Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1973847

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 7 stycznia 2016 r.
I SA/Ol 756/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie: odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z sankcjami na rok 2012 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika WSA/post.1-sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2015 r. skarżący H. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata lub radcy prawnego. Uzasadniając swój wniosek wyjaśnił, że nie posiada środków pieniężnych. Z uzyskiwanego dochodu z tytułu emerytury spłaca bowiem raty kredytów, opłaca bieżące koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Po opłaceniu wszystkich tych zobowiązań nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych. Podniósł, że jest zadłużony w bankach na łączną kwotę 300.000 zł. Posiada także zadłużenie u brata i syna na kwotę ok. 220.000 zł. Na urzędowym formularzu wniosku PPF oświadczył, że posiada dom o powierzchni "(...)" i nieruchomość rolną o powierzchni 9,93 ha o wartości ok. "(...)" Uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości "(...)" którą w całości przeznacza na spłatę rat kredytów bankowych. Do wniosku załączył kserokopie szeregu dokumentów w tym m.in. jedną stronę z wyciągu bankowego z rachunku bankowego prowadzonego przez "(...)", w języku niemieckim, wypowiedzenie pełnomocnictwa przez adw. W. W. z dnia 4 września 2012 r., postanowienie Sądu Apelacyjnego w "(...)" I Wydział Cywilny z dnia "(...)" w przedmiocie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, wniosek o zawieszenie spłaty zadłużenia z dnia 10 grudnia 2015 r., zestawienie dochodów i wydatków miesięcznych skarżącego z dnia 13 grudnia 2015 r., pismo z dnia 2 lutego 2015 r. w języku niemieckim, zawiadomienie o wysokości rat z dnia 1 października 2015 r. rachunek za wodę z dnia 17 listopada 2015 r., fakturę VAT z dnia 10 listopada 2015 r., rachunek za energię elektryczną z dnia 27 października 2015 r., powiadomienie o stawce opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z dnia 9 czerwca 2015 r., polisę ubezpieczeniową z dnia 27 lutego 2015 r., decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z dnia "(...)" wyciągi z rachunków bankowych w języku niemieckim, umowy pożyczki zawarte przez skarżącego z L. L. w języku niemieckim.

Uzasadnienie prawne

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) (dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04 publ. www.onsa.gov.pl).

Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego też przyznanie prawa pomocy sprowadzać winno się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego jej utrzymania.

Analizując sytuację materialną i życiową wnioskodawcy stwierdzić należy, że skarżący osiąga stałe dochody w kwocie ok. "(...)" miesięcznie tj ok. "(...)" przyjmując średni kurs euro wg. NBP na dzień 15 grudnia 2015R r. tj. dzień złożenia oświadczenia na formularzu PPF. Kwota uzyskiwanego dochodu w porównaniu ze średnimi dochodami uzyskiwanymi w naszym kraju jest zatem wysoka i przewyższa średnie wynagrodzenie w Polsce. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z danymi GUS wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale 2015 r. wyniosło 4080,09 zł brutto (obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 października 2015 r. - Dz.UrzGUS.2015.39)). Natomiast średnie wynagrodzenie w sektorze gospodarki narodowej czy nawet średnia wysokość emerytur wypłacanych w naszym kraju jest niższa niż ww. dane. Zestawiając zatem wysokość średniego wynagrodzenia uzyskiwanego w Polsce z wysokością dochodu wnioskodawcy można obiektywnie stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego bez wątpienia pozwala mu nie tylko samodzielnie opłacić koszty postępowania sądowoadministracyjnego, ale również we własnym zakresie ustanowić i zapłacić za usługi profesjonalnego pełnomocnika.

W ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż ewentualne przyszłe koszty rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść te koszty sądowe. W szczególności, iż koszty postępowania sądowego na tym etapie dotyczą w praktyce wpisu od skargi w wysokości 200 zł i ewentualnie innych przyszłych kosztów, rozłożonych w czasie.

Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych jest także fakt, iż skarżący - mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych - reguluje na bieżącą wszelkie inne zobowiązania zarówno publicznoprawne, jak i - co szczególnie ważne - prywatnoprawne (spłaca kredyty bankowe). Fakt, iż w dniu 10 grudnia 2015 r. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie spłaty jednej raty kapitałowo-odsetkowej do "(...)" przypadającej na dzień 1 stycznia 2016 r. nie zmienia faktu, iż od 2007 tj. od dnia zaciągnięcia kredytu bankowego na kwotę 200.000 zł do dnia 1 grudnia 2015 r. spłacił już 165.827 zł (wyłącznie kapitału bez odsetek) zaś do spłaty pozostało skarżącemu ok. 34.172,70 zł gdzie rata miesięczna z tego tytułu wynosi ponad "(...)"zł miesięcznie. Nadto wniosek skarżącego sprowadza się wyłącznie do zawieszenia i przesunięcia terminu płatności jednej raty nie zaś do zwolnienia go z tego ciężaru czego zaś domaga się w stosunku do należnych budżetowi państwa kosztów sądowych. Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06 publ. www.onsa.gov.pl). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych na Skarb Państwa.

Z analizy zaś wysokości ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania na podstawie przedstawionego przez wnioskodawcę zestawienie z dnia 13 grudnia 2015 r. wynika, że na comiesięczne wydatki za media i podatek od nieruchomości skarżący przeznacza kwotę "(...)", nadto na ubezpieczenie i "wydatki w euro" skarżący wydatkuje kwotę "(...)" tj. ok. "(...)" licząc kurs euro wg. kursu średniego NBP z dnia 15 grudnia 2015 r. W sumie miesięczne koszty utrzymania skarżącego wynoszą ok. "(...)" nie licząc wydatków na spłatę rat kredytów i pożyczek, które to jak wskazano wyżej, nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi i nie mogą stanowić uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni "(...)" i nieruchomości rolnej o powierzchni 9,93 ha. Posiadany zaś majątek może stanowić źródło dochodu. Kierując się bowiem wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1381) dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się przyjmując za podstawę wielkość posiadanych gruntów w ha, tj. 9,93 ha przel. Zgodnie z wydanym na podstawie powołanego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. (M. P. z 2015 r. poz. 861), dochód ten wyniósł 2.506 zł. Zatem miesięczny dochód skarżącego z posiadanych gruntów rolnych obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi zł rocznie, 24884,58 zł tj. 2073,72 zł miesięcznie (9,93 ha przel. x 2.506 zł = 24884,58 zł (dochód roczny): 12 miesięcy = 2073,72 zł). Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych wyjaśnień odnośnie wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów.

Reasumując, wszystkie przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia zobligowany jest na tym etapie postępowania skarżący pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Skarżący dysponując stałymi dochodami, jest więc w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na tym etapie ograniczają się do opłacenia kosztów wpisu od skargi w kwocie 200 złotych. Uzyskiwany dochód pozwala mu również na samodzielne opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.