Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1809041

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 8 lipca 2015 r.
I SA/Op 309/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska.

Sędziowie WSA: Krzysztof Bogusz, Grzegorz Gocki (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. O., N. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 19 marca 2015 r., nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 19 marca 2015 r., nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 20 października 2014 r., nr (...), odmawiająca K. O. i N. O. (dalej: podatnicy, skarżący) stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 347.764,00 zł.

1. Dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego.

1.1. Wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2014 r. podatnicy zwrócili się o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok w kwocie 347.764,00 zł, uzasadniając wniosek błędnym zadeklarowaniem w pierwotnym zeznaniu podatkowym za ten rok, po stronie przychodów jako "inne źródła" - odsetek ustawowych za zwłokę w wypłaceniu odszkodowania od Skarbu Państwa za bezprawne znacjonalizowanie Przedsiębiorstwa K. O. Równocześnie dokonano też w tym zakresie korekty złożonego uprzednio zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w tym roku podatkowym.

Zdaniem podatników przedmiotowe odsetki, stanowiąc część całej kwoty przychodu z tytułu odszkodowania, winny podlegać zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26.07. 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm., dalej: u.p.d.o.f.).

Powołując się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 289/12 (k. 18), wskazano, że podstawą takiego stanowiska jest fakt, że odsetki te mają charakter akcesoryjny w stosunku do świadczenia głównego (ceny).

1.2. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu, decyzją nr (...) z dnia 20 października 2014 r., odmówił stwierdzenia nadpłaty w kwocie 347.764,00 zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ I instancji, odwołując się do zapisów art. 9, art. 10, art. 20 i art. 21 ust. 1 pkt 3, 3b, 52, 95, 119 oraz 130 ustawy z dnia 26.07. 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm., dalej: u.p.d.o.f.), a także powołując się na art. 477 i 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.; dalej: k.c.), oraz art. 20 ustawy z dnia 17.11.1964 Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.; dalej: k.p.c.) stwierdził, iż nie można na gruncie prawa podatkowego utożsamiać odsetek za zwłokę z samym odszkodowaniem (naprawieniem szkody). Klasyfikacja cywilnoprawna odsetek nie jest bowiem tożsama z ich kwalifikacją prawnopodatkową i nie powoduje zaliczenia odsetek za zwłokę do kategorii odszkodowań, które są objęte zwolnieniem podatkowym określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.

Dokonując ocen zasadności żądania podatników, którzy we wniosku jako podstawę mającego im przysługiwać zwolnienia z opodatkowania przedmiotowych odsetek wskazali wyłącznie na regulację art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., organ I instancji, mając na uwadze zaistniały w sprawie i bezsporny stan faktyczny, a mianowicie otrzymanie przez nich odsetek na podstawie wyroku sądu, odniósł się również do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., regulującego zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych odszkodowań i zadośćuczynień otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody sądowej.

Podstawą zasądzenia przedmiotowych odsetek był art. 481 § 1 k.c. stanowiący, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Przepis ten wprowadza więc wyjątek od zasady wyrażonej w art. 477 k.c., zgodnie z którą dłużnik odpowiada za szkodę tylko wtedy, gdy popadnie w zwłokę. Sam zatem fakt opóźnienia, niezależnie od jego przyczyn, przesądza o tym, że wierzycielowi należą się odsetki, co według organu, wyklucza odszkodowawczy charakter takich odsetek. Do takiego samego wniosku, zdaniem organu, prowadzi także redakcja samego omawianego art. 481 § 1 k.c., gdyż posłużenie się przez ustawodawcę w tym przepisie pojęciem "odsetek za czas opóźnienia" można uznać nie tyle za zabieg techniczny, ale akceptację odrębności roszczenia o odsetki od roszczenia odszkodowawczego. Dodatkowo zwrócono również uwagę na fakt, iż wypłacone odsetki nie są wliczane do wartości odszkodowania, gdyż zgodnie z treścią art. 20 k.p.c., do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.

Tym samym nie można utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem czy też innym świadczeniem (naprawieniem szkody), tym bardziej, że wierzyciel może żądać ich dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Odsetki mają zatem charakter uboczny względem świadczenia głównego, a obowiązek ich zapłaty jest następstwem nieterminowego wykonania zobowiązania głównego.

