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Z. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (...), na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) wystawionego przez W. L., obejmującego zaległości w kwocie należności głównej (...) zł.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. działając jako organ egzekucyjny w dniu (...) grudnia 2018 r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec (...) z.o.o. (dalej jako: "Spółka"), z siedzibą w L., (...) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - W. L. o nr (...) z dnia (...) grudnia 2015 r., obejmującego zaległość z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie należności głównej (...) zł. Następnie zawiadomieniem nr (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r., organ dokonał zajęcia nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Z. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (...)

Zobowiązana Spółka, działając na podstawie art. 54 u.p.e.a. złożyła skargę na powyższe czynność egzekucyjną, podnosząc, że zajęcie nieruchomości było niedopuszczalne, gdyż nieruchomość powyższa nie stanowi własności dłużnika, a tym samym brak jest podstaw do skierowania czynności egzekucyjnej względem tej nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej przekazał akta sprawy wraz z odpisem tytułu wykonawczego o nr (...), Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Z. celem łącznego prowadzenia egzekucji z nieruchomości.

Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2018 r. Naczelnik oddalił skargę na czynności egzekucyjne.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka podnosząc zarzut naruszenia:

1) art. 54 § 5a u.p.e.a, wobec braku zastosowania, przez wzgląd na brak uchylenia zaskarżonych czynności egzekucyjnych z dnia (...) sierpnia 2018 r. pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających uchylenie czynności, z uwagi na okoliczności iż spółka (...) z.o. o nie może być stroną czynności egzekucyjnej organu jako że nie jest właścicielem nieruchomości do której egzekucja została skierowana;

2) brak uwzględnienia okoliczności iż tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi tj. tytuł wykonawczy nr (...) z dnia (...) grudnia 2015 r. nie może stanowić samoistnej podstawy do prowadzenia egzekucji bowiem tytuł ten nie potwierdza prawa organu do prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej własność spółki tj. (...) Spółka z o.o., a organ nie powołał w czynności z dnia (...) sierpnia 2018 r. orzeczenia stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji z majątku spółki (...) Sp. z o.o.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz w wstrzymanie postępowania do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie przytoczył treść regulacji u.p.e.a., a następnie, odnosząc się do podniesionych zarzutów wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w O. I Wydział Cywilny z dnia (...) lipca 2017 r. przeniesienia prawa własności nieruchomości należącej do Spółki na rzecz (...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o. w związku ze skargą paulińska uznano za czynność prawną bezskuteczną. Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny nie powołał w czynności z dnia (...) sierpnia 2018 r. orzeczenia stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji z majątku (...) Sp. z o.o., wskazano, że w zawiadomieniu z dnia (...) sierpnia 2018 r. powołano księgę wieczystą, w której dziale III zawarto wzmiankę o fakcie uznania za bezskuteczne czynności prawne w przedmiocie przeniesienia prawa własności nieruchomości należącej do Spółki na rzecz (...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o. Dyrektor zwrócił też uwagę, że W. D. - Prezes Spółki, jest też prezesem (...) Sp. z o.o., a więc wiedział on o wyroku z dnia (...) lipca 2017 r., sygn. akt (...).

Mając powyższe na względzie uznano, że tryb dokonanego zajęcia był prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka, podtrzymując zarzuty zawarte w treści zażalenia. Zdaniem Spółki brak przedstawienia wyroku sądowego przy dokonywaniu czynności przesądza o jej wadliwości. Ponadto w wyroku nie określono wysokości dochodzonego świadczenia, co pozwala przyjąć, że nie może on stanowić podstawy do prowadzenia czynności egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych są regulowane między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postanowienie poddane sądowej kontroli wydane zostało w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Podstawą wniesienia skargi na czynności egzekucyjne jest przepis art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Kwestionowaną przez skarżącą czynnością było zajęcie nieruchomości dokonane przez organ egzekucyjny. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogą wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt: III SA/Wa 916/15, Baza NSA). W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. (por.: P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

W ocenie Sądu, w kontekście wymagań zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcie nieruchomości Skarżącej zostało dokonane w sposób prawidłowy. Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie strona skarży czynność zajęcia nieruchomości, której organ egzekucyjny dokonał na podstawie art. 110c u.p.e.a. Zgodnie z art. 110c § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 110c § 2 u.p.e.a.). Stosownie do art. 110c § 3 u.p.e.a., równocześnie z przesłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów. Zgodnie z art. 110c § 4 u.p.e.a., zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym, że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5.

