Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 28992

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Lublinie
z dnia 17 stycznia 1997 r.
I SA/Lu 386/96

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: s. NSA Z. Sadurski.

Sędziowie NSA: K. Chorąży, A. Kwiatek (spr.).

Protokolant: W. Moncarzewski.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Istota sporu pomiędzy skarżącym a organami podatkowymi dotyczy rozbieżności w ocenie czy termin określony w § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma charakter materialnoprawny czy procesowy, a w konsekwencji rozbieżność ta dotyczy oceny skutków uchybienia tego terminu.

Przyjęcie zaprezentowanego w decyzjach poglądu, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie ulgi z tytułu wyszkolenia pracownika ma charakter materialnoprawny powoduje konieczność uznania, iż skutkiem uchybienia tego terminu jest wygaśnięcie prawa do ulgi podatkowej. W związku z tym prawo do ulgi przysługiwałoby podatnikowi tylko w okresie miesiąca od daty złożenia przez wyszkolonego pracownika egzaminu kończącego naukę zawodu. W takim przypadku brak byłoby podstaw do przywrócenia uchybionego terminu, gdyż instytucja przywrócenia terminu nie może mieć zastosowania do terminu prawa materialnego. Jednakże pogląd, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie ulgi jest terminem zawitym, powodującym wygaśnięcie nabytego wcześniej uprawnienia do ulgi podatkowej, nie znajduje oparcia w sformułowaniach przepisu, który z niezachowaniem tego terminu nie wiąże skutku w postaci utraty uprawnień.

Równocześnie brak jest podstaw do uznania, że formalnoprawne wymogi, jakie spełniać powinien wniosek mający na celu wszczęcie postępowania o przyznanie ulgi podatkowej, stanowią dodatkową przesłankę warunkującą nabycie prawa do ulgi. Wniosek o przyznanie ulgi złożony po zakończeniu szkolenia pracownika i w zakreślonym terminie umożliwia jedynie skuteczną realizację nabytego z mocy prawa uprawnienia do ulgi. Wskazanie, że dopiero terminowo złożony wniosek warunkuje nabycie prawa do ulgi, prowadziłoby do konieczności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa, gdyby warunek ten nie został spełniony.

Zdaniem Sądu, pogląd o materialnoprawnym charakterze terminu określonego w § 14 w. cyt. rozporządzenia nie znajduje uzasadnienia.

Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), Minister Finansów upoważniony został do zwolnienia od podatku dochodowego całkowicie lub częściowo inne rodzaje dochodów niż wymienione w art. 21 ust. 1 ustawy i określenia warunków tego zwolnienia.

Na tej podstawie, w § 10 w. cyt. rozporządzenia, zwolniono z części podatku dochodowego osoby fizyczne, które w ramach prowadzonej działalności zatrudniają pracowników w celu nauki zawodu.

Prawo do ulgi przysługuje, jeżeli szkolenie zostało zakończone pozytywnym wynikiem egzaminu (§ 10 ust. 2), jeżeli szkolonym był pracownik niewykwalifikowany (§ 10 ust. 3) i jeżeli zatrudnienie w celu nauki zawodu trwało przez cały okres szkolenia wynikający z umowy o pracę w celu nauki zawodu (§ 12 ust. 1).

Spełnienie powyższych przesłanek warunkuje nabycie prawa do ulgi z tytułu wyszkolenia pracownika.

Zrealizowanie prawa do ulgi następuje w ramach postępowania podatkowego, którego wszczęcie następuje na żądanie podatnika.

Wymogi, jakie spełniać powinien wniosek wszczynający postępowanie w sprawie ulgi z tytułu nauki zawodu, zawiera § 14 w. cyt. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, wniosek o przyznanie ulgi podatnik powinien złożyć do urzędu skarbowego w terminie jednego miesiąca od daty złożenia przez pracownika egzaminu kończącego naukę zawodu i do wniosku powinien być dołączony dokument stwierdzający datę złożenia przez pracownika egzaminu z wynikiem pozytywnym (§ 14 zd. 1 i zd. 2).

Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w celu realizacji ulgi podatkowej, należnej z mocy prawa, jest czynnością procesową umożliwiającą skonkretyzowanie uprawnienia w decyzji organu podatkowego. Miesięczny termin do dokonania tej czynności jest więc terminem procesowym, gdyż tylko w drodze postępowania administracyjnego podatnik może zrealizować swoje uprawnienie.

Braki wniosku, np. brak dokumentu stwierdzającego datę egzaminu kończącego naukę zawodu, będą podlegały uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 kpa, natomiast przekroczenie terminu do wystąpienia z wnioskiem może być przedmiotem postępowania o jego przywrócenie na podstawie art. 58 i nast. kpa.

Odmowa przywrócenia uchybionego terminu spowoduje zamknięcie drogi postępowania administracyjnego wobec bezskuteczności wniosku złożonego po upływie miesięcznego terminu wyznaczonego dla wszczęcia postępowania.

W niniejszej sprawie organy podatkowe odmówiły skarżącemu przyznania prawa do ulgi bez wcześniejszego rozpoznania złożonej równocześnie z wnioskiem prośby o przywrócenie uchybionego terminu i z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 29 ustawy o NSA oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA (Dz. U. 1995 r. Nr 74, poz. 368) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.