Dodatkowo organ I instancji zwrócił również uwagę na to, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawodawca, chcąc objąć zwolnieniem od podatku określonych kategorii odsetek, wymienił je wprost w przepisach (art. 21 ust. 1 pkt 95 - odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, tj. stosunku służbowego, stosunku pracy, w tym spółdzielczego stosunku pracy, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracy nakładczej, emerytury lub renty; - art. 21 ust. 1 pkt 52 - odsetki i kwoty rekompensat otrzymanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe, art. 21 ust. 1 pkt 119 - odsetki od papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz obligacji emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w części odpowiadającej kwocie odsetek zapłaconych przy nabyciu tych papierów wartościowych od emitenta, - art. 21 ust. 1 pkt 130 - odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez Skarb Państwa i oferowanych na rynkach zagranicznych oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji uzyskane przez osoby fizyczne, o których mowa w art. 3 ust. 2a.)

W konkluzji organ stwierdził, że ponieważ samodzielnym zakresem ustawowego zwolnienia nie objęto odsetek zasądzonych, jak w przypadku podatników, wyrokiem sądu oraz skoro nie mają one również charakteru odszkodowania lub zadośćuczynienia, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia żądania o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., gdyż w ustalonym w sprawie stanie faktycznym takowa nie wystąpiła.

Końcowo wskazano również, iż teza powołanego w uzasadnieniu wniosku orzeczenia NSA z dnia 17 stycznia 2014 r., nie miała zastosowania w stanie faktycznym stwierdzonym w rozpatrywanej sprawie.

1.3. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący, działając poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, w złożonym odwołaniu, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji stwierdzającej nadpłatę we wnioskowanej wysokości, względnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżonej decyzji organu zarzucono naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., poprzez nieuznanie, że odsetki zasądzone wyrokiem pełnią taką samą funkcję jak odszkodowanie, a ich funkcja odszkodowawcza przejawia się w charakterze waloryzacyjnym, mającym zapewnić rekompensatę za utratę w czasie wartości pieniądza. Zdaniem pełnomocnika, świadczeniem odszkodowawczym jest bądź restytucja in natura, a więc przywrócenie stanu, jaki by istniał, gdyby szkody nie wyrządzono lub też naprawienie szkody poprzez zapłatę określonej sumy pieniężnej, wraz z ewentualnymi odsetkami. W tym drugim przypadku łączna wartość kwoty głównej odszkodowania oraz odsetek stanowi ekwiwalent restytucji in natura stanu sprzed szkody. W przeciwnym razie należałoby uznać, iż otrzymując odszkodowanie wraz z odsetkami, poszkodowany otrzymuje dodatkową korzyść, co jest sprzeczne z naturą odszkodowania.

Za nieuzasadniony pełnomocnik uznał podniesiony w zaskarżonej decyzji argument, iż o braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. świadczy niewymienienie w nim odsetek, tak jak uczynił to ustawodawca w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 119 i pkt 130 u.p.d.o.f. Według niego, w związku z brakiem definicji odszkodowania, należy termin ten rozumieć przez pryzmat jego funkcji, tj. uznać za odszkodowanie wszystko, co zmierza do naprawy szkody. Skoro funkcję taką spełniają zasądzone odsetki, to stanowią one również odszkodowanie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. i korzystają z zakresu tego zwolnienia.

Natomiast odsetki, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 119 i pkt 130 u.p.d.o.f. mają inny charakter, gdyż stanowią formę "zarobku" z tytułu określonych operacji na papierach wartościowych lub formę wynagrodzenia ustawowego i nie wynikają z naruszenia prawa. Są zatem samoistnym świadczeniem, niezależnym od świadczenia głównego. Również odsetki zwolnione z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95 u.p.d.o.f. są zdaniem pełnomocnika, odmiennej natury od odsetek stanowiących przedmiot niniejszej sprawy, bowiem dotyczą nieterminowej wypłaty świadczenia od początku wyrażonego w pieniądzu, podczas gdy w niniejszej sprawie dopiero niemożność restytucji szkody w naturze spowodowała możliwość ubiegania się jedynie o odszkodowanie.

Pełnomocnik podniósł również, iż w niniejszej sprawie nieistotny jest powołany w zaskarżonej decyzji art. 481 k.c., stanowiący o odsetkach za opóźnienie spełnienia świadczenia pieniężnego, bowiem odsetki stanowiły konsekwencję popełnienia czynu bezprawnego, za który odpowiedzialny był Skarb Państwa. Nie można zatem oderwać ich od szkody i uznać, że nie spełniają funkcji odszkodowawczej. Funkcja taka wynika, zdaniem pełnomocnika, wprost z zapisu przedmiotowego przepisu, bowiem pozwala on na żądanie odsetek nawet w przypadku, jeżeli wierzyciel nie poniósł w związku z opóźnieniem żadnej szkody, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Mając taki właśnie charakter, sporne odsetki. zdaniem pełnomocnika, korzystają, podobnie jak kwota odszkodowania, ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