Zawiadomienie nr (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r., zawiera wszelkie wymagane elementy, w tym także stosowne pouczenia. W aktach sprawy znajdują się także potwierdzenia odebrania pisma, którym organ dokonał zawiadomienia o zajęciu nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie podnoszone zarzuty koncentrują się na okoliczności, że zajęta nieruchomość nie stanowi własności dłużnika. Odnosząc się do powyższej kwestii zauważyć należy, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O. I Wydział Cywilny z dnia (...) lipca 2017 r. przeniesienia prawa własności nieruchomości należącej do Spółki na rzecz FT (...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o. w związku ze skargą paulińska uznano za czynność prawną bezskuteczną. Wyrok powyższy został wydany z pozwu wniesionego na podstawie art. 527 Kodeksu Cywilnego, tj. na skutek wniesienia przez wierzyciela - W. L. - skargi pauliańskiej. Sąd zauważa, że wyrok wydany na skutek skargi pauliańskiej uznaje czynność prawną dłużnika za bezskuteczną względem wierzyciela. Oznacza to, że zaskarżone rozporządzenie jest co do zasady skuteczne (między jego stronami oraz między osobą trzecią a innymi osobami niż wierzyciel), względem wierzyciela egzekwującego chronioną skargą wierzytelność nie wywołuje jednak skutku i może być przez niego traktowane jak nieistniejące. Wierzyciel, którego powództwo pauliańskie zostało uwzględnione, może prowadzić egzekucję wierzytelności będącej podstawą skargi pauliańskiej z majątku osoby trzeciej. Formalnymi podstawami wszczęcia tej egzekucji i skierowania jej do przedmiotów majątkowych osoby trzeciej są tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi (zobowiązanemu) i wyrok przeciwko osobie trzeciej, uznający czynność prawną dłużnika za bezskuteczną względem wierzyciela (podobnie post. Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r., IV CSK 375/10). Egzekucja wobec osoby trzeciej może być skierowana do tego przedmiotu majątkowego, który wskutek zaskarżonej czynności wyszedł z majątku dłużnika i wszedł do majątku osoby trzeciej (tak: E. Gniewek, P. Machikowski, Kodeks cywilny, komentarz do art. 532, Legalis 2016). Równocześnie zarówno organy egzekucyjne, jak i sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontrolowania prawidłowość orzeczenia zapadłego przed sądem powszechnym, co czyni bezzasadnym zarzuty związane z wadliwością wyroku z dnia 20 lipca 2017 r.

W przedmiotowej sprawie oba opisane powyżej warunki zostały spełnione - organ egzekucyjny dysponował zarówno tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko dłużnikowi (zobowiązanemu) i wyrokiem przeciwko osobie trzeciej, uznającym czynność prawną dłużnika za bezskuteczną względem wierzyciela. Sąd podziela przy tym stanowisko Dyrektora, że w zawiadomieniu z dnia (...) sierpnia 2018 r. powołano księgę wieczystą, w której dziale III zawarto wzmiankę o fakcie uznania za bezskuteczne czynności prawne w przedmiocie przeniesienia prawa własności nieruchomości należącej do Spółki na rzecz (...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o. Dyrektor zwrócił też uwagę, że W. D. - Prezes Spółki, jest też prezesem FT (...) Sp. z o.o., a więc wiedział on o wyroku z dnia (...) lipca 2017 r., sygn. akt (...). Stąd za bezzasadne uznać należało zarzuty związane z brakiem doręczenia Skarżącej powołanego powyżej wyroku.

Sąd zauważa, że podstawą prowadzenia egzekucji i dokonanej czynności egzekucyjnej jest tytuł wykonawczy, który jest, stosownie do treści art. 26 § 1 ustawy, wystawiany przez wierzyciela według ustalonego wzoru.

Podsumowując, w ocenie Sądu, argumenty podniesione w skardze są niezasadne. Sąd nie dopatrzył się także w sprawie z urzędu innych naruszeń mogących powodować uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Tym samym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiona skarga podlega oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.