1.4. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 19 marca 2015 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności odwołał się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z którego wynikało, że będące przedmiotem sporu odsetki zasądzone zostały wyrokiem Sądu Okręgowego w (...), sygn. akt (...) z dnia 20 czerwca 2011 r. i stanowiły ustawowe odsetki, które miały być naliczone za okres od dnia 21 czerwca 2011 r. (tekst jedn.: od dnia następującego po dniu wydania orzeczenia przez sąd) do dnia zapłaty zasądzonego na rzecz K. O. od Skarbu Państwa - Ministra Gospodarki odszkodowania. Rozpatrując apelację Skarbu Państwa od tego wyroku, Sąd Apelacyjny w (...) I Wydział Cywilny wydał w dniu 28 lutego 2012 r. wyrok częściowy, a następnie w dniu 25 kwietnia 2013 r. wyrok końcowy (sygn. akt (...)), częściowo uwzględniający apelację co do wysokości odszkodowania. Natomiast, w istotnej dla spornej obecnie kwestii odsetek ustawowych, utrzymano w mocy stanowisko sądu I instancji o naliczeniu odsetek nie od dnia wytoczenia powództwa, jak żądano w pozwie, ale od dnia wydania orzeczenia w pierwszej instancji (tekst jedn.: od dnia 20 czerwca 2011 r.), do dnia zapłaty.

W związku z powyższym Skarb Państwa wypłacił powodowi zasądzone na jego rzecz odsetki ustawowe, a to: w roku 2012 w kwocie 219.681,88 zł oraz w roku 2013 w kwocie 1.140.227,89 zł, co potwierdzają sporządzone przez kancelarię A zaświadczenia z 8 marca 2013 r. i z 11 marca 2014 r.

Jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, przedmiotem postępowania sądowego było żądanie strony powodowej - będącej spadkobiercą właściciela zakładu wapienniczego oraz związanych z tym zakładem gruntów o powierzchni 32 ha, stanowiących źródło surowca dla zakładu - zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 12.634.426,05 zł z tytułu utraty wartości nieruchomości z powodu wyeksploatowania pokładów wapieni oraz kwoty 3.895.607,25 zł tytułem utraconych maszyn, urządzeń, zniszczonych budynków i naniesień budowlanych oraz kosztów rekultywacji gruntu, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty.

Na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 czerwca 1948 r. doszło do przejęcia z naruszeniem prawa ww. nieruchomości przez Skarb Państwa, co zostało stwierdzone decyzją Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2007 r. Równocześnie, decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 23 lutego 2009 r. stwierdzono także nieważność orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 listopada 1961 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa.

Jak dalej zważył Sąd Apelacyjny, aczkolwiek powodowie odzyskali własność nieruchomości oraz formalnie przedsiębiorstwa, to jednak nie można było uznać, że doprowadziło to do naprawienia istniejącego po ich stronie uszczerbku, gdyż zasadnicza wartość przedsiębiorstwa opierała się na istnieniu w jego składzie bogatych pokładów wapienia, które zostały następnie, po nacjonalizacji, wyeksploatowane.

Podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę związaną z wydaniem wadliwego orzeczenia administracyjnego, uznano, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 31.03. 2011 r. (III CZP 112/10) art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej: k.p.a.). Stosownie do tego przepisu stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418.

Zasądzając na rzecz strony powodowej odszkodowanie, Sąd stwierdził również, iż odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia należały się na zasadzie art. 481 k.c. od daty wyrokowania, gdyż na ten moment została określona kwotowo wielkość szkody.

Mając na uwadze tak ustalony i niesporny stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy, dokonując jego analizy w zakresie skutków prawnopodatkowych, zważył w pierwszej kolejności, iż ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. korzystają jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, tj. odszkodowania, które są należne z mocy przepisu, z którego wynika ich wysokość lub zasada naliczenia, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy. Nie jest przy tym wystarczające, aby w przepisach prawa określone były same tylko przesłania powodujące powstanie roszczenia o odszkodowanie, ale również musi z nich wynikać jego wysokość lub zasady jej ustalania.

Natomiast w zakresie zwolnienia wynikającego z ust. 1 pkt 3b art. 21 u.p.d.o.f. mieszczą się inne niż wyżej wymienione odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, do określonej w nich wysokości. Z zakresu zwolnienia ustawodawca wyłączył jednak odszkodowania otrzymane w związku z prowadzoną działalnością (pkt 3b lit. a) oraz odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, tj. obejmujące tzw. utracone korzyści (pkt 3b lit. b).

Oznacza to, że przedmiotowe zwolnienie obejmuje tylko odszkodowania dotyczące tzw. szkody rzeczywistej, czyli poniesionej straty. Przepis ten zwalnia zatem od podatku jedynie takie odszkodowania (rekompensaty), które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym - jako wyłączone ze zwolnienia - podlegają odszkodowania otrzymane (na podstawie wyroku lub ugody sądowej) z tytułu utraconych korzyści, które podatnik mógł otrzymać gdyby mu szkody nie wyrządzono. Opodatkowanie odszkodowania z tytułu utraconych korzyści wynika stąd, iż gdyby podatnik osiągnął spodziewane korzyści, to korzyści te podlegałyby opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że podstawową zasadą obowiązującą na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania. Dlatego też zwolnienie przedmiotowe, będące jedną z form ulg podatkowych, jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, winno być interpretowane precyzyjnie i ściśle, bez stosowania wykładni rozszerzającej, gdyż mogłoby to prowadzić do zatarcia wyjątkowego charakteru ulgi podatkowej.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy (orzeczenia Sądu Apelacyjnego) wynika, zdaniem organu odwoławczego, iż zasądzona wyrokiem Sądu kwota zasadnicza odszkodowania stanowi odszkodowanie za szkodę rzeczywistą, wynikającą z utraty wartości nieruchomości z powodu wyeksploatowania pokładów wapieni, utraty maszyn, urządzeń, zniszczeń budynków i naniesień budowlanych oraz kosztów rekultywacji gruntu. W związku z brakiem możliwości naprawienia szkody poprzez przywrócenie stanu pierwotnego, roszczenie w tym zakresie ograniczono do świadczenia w pieniądzu. Oznacza to, iż wysokość przedmiotowego odszkodowania, ani zasady jego ustalenia nie wynikały wprost z przepisu ustawy.

Według organu, przy tak zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, dla kwestii zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, będzie miała zastosowanie regulacja prawna wynikająca z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., na mocy którego otrzymane na mocy wyroku Sądu odszkodowanie (kwota główna) podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast stanowiące przedmiot obecnego sporu odsetki zasądzone tym samym wyrokiem Sądu i naliczone od kwoty głównej odszkodowania za okres od dnia wydania orzeczenia, do dnia zapłaty nie będą już korzystać z takiego zwolnienia z opodatkowania, albowiem nie mają one charakteru odszkodowawczego.

Zdaniem organu odwoławczego, odsetki te zostały zasądzone wyrokiem Sądu na podstawie art. 481 k.c., jako odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia w zapłacie należności głównej. Zostały też naliczone od daty wyrokowania (a nie jak żądano w pozwie od dnia jego wniesienia), gdyż na ten moment została określona kwotowo wielkość samej szkody. Powołany art. 481 k.c. reguluje instytucję prawną odsetek za zwłokę i zgodnie z jego treścią, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Ponadto w § 3 tego przepisu wskazano, iż w razie zwłoki wierzyciel może żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych, co oznacza, iż w przypadku zwłoki w wypłacie należności, poza wypłatą odsetek, ustawodawca przewidział również możliwość dochodzenia odszkodowania z tytułu powstania dodatkowego uszczerbku u wierzyciela. W dalszych rozważaniach organ, powołując się na poglądy doktryny wskazał, że odsetki są świadczeniem ubocznym, zależnym od istnienia i wymagalności długu podstawowego, jednakże od momentu ich powstania uzyskują byt samoistny, niezależny od długu głównego, ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami (W. Popiołek (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2011, s. 76; K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2011, s. 881).

Odsetki takie w sensie ekonomicznym stanowią wynagrodzenie za używanie cudzych pieniędzy, bądź za opóźnienie zapłaty wymagalnej już sumy pieniężnej, bądź wreszcie za utratę możliwości używania sumy wyłożonej w interesie drugiej strony i podlegającej zwrotowi. Tak więc odsetki zasądzone dla powoda wyrokiem sądu, nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego, nie są bowiem odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem lecz wynikają z odrębnych przepisów i dotyczą opóźnienia w spłacie świadczenia pieniężnego. Tym samym przyznane wyrokiem sądu odsetki stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Z tych powodów organ nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika, iż skoro przedmiotowe odsetki stanowiły konsekwencję popełnienia czynu bezprawnego, za który odpowiedzialny był Skarb Państwa, nie można oderwać ich od szkody i uznać, że nie spełniają funkcji odszkodowawczej. Funkcja taka wynikać ma, zdaniem pełnomocnika, wprost z zapisu art. 481 k.c., skoro pozwala on na żądanie odsetek nawet w przypadku, jeżeli wierzyciel nie poniósł w związku z opóźnieniem żadnej szkody, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

2.1. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik skarżących, domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucił naruszenie prawa poprzez niezastosowanie w sprawie w zakresie zwolnienia odsetek art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. lub też alternatywnie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.

W uzasadnieniu skargi przywołano argumentację prawną tożsamą jak we wniosku oraz odwołaniu, a mającą na celu wykazanie, że oba wyżej wymienione przepisy prawa podatkowego przewidują zwolnienie dla przychodów, które de facto nie mają charakteru przysparzającego dla podatnika, lecz są wyrównaniem doznanego przez niego uszczerbku, powstałego w wyniku naruszenia prawa. Ponownie zatem pełnomocnik podkreślił, iż funkcją odszkodowania jest przywrócenie stanu sprzed naruszenia praw lub dóbr prawnie chronionych, a zatem otrzymanie odszkodowania nie może doprowadzić do wzbogacenia podatnika wskutek naruszeń praw podmiotowych. Ponieważ jego zdaniem odsetki zasądzone wyrokiem pełnią taką samą funkcję jak odszkodowanie, a ich funkcja odszkodowawcza przejawia się w charakterze waloryzacyjnym, mającym zapewnić rekompensatę za utratę w czasie wartości pieniądza, to konieczność zapłaty podatku dochodowego od kwot odszkodowania powodowałaby, iż uszczerbek doznany przez poszkodowanego pozostawałby nie w pełni naprawiony, bowiem część rekompensaty musiałaby być odprowadzona - poprzez podatek - do Skarbu Państwa.

Zwracając uwagę na konieczność stosowania w interpretacji prawa nie tylko wykładni językowej, ale również celowościowej i funkcjonalnej, wskazano na zapis art. 77 Konstytucji RP, stanowiący, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, a zdaniem pełnomocnika, pomniejszenie kwoty odsetek o podatek dochodowy oznaczałoby naruszenie prawa do pełnego naprawienia wyrządzonej szkody.

Za nieuzasadniony pełnomocnik uznał także podniesiony w decyzji argument, iż o braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. świadczy niewymienienie w nim odsetek, tak jak uczynił to ustawodawca w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 119 i pkt 130 u.p.d.o.f.

2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo, odnosząc się do powołanego w uzasadnieniu skargi wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 289/12, stwierdzono, iż w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia wyrok ten wydany został w indywidualnej sprawie i nie ma zastosowania do stanu faktycznego stwierdzonego w niniejszej sprawie. W powołanym wyroku rozstrzygnięcie dotyczyło bowiem odsetek naliczonych od należności głównej, która na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.d.o.f. w ogóle nie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu, podczas gdy w niniejszej sprawie odszkodowanie, z którym związane są przedmiotowe odsetki, co do zasady stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, jednak na podstawie przepisu lex specjalis jest z niego zwolniony. Nawet zatem, gdyby przyjąć tezę, iż stanowiące w niniejszej sprawie spór odsetki mają charakter odszkodowawczy, to nie są odszkodowaniem, które podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Nie są również zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Funkcja odszkodowawcza odsetek za opóźnienie wypłaty ma szczególny charakter, dotyczy bowiem utraconych korzyści. Zgodnie też z doktryną (por. Mieczysław Goettel, Mariola Lemonnier (red.). Instytucje prawa cywilnego w konstrukcji prawnej podatków, Wolters Kluwer S.A., Warszawa 2011, s. 107), jak i z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki: z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 2918/12, z dnia 9 lipca 2003 r. sygn. akt SA/Sz 2547/01, z dnia 14 listopada 2003 r. sygn. akt III SA 150/02, z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt III SA 1016/99) zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uwzględniają jedynie szkody rzeczywiste, natomiast rekompensata utraconych korzyści pozostaje opodatkowana. Część odszkodowania odnosząca się do utraconych korzyści, uznawana jest bowiem za ekwiwalent utraconego wynagrodzenia tj. podlegającego opodatkowaniu przychodu.

Natomiast odszkodowanie stanowiące wyrównanie poniesionych strat (damnum emergens) ma służyć przywróceniu stanu majątku poszkodowanego, który istniał przed powstaniem szkody i z reguły obejmował dochód już uprzednio opodatkowany. Zwolnienie zatem z opodatkowania odszkodowania dotyczącego szkody rzeczywistej zapobiega powtórnemu opodatkowaniu tego samego dochodu.

Uzasadnienie prawne

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej jako: (p.p.s.a.), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych kryteriów Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego ani procesowego, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

3.2. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, otrzymane na podstawie wyroku sądu, na podstawie art. 481 § 1K.c, odsetki z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego podlegają zwolnieniu przedmiotowemu na podstawie art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f.

Na wstępie dalej czynionych rozważań, niezbędnym jest podkreślenie, na co słusznie zwrócił też uwagę organ odwoławczy, iż instytucja zwolnienia (wyłączenia od opodatkowania) określonych przychodów, stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też, na co wielokrotnie zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, obowiązujące regulacje prawne dotyczące zakresu zwolnień z opodatkowania winny być interpretowane precyzyjnie i ściśle.

Ustawodawca w ramach art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. w punktach: 3, 3a, 3b, 3c i 3d uregulował kwestię zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych różnych kategorii odszkodowań, w tym między innymi w punkcie 3 przewidziano zwolnienie od podatku tych odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw (z wyjątkami określonymi w podpunktach od a do f). Z kolei w punkcie 3b tego przepisu ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku innych odszkodowań otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań: otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (lit a) oraz dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lit b).

Ponieważ przywołane wyżej regulacje ustawowe dotyczą zwolnienia różnych kategorii odszkodowań w pierwszej kolejności niezbędnym staje się dokonanie oceny charakteru prawnego będących przedmiotem sporu w sprawie niniejszej odsetek, zasądzonych wyrokiem sądu powszechnego.

Z zawartego w aktach uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika, że podstawą zasądzenia tych odsetek był art. 481 § 1 k.c. Przepis ten stanowi, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Omawiana regulacja ma, w zgodnej opinii doktryny i judykatury, charakter odszkodowawczy, którego podstawą jest opóźnienie się dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Z tego właśnie względu odsetki przewidziane w tym przepisie, ponieważ stanowią swoistą formę rekompensaty za nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego, nazywane są odszkodowaniem ryczałtowym lub quasi odszkodowaniem.

Prawo wierzyciela do żądania od dłużnika zapłaty odsetek za czas opóźnienia w wykonaniu świadczenia pieniężnego nie jest uzależnione ani od wykazywania po stronie wierzyciela szkody wynikłej z opóźnienia, ani przyczynami zależnymi od dłużnika zachowania noszącego znamiona winy (wyrok SA w Katowicach z dnia 6 kwietnia 2006 r., I ACa 2087/05, LEX nr 307279). Odsetki te stanowią wprawdzie świadczenie uboczne, zależne od istnienia i wymagalności długu podstawowego, jednakże od momentu ich powstania uzyskują one byt samoistny, niezależny od długu głównego, ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1992 r., III CZP 86/92, OSNC 1993, nr 1-2, poz. 17).

Na akcesoryjny charakter odsetek wskazała też sama strona skarżącą, przywołując w tym względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 289/12, nie zauważając jednakże, iż istotę sporu w tej sprawie stanowiła kwestia, do jakiego źródła przychodu zakwalifikować należało należność główną za zbycie nieruchomości oraz odsetki od opóźnienia w zapłacie tej należności.

W obecnie zawisłej sprawie nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości, iż obie należności objęte wyrokiem Sądu Okręgowego, a zatem należność główna oraz odsetki, jako odszkodowania, należą do tego samego źródła przychodu.

Niewątpliwie, roszczenie o odsetki, określane mianem roszczenia akcesoryjnego, uzależnione jest w całości od zasadności dochodzenia długu głównego, jednakże ta akcesoryjność dotyczy wyłącznie chwili powstania roszczenia o odsetki, które później mają już charakter samodzielny (samoistny) wobec roszczenia głównego i mogą być dochodzone oddzielnie, a nawet niezależnie od wytoczenia powództwa o roszczenie główne (postanowienie SN z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. V CSK 231/14 LEX 1652407). W tej sytuacji uprawnione i niewykraczające poza granice dopuszczalnej wykładni art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. jest uznanie odszkodowawczego charakteru odsetek otrzymanych na podstawie wyroku sądu za nieterminowe spełnienie świadczenia głównego. W ocenie Sądu, ponieważ w realiach rozpoznawanej sprawy zapłata odsetek (odszkodowania za nieterminowe spełnienie świadczenia) dokonana była na podstawie wyroku sądu, w którym wprawdzie nie wskazano kwotowo ich wysokości, jednakże zawarto niebudzącą wątpliwości regułę matematyczną ich wyliczenia, należy uznać, że kwota odsetek otrzymana została na podstawie wyroku.

Na taki też charakter odsetek wskazuje również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1629/06 (publ. ONSA i WSA 2009/2/36 i na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze powoływane orzeczenia). W czynionych w tym wyroku rozważaniach, które Sąd w niniejszym składzie w całości aprobuje i uznaje za własne, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając wprawdzie odszkodowawczy charakter odsetek - odnosząc się do przewidzianego w ramach art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b wyłączenia spod zwolnienia z opodatkowania odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono - zważył, że zapis ten stanowi niemal dosłowne, poza słowem podatnik, powtórzenie treści art. 361 § 2 k.c. w jego końcowej części. Brak jest zatem, według NSA, podstaw, by treść pojęcia "utracone korzyści", które ma utrwalone znaczenie w języku prawniczym, wykładać odmiennie, stosując przepis ustawy podatkowej. Odsetki należne w razie uchybienia przez dłużnika terminowi świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 k.c.) należy traktować jako wynagrodzenie za przedłużone i pozbawione podstaw prawnych korzystanie z cudzego kapitału. Inaczej rzecz ujmując, jest to odszkodowanie za pozbawienie wierzyciela możliwości dysponowania kapitałem, a tym samym pozbawienie go spodziewanych z tego tytułu korzyści (np. przez korzystną lokatę).

Dlatego też, według NSA, wskazana wyżej argumentacja prowadzi do konkluzji, że odsetki otrzymane na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 k.c.) stanowią odszkodowanie dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że głównym motywem legislacyjnym uregulowania takiego jak w art. 481 § 1 k.c. jest uznanie, że wierzyciel ponosi przez opóźnienie co najmniej szkodę w postaci odsetek, na jakie mógłby ulokować otrzymaną w terminie sumę (wyrok z dnia 24 kwietnia 1997 r. sygn. akt II CKN 118/97, OSP 1998, Nr 1, poz. 3 z glosą A. Szpunara). Odsetki zatem są kompensatą tego, że wierzyciel nie mógł z pieniędzy skorzystać wcześniej.

Kwestia odsetek otrzymanych na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego była również przedmiotem analizy w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. II FSK 588/2008 oraz z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. II FSK 1009/11, jak i w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych w tym między innymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 6/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 145/13 czy też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 2626/14. W orzeczeniach tych sądy administracyjne wyrażały pogląd, że odsetki otrzymane na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 k.c.) stanowią odszkodowanie dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono i jako takie nie są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. jednoznacznie wyłącza ze zwolnienia podatkowego ten rodzaj odszkodowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego było wprawdzie uprzednio utrwalone stanowisko, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. obejmowało zarówno rzeczywistą szkodę (damnum emergens), jak i utracone korzyści (lucrum cessans), które znalazło potwierdzenie m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 24 listopada 2003 r. sygn. akt FPS 9/03 (ONSA 2004, z. 2, nr 45), jednakże dotyczyło ono stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2003 r. Co jednak istotne, również wówczas przyjmowano, że odsetki zasądzone wyrokiem sądu na podstawie art. 481 § 1 k.c., stanowią swoistą formę odszkodowania za nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego. Wprawdzie korzystały one ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., gdyż przepis ten wówczas nie różnicował prawa do zwolnienia od podatku od tytułu prawnego uzyskanego odszkodowania. Do spełnienia przesłanek tego przepisu wystarczające było ustalenie, że na podstawie przepisów prawa cywilnego rangi ustawowej zasądzone zostało odszkodowanie (wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 394/04). Stan ten jednakże uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2003 r., w wyniku dodania do tego przepisu pkt 3b w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Od tej bowiem daty ustawodawca wyodrębnił do odrębnej kategorii odszkodowań inne odszkodowania niż objęte dotychczas łącznie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. i dodatkowo wyłączył z zakresu przewidzianego w tej nowej regulacji zwolnienia odszkodowania za nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego. Niewątpliwie zaś, będące przedmiotem sporu odsetki zasądzone wyrokiem Sądu stanowią samodzielny, odrębny od odszkodowania damnum emergens, rodzaj odszkodowania obejmujący wyłącznie lucrum cessans mieszczący się, po dokonanej z dniem 1 stycznia 2003 r. nowelizacji art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f., w zakresie objętym nowo wprowadzoną do tego przepisu dodatkową regulacją pkt 3b wyłączającą jednakże spod zakresu swojego zwolnienia odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lit b).

3.3. Jednocześnie z wyżej wskazanych względów Sąd nie podzielił tej części argumentacji skargi, w której wskazywano na quasi waloryzacyjny charakter odsetek, które miały by powodować rekompensatę za utratę wartości w czasie przyznanego odszkodowania głównego, z uwagi na opóźnienie dłużnika w jego terminowym spełnieniu, stając się tym samym odszkodowaniem o charakterze damnum emergens.

Należy bowiem zauważyć, iż w przypadku szkody rzeczywistej (damnum emergens) odszkodowanie ma charakter restytucyjny, mający na celu przywrócenie stanu równowagi w majątku poszkodowanego, zakłóconego na skutek wyrządzenia szkody. Dlatego też, w odniesieniu do tej kategorii odszkodowań, z punktu widzenia stanu majątku poszkodowanego, nie dochodzi do powstania nadwyżki, lecz jedynie wyrównania ubytku w tym majątku, spowodowanego szkodą. De facto nie następuje zatem w takiej sytuacji przysporzenie w majątku podatnika, mogące stanowić przychód, a tylko taki podlega opodatkowaniu.

Odmiennie stan ten przedstawia się w przypadku utraconych korzyści, które podatnik mógłby uzyskać, w sytuacji, gdyby dłużnik nie opóźniał się ze spełnieniem swojego świadczenia. Gdyby bowiem podatnik je osiągnął, podlegałyby one, co do zasady, opodatkowaniu. Zatem objęcie zwolnieniem podatkowym również odszkodowania z tytułu lucrum cessans prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania podatników uzyskujących takie przychody względem innych podmiotów, godząc w konstytucyjną zasadę powszechności i równości opodatkowania.

Wprawdzie nie można wykluczyć, że w razie opóźnienia dłużnika ze spełnieniem swojego świadczenia może też dojść do powstania szkody o charakterze damnum emergens, jednakże wówczas w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać nadto naprawienia tej szkody na zasadach ogólnych - art. 481 § 3 k.c.

W odróżnieniu od wynikającego z regulacji § 1 art. 481 k.c. braku obowiązku wystąpienia szkody jak warunku zasądzenia odsetek, w przypadku § 3 tego przepisu, szkoda taka musi zaistnieć i mieć już mieć rzeczywisty wymiar.

Mając na uwadze wyżej przywołaną argumentację prawną, w prawidłowo ustalonym przez organy podatkowe stanie faktycznym, w całości zaakceptowanym i przyjętym za własny przez Sąd, nie budzi wątpliwości, iż będące wyłącznym przedmiotem obecnego postępowania odsetki (kwota główna odszkodowania nie była sporna) stanowiły inne odszkodowanie wynikające z wyroku sądu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b i jako takie z uwagi na przewidziane w tym przepisie wyłączenie z zakresu zwolnienia odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

3.4. Jedynie dodatkowo należy zauważyć, iż w art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. katalog przychodów wolnych od podatku dochodowego wymienia wprost przypadki zwolnienia odsetek w opodatkowania. Skoro zatem ustawodawca wyraźnie określa, że w tych przypadkach także odsetki od określonych przychodów wolne są od podatku, natomiast w stosunku do innych kategorii przychodów zwolnionych od podatku o odsetkach związanych z tymi należnościami nie wspomina, należy wyciągnąć wniosek, że jest to zabieg celowy, prowadzący do wniosku, że tylko w niektórych przypadkach, wyraźnie w ustawie wskazanych, także odsetki od określonych przychodów objęte są zwolnieniem od podatku. Ponieważ przepisy określające wyjątki od reguły, a takim przepisem jest art. 21 u.p.d.o.f." na co Sąd zwrócił już uwagę na samym początku swoich rozważań, muszą być interpretowane ściśle-brak jest podstaw do uznania, że zwolnienie dotyczy także innych odsetek, które jako objęte zwolnieniem wymienione nie zostały. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. II FSK 36/06 formułując tezę, że posłużenie się w zapisie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. jedynie pojęciem "odszkodowanie" bez użycia słowa "odsetki" powoduje, iż jedynie te pierwsze (odszkodowania), a nie te ostatnie (odsetki), mogą być uznane za zwolnione z podatku dochodowego. Pogląd ten wyrażono wprawdzie na tle stanu prawnego obowiązującego w roku 2000, a więc przed dodaniem do art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. punktu 3b, niemniej ze względu na zasadę, do której się odnosi, zachowuje on aktualność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. II FSK 588/2008).

3.5. Mając na względzie powyższe rozważania skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.